مقدمه
اثبات پرداخت
اقساط معامله در مواعد قانونی
خ. م.:
در نشست
قضایی که در تاریخ 1386/08/13 در
استان مازندران برگزار شد، موضوع مورد بحث اثبات پرداخت اقساط معامله در
مهلتهای قانونی بود. پرسشهای مطرحشده در این نشست به سه بخش تقسیم میشد: اولاً، آیا اثبات پرداخت اقساط بر عهده
خریدار است یا
بایع؟ ثانیاً، آیا قید
فسخ بدون تعیین
زمان مشخص با قانون تطابق دارد؟ ثالثاً، آیا اعلام آمادگی خریدار برای پرداخت پس از انقضای مهلت کافی است؟ نظر هیات عالی بر این بود که اثبات پرداخت اقساط بر عهده خریدار است و شرط فسخ مندرج در
قرارداد از زمان
انعقاد تا زمان اجرای آن معتبر باقی میماند. همچنین، اعلام آمادگی برای پرداخت پس از انقضای مهلت نمیتواند مانع از
فسخ معامله شود. نظر اتفاقی نیز بر این نکته تاکید داشت که اثبات پرداخت اقساط بر عهده خریدار است و اعلام اختیار فسخ در
صورت عدم سقوط دعوای خسارات، کافی به شمار میآید. در نهایت، هر دو نظر به لزوم رعایت شرایط و الزامات قرارداد اشاره کردند و تاکید کردند که اعلام آمادگی پس از زمان تعیینشده کافی نیست و نمیتواند مانع از فسخ معامله گردد.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1386/08/13
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر آمل
پرسش
(الف) وفق
مبایعهنامه عادی اقدام به پیش خرید یک واحد
آپارتمان به مشخصات مندرج در آن از (ب) میکند و توافق میشود بخشی از ثمن معامله نقداً و بقیه در پنج مرحله ب. ت. ب. پیشرفت کار به بایع پرداخت شود. در پایان قرارداد (مبایعهنامه) قید میشود که اگر ی. ا. ط. بخواهد معامله را فسخ نماید، باید مبلغ پنج میلیون تومان به طرف مقابل
تأدیه نماید. در دو مرحله پیشرفت، مبالغ تأدیه نشد.
مشتری خواستار الزام به انجام تعهدات در مبایعهنامه گردید. خوانده ضمن تقدیم
دادخواست تقابل به خواسته فسخ معامله دفاع کرده که چون مبالغ طی یک یا دو مرحله یا بیشتر از ناحیه مشتری پرداخت نشده است از این حیث معامله فسخ م. ب..اولاً: آیا در پرداخت اقساط، اثبات برعهده خریدار است یا بایع؟ ثانیاً: قید فسخ بدون قید زمان مشخص انطباق با قانون دارد؟ ثالثاً: چنانچه مشتری پس از مدتی اعلام نماید که حاضر به پرداخت آن م. ب. آیا کافی به مقصود است؟
نظر
هیئت عالی
اولاً: اثبات اینکه اقساط موردنظر برای بخشی از ثمن معامله در مواعد قانونی پرداخت شده برعهده متعهد و در فرض سوال برعهده خریدار است. ثانیاً: چنانچه در قرارداد طرفین برای خود اختیار فسخ
پیشبینی کرده باشند و مقرر شده باشد که هر یک از آنان اقدام به
فسخ قرارداد کند، مبلغ پنجاه میلیون
ریال به طرف دیگر پرداخت نماید، شرط مزبور از زمان انعقاد قرارداد تا زمان ظهور اراده طرفین بر اعمال فسخ در مدت قرارداد، از موقعیت قانونی برخوردار است و
ذینفع میتواند وجه مزبور را
مطالبه و طرف فسخکننده متعهد پرداخت آن است. ثالثاً: چون برای پرداخت اقساط ثمن معامله زمانبندی شده و اجل تعیین شده است، در صورتیکه
فروشنده به علت عدم پرداخت اقدام به فسخ قرارداد کند، اعلام آمادگی بعدی خریدار پس از سپری شدن مدت مقرر تأثیری در اختیار فسخ فروشنده نخواهد داشت؛ کما اینکه برای طرفین حق فسخ در هر زمانی پیشبینی و تصریح شده است.
نظر اتفاقی
اولاً: در خصوص پرداخت اقساط علیالاصول، اثبات آن برعهده کسی است که اقساط را باید پرداخت میکرد و در این اثبات پرداخت اقساط برعهده مشتری (خریدار) است. ثانیاً: در این قرارداد، شرط فسخ وجود دارد که چنانچه هر یک از طرفین بخواهد معامله را فسخ کند، علاوه بر پرداخت مبلغ پنج میلیون تومان به طرف دیگر، معامله نیز فسخ میشود و چون در این معامله آنها دعوای خسارات فسخ را از خودشان ساقط نکرده بودند، اعلام و اختیار فسخ، کافی به مقصود است. ثالثاً: اگر برای پرداخت ثمن معامله که به صورت اقساط پرداخت میگردد و زمان معین و مشخص، قید و شرط شده باشد، اعلام آمادگی بعد از زمان مشخص و معین مشروط، کافی مقصود نمیباشد و مانع فسخ معامله نمیگردد چرا که متعاملین و طرفین
عقد حسب قانون و شرع ملزم به رعایت کلیه شرایط و الزامات و قراردادهای مندرج در عقد هستند.