استفاده از حق حبس برای زوجین

استفاده از حق حبس برای زوجین خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 10 فروردین 1383 در استان مازندران برگزار شد، موضوع بررسی حق حبس در نکاح مورد بررسی قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا شوهر می‌تواند پرداخت مهر را به تمکین همسر مشروط کند و به عبارت دیگر، آیا حق حبس برای او نیز وجود دارد؟ نظر هیات عالی بر اساس <a class="artref" href="/ماده/ماده-1082-a_0815110236738">ماده 1082 قانون مدنی</a> بیان می‌کند که به محض انعقاد عقد، زن مالک مهر می‌شود و حق حبس برای مرد متصور نیست. به گونه‌ای که حتی زن غیرمدخوله نیز در صورت طلاق حق دریافت نصف مهر را دارد. علاوه بر این، مطابق ماده 1085، زن می‌تواند از ایفای وظایف خود تا زمان تسلیم مهر خودداری کند، مشروط بر اینکه مهر حال باشد و اعسار شوهر مانع این حق نخواهد بود. نظر اتفاقی نیز به بحث در مورد معوض بودن نکاح و احکام آن اشاره کرده و بیان می‌کند که اگرچه نکاح ممکن است معوض باشد، اما به دلیل ویژگی‌های خاص آن، احکام عقود معوض از جمله حق حبس در آن جاری نیست. این نظر بر این نکته تاکید دارد که ماده 1085 به عنوان امتیاز خاصی برای زن در نظر گرفته شده و در صورت وجود چنین حقی برای مرد، باید ماده قانونی مستقلی به آن اختصاص می‌یافت. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1383/01/10 برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر رامسر موضوع استفاده از حق حبس برای زوجین پرسش در معاملات معوض حق حبس برای هر دو طرف به وجود می‌آید. در عقد بیع فروشنده می‌تواند تسلیم مبیع را موکول به پرداختن تمام ثمن کند و خریدار نیز حق دارد از دادن ثمن خودداری کند ولی آیا این ترتیب در نکاح نیز قابل اجراست و شوهر نیز به نوبه خود حق دارد پرداخت مهر را منوط به تمکین سازد؟ به تعبیر دیگر آیا حق حبس برای شوهر نیز وجود دارد؟ نظر هیئت عالی حسب <a class="artref" href="/ماده/ماده-1082-a_0815110236738">ماده 1082 قانون مدنی</a> به مجرد عقد، زن مالک مهر می‌شود و می‌تواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن بنماید. لذا برای مرد حق حبس متصور نیست، به نحوی‌که زن غیرمدخوله نیز در صورت وقوع طلاق و جدایی، می‌تواند نصف مَهر را دریافت کند. لیکن مطابق <a class="artref" href="/ماده/ماده-1085-a_0815110236742">ماده 1085 قانون مدنی</a>، زن می‌تواند تا مَهر به او تسلیم نشده است از ایفای وظایفی که در مقابل شوهر دارد امتناع کند، مشروط بر این‌که مَهر حال باشد، به‌علاوه این امتناع مسقط حق نفقه نخواهد بود و اعسار شوهر مانع استفاده زوجه از حق حبس نیست. نظر اتفاقی اولاً در این‌که نکاح عقدی معوض است یا غیرمعوض بحث وجود دارد، ثانیاً اگر عقدی معوض است عوضین در آن کدام هستند؟ حال با فرض معوض بودن این عقد، دیگر احکام عقود معوض از جمله حق حبس در آن جاری نیست زیرا که نکاح به ‌لحاظ وضعیت خاص آن و مصالح احتمالی عقدی به خصوص است. نکاح قابل اقاله نیست و نکاح معلق باطل است و به هر حال حکم ماده 1085 حکمی خاص است و چنان‌چه قانون‌گذار قرار بود همین حق را برای مرد هم قائل شود باید ماده دیگری به آن اختصاص می‌داد. ماده 1085 امتیازی است که به زن داده شده است. ضمن این‌که ماده 1082 نیز در این خصوص راه گشاست که به مجرد عقد، زن مالک مهر می‌‌‌شود. بنابراین، چنین حقی برای مرد متصور نیست البته برخی حقوقدانان نظیر دکتر … را نیز در نظر گرفته‌اند.