جستجو در متنِ کاملِ قوانین، آرا و نظریات — برای حقوقدانانبه زبانِ خودتان بنویسید چه مشکلی دارید؛ دعوای مربوط، جای مراجعه، مدارک و نمونهمتن را ساده نشانتان میدهیم
این نشست به بررسی اعتبار استفاده از اثر انگشت به جای امضا در اسناد تجاری مانند برات و چک میپردازد. این سوال مطرح شد که آیا امضا در اسناد تجاری موضوعیت دارد یا میتوان اثر انگشت را جایگزین آن کرد. نظر هیات عالی این است که اگر اثر انگشت نشانگر قبول تعهد باشد، قواعد قانون تجارت بر آن حاکم است.
اصلِ حقوقی: استفاده از اثر انگشت به عنوان نشانه قبول تعهد در اسناد تجاری، با رعایت مقررات، تابع قواعد قانون تجارت است.
مستند: مواد 223، 226، 308، 309 و 311 قانون تجارت، مواد 3 و 4 قانون صدور چک مصوب 1355
کلیدواژهها: اسناد تجاری، اثر انگشت، امضا، چک، برات، سفته
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
امکان استفاده از اثر انگشت به جای مهر در اسناد تجاری
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 16 آبان 1381 در استان آذربایجان شرقی برگزار شد، موضوع استفاده از اثر انگشت به جای مهر در اسناد تجاری مورد بررسی قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا در اسناد تجاری مانند چک، امضا دارای اهمیت است و آیا میتوان به جای آن از اثر انگشت بهره گرفت. هیات عالی با استناد به مواد 223، 309 و 311 قانون تجارت و همچنین مواد 3 و 4 قانون صدور چک مصوب 1355 به این نتیجه رسید که هرچند امضا یا مهر در ظاهر ضروری به نظر میرسد، اما ماده 226 قانون تجارت به وضوح شرایط اساسی تنظیم برات را ذکر کرده و به امضا یا مهر اشارهای نکرده است. بنابراین، اگر اثر انگشت به عنوان نشانهای از قبول تعهد به پرداخت مبلغ مندرج در اسناد تجاری مورد استفاده قرار گیرد، قواعد قانون تجارت همچنان بر آن حاکم خواهد بود. در مقابل، نظر متفاوتی نیز مطرح شده است که طبق مواد 223 و 308 قانون تجارت، برات و سفته باید به امضا یا مهر صادرکننده مزین باشند و در صورت استفاده از اثر انگشت، سند مذکور نمیتواند به عنوان برات یا چک شناخته شود و تنها به عنوان یک سند مدنی تعهدآور شناسایی خواهد شد.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1381/08/16
برگزار شده توسط: استان آذربایجان شرقی/ شهر شبستر
موضوع
امکان استفاده از اثر انگشت به جای مهر در اسناد تجاری
پرسش
آیا امضا در اسناد تجاری مانند چک موضوعیت دارد یا طریقت به عبارت دیگر میتوان در چک به جای امضا از اثر انگشت استفاده کرد؟
نظر هیئت عالی
هر چند از مقررات مواد 223 و 309 و 311 قانون تجارت و مواد 3 و 4 قانون صدور چک مصوب سال 1355 و اصلاحیههای بعدی آن به ظاهر چنین استنباط میشود که برات و سفته باید به امضا و یا مُهر، دهنده برات، سفته و چک، به امضای صادرکننده آن برسد، نظر به اینکه مفاد ماده 226 قانون تجارت، در مقام احصای شرایط اساسی تنظیم برات، موارد هفتگانهای را ذکر کرده که در صورت فقدان هر یک از آن شرایط، برات مشمول مقررات راجع به اسناد تجارتی نیست و ذکری از امضا یا مُهر برات و همچنین قید کلمه برات روی ورقه نکرده است و از آنجا که مراد و منظور از امضا یا مُهر اسناد تجارتی، قبول تعهد بر پرداخت به موقع مبلغ مندرج در آن اسناد بوده و به لحاظ اینکه در عرف جامعه ما اثر انگشت هم متضمن این معناست و ذکر عبارت امضا یا مُهر از باب وجه غالب بوده است، به نظر میرسد در صورتیکه اسناد تجارتی دارای اثر انگشت به جای امضا باشند، باز هم قواعد و مقررات قانون تجارت بر آنها حاکم است
نظر اتفاقی
مطابق ماده 223 و 308 قانون تجارت برات و سفته به امضا یا مُهر براتدهنده یا صادرکننده سفته و برابر ماده 311 قانون مرقوم چک باید با امضا صادرکننده باشد. لذا چنانچه صادرکننده به جای امضا اثر انگشت خود را ذیل اسناد مرقوم زده باشد سند موصوف را نمیتوان سفته یا برات یا چک تلقی نمود. دارنده نمیتواند از مزایای قانون تجارت بهرهمند گردد بلکه میتوان به عنوان یک سند مدنی تعهدآور تلقی کرد.