نشست قضایی
انتقال چکی که قید امانی بودن و مسئولیت ظهرنویسان در آن درج شده است.
خلاصه
در خصوص چکهای امانی یا تضمینی، نظر اکثریت بر این است که چک به عنوان سند تجاری قابل گردش است و شرط تضمین مانع انتقال آن نمیشود. بنابراین، تمامی امضاکنندگان (صادرکننده و ظهرنویسان) در برابر دارنده مسئولیت تضامنی دارند.
اصلِ حقوقی: چک به عنوان سند تجاری قابل گردش است و شرط تضمین یا امانی بودن، مانع مسئولیت تضامنی ظهرنویسان در برابر دارنده نمیشود.
مستند: مواد ۲۴۹ و ۳۱۴ قانون تجارت
کلیدواژهها: چک، سند تجاری، ظهرنویسی، مسئولیت تضامنی، چک تضمینی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
انتقال چکی که قید امانی بودن و مسئولیت ظهرنویسان در آن درج شده است.
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 17 شهریور 1399 در استان مرکزی برگزار شد، موضوع مسئولیت طرفین در انتقال چکی به صورت امانی و به عنوان ضمانت پرداخت اقساط خودروی لیزینگی مورد بررسی قرار گرفت. سوال اصلی این بود که مسئولیت صادرکننده و ظهرنویسان چک نسبت به خواهان که ادعای پرداخت اقساط را دارد، چیست؟ هیات عالی بر این باور است که چک به عنوان یک سند تجاری، فاقد وصف تجریدی است و دارنده چک باید اثبات کند که شرایط وصول وجه چک فراهم شده است. نظر اکثریت بر این است که چک به عنوان یک سند تجاری قابل گردش، مسئولیت تضامنی تمامی امضاءکنندگان را در برابر دارنده ایجاد میکند و شرط تضمین مندرج در چک مانع از نقل و انتقال آن نمیشود. این نظر به مواد 249 و 314 قانون تجارت استناد دارد. در مقابل، نظر اقلیت بیان میکند که اسناد تجاری تضمینی صرفاً جنبه تضمینی دارند و شرط تضمین در آنها، قابلیت انتقال را سلب میکند. به این ترتیب، ظهرنویسی در این مورد تاثیرگذار نیست و تنها صادرکننده در برابر دارنده اولیه مسئول است، لذا چک در برابر دارنده فعلی قابل مطالبه نمیباشد.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1399/06/17
برگزار شده توسط: استان مرکزی/ شهر اراکموضوع
انتقال چکی که قید امانی بودن و مسئولیت ظهرنویسان در آن درج شده است.پرسش
چکی در وجه شخص الف به صورت امانت بابت ضمانت سند سمند Lx صادر و آقای … تا اقساط خودرو لیزینگی را پرداخت نماید و سی میلیون تومان نیز سفته و یک فقره چک به عنوان ضمانت نزد فروشنده صادرکننده چک میسپرد. آقای … چک را با درج امضا در ظهر آن به آقای ب و آقای ب به آقای ج خواهان، از طریق امضا در ظهر چک منتقل مینماید. خواهان علیه صادر کننده و آقایان … و ب به عنوان ظهر نویسان چک طرح دعوی مینماید. صادر کننده در جلسه رسیدگی ایراد امانی بودن چک نزد آقای ب و اینکه حسب مبایعه نامه دست نویس مقرر بوده تا الف اقساط لیزینگ را بپردازد تا وی نسبت به انتقال سند اقدام نماید که آقای … تعهد قراردادی خود، چک را به آقای ب منتقل مینماید، اکنون سوال این است، مسئولیت هریک از طرفین صادر کننده و ظهر نویسان چک نسبت به خواهان که مدعی پرداخت اقساط م. ب. چیست؟
نظر هیات عالی
ب. ت. ب. فرض سوال که چک به صورت امانت و بابت ضمانت پرداخت اقساط خودروی لیزینگی بوده است و اسناد تجاری تضمینی صرفاً جنبه تضمین انجام تعهد را دارند و در صورت اثبات نقض عهد و عدم انجام تعهد قابل وصول م. ب.. با این وصف چک یاد شده در فرض سوال، فاقد وصف تجریدی است و دارنده باید ثابت کند که شرایط وصول وجه چک محقق شده است.نظر اکثریت
چک یک سند تجاری است ذات و ماهیت آن قابل گردش و نقل و انتقال بودن است و امکان سلب حق نقل و انتقال از چک وجود ندارد، اگرچه اصل استقلال امضا کنندگان نیز اقتضای این را دارد که هرکسی سند تجاری خصوصاً چک را امضا میکند بابت پرداخت وجه آن مسئولیت داشته باشد، ذات تجاری بودن چک را نمیتوان عوض کرد و شرط و درج متن تضمین در چک مانع نقل و انتقال آن نیست، اگرچه دارنده فعلی چک نیز یک دارنده با حسن نیت است لذا بایستی مورد حمایت قرار گیرد بنابراین ب. ت. ب. ماده 249 و 314 ق.ت کلیه امضا کنندگان چک در مقابل دارنده مسئولیت تضامنی دارند. به عبارتی چون سند تجاری تضمینی است ب. ت. ب. وصف و شرط مندرج در آن کلیه امضاءکنندگان مسئولیت دارند.نظر اقلیت
ب. ت. ب. اینکه در رویه عملی و از دیدگاه حقوقدانان اسناد تجاری کاربردی جدیدی به عنوان تضمین پیدا کردهاند و عمدتاً هم بانکها از این قابلیت استفاده میکنند و صرفاً دیگر اسناد تجاری وسیله پرداحت نیستند و اسناد تجاری تضمینی صرفاً جنبه تضمینی تعهد را دارند و شرط تضمین مندرج در آنها جنبه انتقال را از اسناد تجاری مذکور سلب میکند لذا ب. ت. ب. ماهیتهای حقوقی صدور و ظهرنویس و شرایط هرکدام از آنها، بنابراین این اسناد چون ارتباط تنگاتنگ با منشاء صدور خود دارند و تابع تعهد منشا صدور هستند، این سند اگرچه تصمیمات اسناد تجاری را در رابطه مستقیم بین صادر کننده و دارنده دارند ولی قابل گردش نیستند چون انتقال دین مدنی جزء با توافق داین، مدیون و منتقلالیه وجود ندارد و اصل استقلال امضائات نیز در خصوص این چکها کاربرد ندارد، بنابراین چون عمل حقوقی ظهرنویسی مورد خدشه است. ظهرنویسی منشا اثر نیست لذا صرفاً صادر کننده در مقابل دارنده اولیه مسئولیت دارد و عملاً چک در مقابل دارنده فعلی سند مدنی است.
و قابل انتقال نیست اما نسبت به صادر کننده سند تجاری تضمینی است لذا توسط خواهان فعلی چون شرایط انتقال طلب و دین مدنی محقق نیست قابل مطالبه نیست.موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
