نشست قضایی
انحلال ازدواج موقت در صورتی که دوام زوجیت، موجب عسر و حرج زوجه باشد
خلاصه
زوجه در نکاح موقت نیز در صورت بروز عسر و حرج میتواند به حاکم شرع مراجعه و تقاضای طلاق کند. حکم ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی شامل نکاح دائم و منقطع میشود.
اصلِ حقوقی: قواعد عسر و حرج در نکاح، شامل نکاح منقطع نیز میگردد.
مستند: ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی
کلیدواژهها: نکاح موقت، عسر و حرج، انحلال نکاح، طلاق، زوجیت
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
انحلال ازدواج موقت در صورتی که دوام زوجیت، موجب عسر و حرج زوجه باشد
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 1385/11/05 در ارومیه برگزار شد، موضوع انحلال ازدواج موقت در صورت بروز عسر و حرج برای زوجه مورد بحث و بررسی قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که در صورت ترک زندگی توسط زوج یا سوءرفتار او و بروز عسر و حرج برای زوجه، چگونه میتوان اقدام به اقامه دعوا کرد و خواسته دعوای مطرح شده چه باید باشد. هیات عالی قضایی با استناد به ماده 1130 قانون مدنی اعلام کرد که زوجه میتواند به حاکم شرع مراجعه کرده و تقاضای طلاق کند و این حکم شامل نکاح دائم و موقت میشود. اکثریت اعضای هیات بر این باور بودند که احکام قواعد ثانویه، از جمله عسر و حرج، بر تمامی احکام اولیه حاکم است و ملاک تشخیص عسر و حرج عرف است. همچنین، اداره حقوقی دادگستری نیز تاکید کرد که در صورت اثبات عسر و حرج، میتوان حکم به اجبار زوج به بذل مدت و در صورت عدم امکان، حکم به انحلال زوجیت صادر کرد. در مقابل، نظر اقلیت بر این بود که در نکاح انقطاعی فرض بروز عسر و حرج متصور نیست و امکان تنقیح مناط از نکاح دائم به دلیل تفاوتهای موجود فراهم نیست.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1385/11/05
برگزار شده توسط: استان آذربایجان غربی/ شهر ارومیهموضوع
انحلال ازدواج موقت در صورتی که دوام زوجیت، موجب عسر و حرج زوجه باشدپرسش
چنانچه زوج در عقد منقطعه زندگی را ترک کند یا مثلاً سوءرفتار داشته باشد و زوجه نیز دچار عسر و حرج شود چگونه میتوان اقامه دعوا کرد؟ خواستهی دعوای مطروحه چه باید باشد؟
نظر هیئت عالی
مطابق ماده 1130 قانون مدنی، در صورتیکه دوام زوجیت، موجب عسر و حرج زوجه باشد، میتواند به حاکم شرع مراجعه و تقاضای طلاق کند. حکم ماده مزبور به طور اطلاق ناظر به دوام زوجیت اعم از نکاح دائم یا نکاح منقطعه در طول مدت است و زوجه در عقد نکاح غیردائم، چنانچه مواجه با عسر و حرج باشد، میتواند به حاکم شرع مراجعه و تقاضای اجبار زوج را به بذل مدت و انحلال زوجیت کند. چنانچه عسر و حرج زوجه در نکاح منقطعه در محکمه ثابت شود دادگاه با تنقیح مناط و وحدت ملاک از ماده مرقوم، زوج را اجبار به بذل بقیه مدت نموده و حکم به انحلال زوجیت صادر میکند.نظر اکثریت
(الف) - احکام قواعد ثانویه همچون عسر و حرج، ضرر، اضطرار و اجبار، حاکم بر همه احکام اولیه بوده و استثنایی بر آن وارد نیست، مگر اینکه طبیعت حکم حرجی باشد مانند جهاد فیسبیلالله.
(ب) - تنقیح مناط عبارت است از حدس قطعی و کشف استنباط یقینی ملاک حقیقی حکم و الغای خصوصیت از مورد و حمل، قید، وصف و شرط مذکور در آن بر غالب یا توضیح و یا تمثیل.
به بیان دیگر وجود تفاوت یا تشابه میان اصل و فرع اجنبی از تنقیح مناط بوده و عبارت آخر قیاس مستنبطالعله م. ب. که محکوم به بطلان است.
(ج) - نزاع ما موضوعی و صغروی و بر سر امکان و تصور عسر و حرج در عقد انقطاعی نیست بلکه نزاع حکمی و کبروی و اعطای پاسخ قانونی بر فرض وجود عسر و حرج است.
(د) - ملاک تشخیص عسر و حرج در هر مورد عرف است که با در نظر گرفتن وضعیت روحی، اخلاقی و اجتماعی و همچنین وضعیت محیط از حیث زمان و مکان آن را تعیین میکند.
(ه) - فقها و مراجع عظام تقلید در خصوص موضوع، حسب استثنا انجام شده، اختلاف دارند و اکثریت ایشان معتقد به بذل مدت توسط حاکم شرع بر فرض اثبات عسر و حرج هستند.
(و) - اداره حقوقی دادگستری به شرح نظر شماره 4140/7 - 1364/2/27 اظهار داشته است: «چنانچه در مواردی زوجه با عسر و حرج روبرو شود و این موضوع برای دادگاه ثابت شود در این مدت میتواند از ملاک ماده (1130) قانون مدنی تنقیح مناط کرده و حکم به اجبار زوج به بذل بقیه مدت متعه و در صورت مسیر نشدن این امر حکم به انحلال زوجیت صادر کند».نظر اقلیت
اولاً: در نکاح انقطاعی فرض عسر و حرج متصور نیست.
ثانیاً: امکان تنقیح مناط از نکاح دائم نیز به لحاظ وجود تفاوت زیاد میان اصل و فرع فراهم نیست.موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 41
آرای مرتبط 31
-
رأی
هماستناد
نوع طلاق ناشی از عسر و حرج زوجه
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
1- اثر تحقق عسر و حرج ناشی از اقدامات زوجه2- اثر بذل حقوق مالی توسط زوجه در دعوی طلاق3-تحقق عسر و حرج به جهت تهدید زوج
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
طلاق به دلیل ناباروری زوج
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر بذل مهریه بر تحقق عسر و حرج
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
نقض حکم بطلان دعوی طلاق در تجدیدنظر و الزام به طلاق با استناد به عسروحرج و تایید در دیوان عالی کشور
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
فرجام خواهی در مهلت تجدیدنظر خواهی
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
صدور رأی در ماهیت دعوا در فرض عدم حضور طرفین بعد از دعوت
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
استناد به عسر و حرج قبل از شروع زندگی مشترک
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تفاوت طلاق حکمی و طلاق قراردادی
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تصمیم دادگاه در دعوی طلاق به درخواست زوجه
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست طلاق به دلیل ناباروری زوج
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تاثیر بازگشت زوج بعد از تحقق وکالت در طلاق زوجه
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رابطه زندگی دو زوجه در یک منزل و عسر و حرج
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
(1)- قلمرو صلاحیت محاکم ایران نسبت به اتباع بیگانه (2)-استناد دادگاه به اسناد ترجمه نشده
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
مفهوم عسر و حرج در طلاق از ناحیه زوجه
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رابطه پرداخت نفقه زوجه و حسن معاشرت زوج
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست طلاق به دلیل عسر و حرج ناشی از مفارقت طولانی
مواد 1130 و 1129 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رابطه ی کراهت شدید زوجه با عسر و حرج
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
بذل مهریه در طلاق به استناد عسر و حرج
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست طلاق به دلیل عقیم بودن زوج
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تکلیف دادگاه در خصوص ادعای عسر و حرج زوجه
قانون مدنی و ماده 1130
-
رأی
هماستناد
تداوم اعتیاد شرط تحقق عسر و حرج
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
نقش نظرشورای اهل سنت در دعاوی طلاق بین زوجین سنی مذهب
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
احراز نشوز زوجه
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست طلاق زوجه به دلیل مفارقت جسمانی و ترک انقاق
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست طلاق به دلیل عدم امکان باروری زوج
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تعیین وظایف مالی والدین نسبت به فرزندان بالغ غیررشید در حکم طلاق
ماده 1130 ق.م
-
رأی
هماستناد
اثر ازدواج مجدد زوج بر وکالت زوجه در طلاق
مواد 1130 و 1146 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
ادعای عسر و حرج زوجه در زندگی مشترک
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
احراز عسروحرج زوجه به دلیل کراهت
ماده 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تجدیدنظرخواهی توسط وکیل فاقد حق مداخله
مواد 1130، 1119 و 1129 قانون مدنی
نظریات مشورتی 2
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1401/278 مورخ 1401/03/30
ماده 1130 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/1168 مورخ 1398/09/10
ماده 1130 قانون مدنی
مواد مرتبط 1
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 1130 — قانون مدنی
ماده 1130 قانون مدنی اعلام کرد که زوجه می تواند به حاکم شرع مراجعه کرده و ت
دکترین 7
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق
ماده 1130 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق — احکام و مقررات مربوط طلاق و اجرای
ماده 1130 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق — هر معامله که مالی از اموال منقول
ماده 1130 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق — همچنین در صورت اثبات عسر و حرج
ماده 1130 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق — همچنین در صورت اثبات عسر و حرج
ماده 1130 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تفسیر تحلیلی مبانی فسخ قرارداد — فرق بین فسخ با منفسخ عبارت است
مواد 1120 تا 1132 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تفسیر تحلیلی مبانی فسخ قرارداد — رک مواد ۳۹۶ تا ۴۵۷ ق
مواد 1120 تا 1132 ق.م
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
