بررسی ارکان شمول اعتبار امر مختومه

بررسی ارکان شمول اعتبار امر مختومه خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 1 آذر 1397 در استان اصفهان برگزار شد، موضوع بررسی ارکان شمول اعتبار امر مختومه در پرونده‌های مرتبط با بی‌احتیاطی در رانندگی و فوت مصدومین مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا صدور قرار منع تعقیب در پرونده‌های مربوط به بی‌احتیاطی در رانندگی، پس از فوت مصدوم و طرح شکایت جدید توسط اولیاء دم، مشمول اعتبار امر مختومه می‌شود یا خیر. هیات عالی نظر داد که اعتبار امر مختومه ناظر به تصمیم در خصوص رفتار مجرمانه متهم است و ب. ت. ب. اعتبار قرار منع تعقیب، تعقیب مجدد جایز نیست. نظر اکثریت بر این بود که برای شمول اعتبار امر مختومه، وحدت اصحاب، موضوع و سبب لازم است و در این پرونده، موضوع مشمول اعتبار امر مختومه بوده و باید طبق ماده 278 قانون آیین دادرسی کیفری اقدام شود. در مقابل، نظر ابرازی بر این نکته تاکید داشت که باید به وحدت رکن مادی جرم توجه شود و تغییر عنوان مجرمانه و نتایج جدید ناشی از رفتار مجرمانه سابق، مانع رسیدگی به عنوان جدید است؛ بنابراین پرونده مشمول اعتبار امر مختومه نیست. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1397/09/01 برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر اصفهان موضوع بررسی ارکان شمول اعتبار امر مختومه پرسش چنان‌چه پرونده‌ای با صدور قرار منع تعقیب در خصوص بی‌احتیاطی در رانندگی منجر به ایراد صدمه بدنی غیرعمدی مختومه گردد و پس از آن مصدوم فوت نماید و اولیاء‌دم با طرح شکایت جدید مدعی معرفی شهود در خصوص قضیه باشند؛ آیا موضوع مشمول اعتبار امر مختومه گردیده و باید اظهارات اولیاء دم را در قالب ماده 278 قانون آیین دادرسی کیفری و تجویز رسیدگی مجدد لحاظ نموده یا اینکه با عنایت به تغییر عنوان جزایی از بی‌احتیاطی در رانندگی منجر به ایراد صدمه بدنی غیرعمدی به بی‌احتیاطی در رانندگی منجر به قتل غیرعمدی موضوع باید مورد رسیدگی مجدد قرار بگیرد؟ نظر هیئت عالی علی‌الاصول اعتبار امر مختوم ناظر به تصمیم در خصوص رفتار مجرمانه متهم است. نتیجتاً چون قرار منع تعقیب صادره از اعتبار امر مختوم برخوردار است تا بقاء قانونی آن تعقیب مجدد جایز نیست. نظر اکثریت جهت شمول اعتبار امر مختومه وحدت اصحاب، وحدت موضوع و وحدت سبب لازم است که در پرونده کیفری شاکی اعتباری تلقی شود و علی‌الاصول نفس شاکی ملاک نیست، در پرونده موضوع سوال شاکی اعتباراً واحد تلقی می‌گردد و تفاوتی ندارد که تعقیب را چه کسی خواسته باشد و از طرفی وحدت سبب نیز وجود دارد، در خصوص وحدت موضوع نیز، در امور کیفری رفتار مجرمانه ملاک اتخاذ تصمیم است نه عناوین مجرمانه مطرح شده و نتیجه نیز در موضوع تفاوتی ایجاد نمی‌کند، لذا پرونده مطروحه مشمول اعتبار امر مختومه گردیده و نهایتاً باید در راستای ماده 278 قانون آیین دادرسی کیفری اقدام نمود. نظر ابرازی به نظر می‌رسد جهت شمول اعتبار امر مختومه، باید قائل به وحدت رکن مادی جرم باشیم و نه وحدت رفتار مجرمانه؛ چرا که رکن مادی اعم از رفتار مجرمانه و نتیجه حاصله م. ب. خصوصاً اینکه تغییر نتیجه در تغییر عنوان مجرمانه نیز موثر بوده است. در مواردی که زوایا و نتایج جدیدی که از رفتار مجرمانه سابق حاصل گردیده است کشف گردد حتی اگر منتهی به صدور قرار نهایی قطعی در خصوص رفتار مجرمانه سابق شده باشد، مانعی برای رسیدگی نسبت به عنوان مجرمانه‌ای که از نتیجه کشف شده، نمی‌باشد. در موضوع مطرح شده عنوان مجرمانه متفاوت است علاوه بر اینکه اصحاب دعوا نیز متفاوتند پس موضوع مشمول اعتبار امر مختومه نیست.