مقدمه
تأثیر طریقه و وسیله پرداخت
بدهی توسط
ضامن
خ. م.:
در نشست
قضایی که در تاریخ 10 خرداد 1392 در
استان مازندران برگزار شد، موضوع بررسی تاثیر روش و وسیله پرداخت بدهی توسط ضامن مورد بحث قرار گرفت. در این زمینه، سوالی درباره وضعیت ضامن (
پدر) مطرح شد که متعهد شده بود بدهی (ب) را از محل
فروش پرتقال
ملک پرداخت کند. اما قبل از اینکه پرتقال‌ها وصول شود، ملک را به (ج) فروخته و از پرداخت بدهی خودداری کرده بود. هیات عالی قضایی بر این نکته تاکید کرد که ضامن باید به تعهدات خود عمل کند و روش و وسیله پرداخت در این خصوص تاثیری ندارد.
اکثریت اعضای هیات نیز بر این اساس نظر دادند که از آنجا که (ب) به عنوان
طلبکار حق عینی ندارد و ضامن ملک خود را منتقل کرده،
ابطال معامله امکان‌پذیر نیست. اما در مقابل، نظر
اقلیت بر این باور بود که پدر با
ضمانت و
تعهد خود،
حق مالکیت را محدود کرده و بنابراین امکان درخواست ابطال معامله وجود دارد، زیرا فروش موضوع تعهد بر اساس قانون ممنوع است. این نظرات نشان‌دهنده وجود اختلاف نظر در
تفسیر حقوقی تعهدات و آثار آن بر معاملات است.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1392/03/10
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر گلوگاه
پرسش
(الف) به (ب)
بدهکار بوده و در جلسه
شورای حل اختلاف پدر (الف) به عنوان ضامن تعهد می‌کند که طلب (ب) را از محل فروش پرتقال فلان ملک (پس از رسیدن پرتقال‌ها) پرداخت خواهد کرد. لکن قبل از رسیدن پرتقال‌ها ملک را به (ج) فروخته و از پرداخت موضوع تعهد هم خودداری کرده است. (ب) هم
دادخواست ابطال این معامله (معامله
فروش ملک به ج) را تقدیم نموده، به عنوان قاضی رسیدگی‌کننده به پرونده چه تصمیمی اتخاذ خواهید کرد؟
نظر
هیئت عالی
آنچه مسلم است شخصی ضمانت بدهی فرزندش را کرده و طریقه پرداخت و وسیله پرداخت ملاک و موثر در مقام نمی‌باشد. به هر تقدیر ضامن باید به تعهداتش عمل نماید و نسبت به پرداخت
دین اقدام کند. با این ترتیب نظریه اکثریت صائب
تشخیص و تأیید می‌شود.
نظر اقلیت
به نظر می‌رسد که پدر (لف) با ضمانت و دادن چنین تعهدی به طور ضمنی حق مالکیت خود را محدود ساخته و اختیار از بین بردن یا انتقال به دیگران ر. ا. خ. سلب کرده است. بنابراین، امکان درخواست ابطال و پذیرش آن ترجیح دارد. مضافاً اینکه قانون سوء‌استفاده از حق را منع می‌کند و فروش موضوع متعهد را قانون‌گذار نهی کرده است و این نهی به اساس معامله توجه دارد.
