مقدمه
تعهد به
فروش زمین
خ. م.:
در نشست
قضایی که در تاریخ 19 مرداد 1396 در
استان کهگیلویه و بویراحمد برگزار شد، موضوع مورد بررسی تعهد به فروش زمین بود. پرسش مطرح شده این بود که اگر
مالک زمین به تعهد خود برای فروش دویست متر مربع از
اراضیاش عمل نکند، متقاضی زمین چه دعوایی میتواند مطرح کند. هیات عالی نظر داد که تعهد
مالک یک وعده یکطرفه و شرط ابتدایی است و بنابراین الزامآور نمیباشد. به این ترتیب، مالک نمیتواند به فروش زمین یا
پرداخت خسارت ملزم شود. نظر
اکثریت نیز بر این نکته تاکید داشت که این تعهد صرفاً یک وعده است و در صورتی که
شرط ضمن عقد نباشد، الزامآور نیست؛ اما در
صورت وارد آمدن
خسارت، امکان
مطالبه خسارت با جلب نظر
کارشناس وجود دارد. از سوی دیگر، نظر
اقلیت بر این باور بود که با وجود تلاقی دو
اراده، عقدی واقع شده و امکان الزام متعهد به انجام تعهد وجود دارد. حتی اگر تعهد یکطرفه تلقی شود، میتوان الزام متعهد را درخواست کرد. این نظرات در مجموع نشاندهنده اختلاف نظر در مورد قابلیت الزام به تعهدات یکطرفه و شرایط آن هستند.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1396/05/19
برگزار شده توسط: استان کهگیلویه و بویراحمد/ شهر دوگنبدان
پرسش
شخصی جهت
خرید زمین به مالک مراجعه می کند و اعلام می دارد که فعلاً قصد فروش زمین ندارد ولی به موجب صورتجلسه ای تعهد می کند که ظرف حداکثر دو ماه آینده دویست متر مربع از اراضی خود در موقعیت معین را به آن شخص بفروشد حال چنانچه به تعهد خود عمل نکند متقاضی زمین چه دعوایی را میتواند مطرح کند:
الف- دعوی الزام مالک به
فروش ملک خود با جلب نظر کارشناس
ب- دعوی مطالبه خسارت
ج- هر دو دعوی
نظر
هیئت عالی
تعهد مالک زمین یک وعده یک طرفه و نوعی شرط ابتدایی است و الزام آور نمیباشد؛ بنابراین نمی توان مالک را ملزم به فروش زمین و یا پرداخت خسارت نمود.
نظر اکثریت
تعهدی که
فروشنده کرده یک وعده صرف است نه
قرارداد و به نوعی شرط ابتدایی است و شرط ابتدایی در صورتی الزام آور است که به صورت شرط ضمن
عقد باشد لذا در فرض سوال نمی توان مالک را ملزم به فروش زمین کرد و در خصوص خسارت هم اگر خسارتی وارد شده باشد خسارت قابل وصول است با جلب نظر کارشناس.
نظر اقلیت
تلاقی دو اراده واقع شده و به نوعی عقد واقع شده است و
قولنامه عادی که مرسوم است بین مردم از همین نوع است لذا امکان الزام متعهد به انجام تعهد فراهم است. حتی در صورتی که تعهد را یک طرفه بدانیم امکان الزام یک اراده وجود دارد و این التزام یک طرفه مثل ایجاد به همراه التزام بر نگهداری آن در حدود مکان و موادی الزام آور است و می توان الزام متعهد را خواست.