تعیین مجازات تعزیری برای معاون در قتل عمدی که با اثبات اتهام مباشر از طریق لوث و اجرای قسامه

چنانچه بزه منتسب به متهم دائر بر قتل عمد با قسامه اثبات و حکم به قصاص مباشر صادر گردد؛ آیا امکان صدور حکم به محکومیت معاون در قتل وجود دارد؟ نظر هیات عالی با لحاظ اینکه معاونت در جرم در جرایم عمدی قابل تحقق است و در فرض پرسش، قتل عمد با قسامه ثابت شده است که حسب ماده 160 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 صرفاً برای اثبات قصاص یا دیه معتبر است و به تعزیرات قابل تسری نمی‌باشد و نیز ب. ت. ب. رای وحدت رویه 815 مورخ 1400/08/18 و قیاس اولویت و تفسیر قوانین جزایی به نفع متهم، نظریه ابرازی مورد تایید است. نظر اکثریت گر چه مطابق قواعد عمومی حقوق جزا بزه معاونت در جرم، از جمله معاونت در قتل عمدی عاریتی است و تحقق آن مطابق تبصره ماده 126 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 منوط به احراز وحدت قصد و تقدم و اقتران زمانی بین رفتار معاون و مرتکب جرم می‌باشد؛ اما در بزه قتل عمدی چنان‎چه ب. ت. ب. امارات و قرائن ظنی مطابق مواد 160و 314 قانون ذکر شده هیات دادگاه در خصوص اتهام مباشرت در قتل عمدی مورد را از موارد لوث تشخیص دهد؛ ن. ب. ا. قسامه در زمره ادله اثبات جرم است و فقط نسبت به مباشر یا شرکای در جرم؛ به کیفیت مندرج در قانون قابل اعمال و اجراست و لزوماً اثبات اتهام انتسابی به مباشر در جرم از طریق قسامه به معنای اثبات یا نفی اتهام به معاون در بزه موصوف نمی‌باشد و چه بسا نسبت به معاون در جرم، هیات دادگاه، موضوع را از طریق علم قاضی یا سایر ادله قانونی قابل اثبات بداند و ممکن است ادله اثبات دعوی نسبت به مباشر و معاون متفاوت باشد. به عنوان مثال: ممکن است شخصی با تهیه اسلحه و در اختیار قرار دادن آن به متهمین، آن‌ها را تحریک یا تطمیع به قتل شخصی نماید و بعد از ارتکاب قتل، در خصوص انتساب اصل قتل عمدی به متهمین تردید حاصل شود و دادگاه موضوع را از طریق لوث و اجرای مراسم قسامه قابل اثبات بداند؛ اما در خصوص اتهام معاونت در قتل عمدی و انتساب آن به شخص معاون تردیدی نباشد و موضوع از طریق علم قابل اثبات باشد. نتیجه اینکه اثبات اتهام انتسابی به مباشر در جرم بزه قتل عمدی از طریق قسامه موجبی جهت نفی اتهام از معاون در بزه ذکر شده نمی‌باشد. نظر ابرازی ن. ب. ا. جنایت ارتکابی از سوی مباشر با اقرار، بینه و علم قاضی به اثبات نرسیده است و صرفاً با لوث و اجرای مراسم قسامه به اثبات رسیده و بنا به تصریح ماده 160 قانون مجازات اسلامی احکام و شرایط قسامه صرفاً برای اثبات یا نفی قصاص و دیه معتبر است و سایر جرایم تعزیری از طریق قسامه به اثبات نخواهد رسید، یعنی امکان تعزیر مباشر از قتل نیز، نظر به اثبات اصل جنایت با قسامه وجود ندارد.