مقدمه
تکلیف
بازپرس در خصوص اظهارنظر راجع به همه موضوعات ابرازی شاکی
خ. م.:
در نشست
قضایی که در تاریخ 21 دی 1396 در
استان فارس برگزار شد، موضوع بررسی وظیفه بازپرس در خصوص اظهارنظر درباره تمامی موضوعات مطرح شده توسط شاکی مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا بازپرس موظف است در مورد اتهامات تحصیل مال از طرق نامشروع و
خیانت در امانت نیز
قرار منع تعقیب صادر کند، در حالی که تنها
اتهام کلاهبرداری را به عنوان بزه شناسایی کرده است. هیات عالی به این نتیجه رسید که بازپرس در این زمینه
تکلیفی ندارد و تنها باید
رفتار مجرمانه را مورد بررسی قرار داده و عنوان مجرمانه صحیح را
تشخیص دهد. نظر
اکثریت نیز بر این است که صدور قرار منع تعقیب برای سایر اتهامات ضروری نیست و در
صورت صدور چنین قراری، ممکن است در مراحل بعدی
دادرسی مشکلاتی به وجود آید. در مقابل، نظر
اقلیت این است که بازپرس باید در مورد تمامی ادعاهای شاکی اظهارنظر کند تا
حق اعتراض شاکی محفوظ بماند و نقصهای قانونی نباید با تصمیمات غیر اصولی جبران شوند. این مباحث و نظرات نشاندهنده اهمیت
تفکیک وظایف و اختیارات بازپرس در فرآیند دادرسی و تاثیر آن بر
حقوق شاکیان و متهمان است.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1396/10/21
برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر شیراز
موضوع
تکلیف بازپرس در خصوص اظهارنظر راجع به همه موضوعات ابرازی شاکی
پرسش
شخص الف علیه شخص ب شکایتی دایر بر کلاهبرداری، تحصیل مال از طرق نامشروع و خیانت در امانت مطرح نموده است، بازپرس پرونده پس از انجام
تحقیقات کافی تشخیص می دهد که مجموع اقدامات انجام شده از ناحیه متهم مصداق بزه کلاهبرداری م. ب. و در این خصوص
قرار جلب به دادرسی صادر مینماید، با عنایت به مراتب فوق، آیا بازپرس ضمن صدور قرار جلب به دادرسی، مکلف است که در خصوص اتهامات تحصیل مال از طرق نامشروع و خیانت در امانت هم قرار منع تعقیب صادر کند یا خیر؟ با در نظر داشتن آثار و تبعات هر کدام از پاسخ ها نظرات خود را بیان فرمایید.
نظر
هیئت عالی
ن. ب. ا. تشخیص عنوان
اتهامی و تطبیق رفتار مجرمانه با مواد قانونی از وظایف خاص مرجع قضایی است، بازپرس تکلیفی در اظهار نظر در خصوص عناوین مطرح شده از سوی شاکی ندارد، زیرا بازپرس صرفاً باید رفتار مجرمانه اعلامی را مورد ممیزی قرار داده و پس از انجام تحقیقات به تشخیص خود، اتخاذ عنوان مجرمانه صحیح نماید و اظهارنظر در خصوص سایر عناوین اعلامی از سوی شاکی ضرورتی ندارد.
نظر اکثریت
در این فرض بازپرس لازم نیست که در مورد اتهامات
تحصیل مال از طریق نامشروع و خیانت در امانت هم قرار منع تعقیب صادر کند؛ چرا که تشخیص عنوان مجرمانه با قاضی م. ب. و لزومی در اظهار نظر در خصوص ادعاهای شاکی وجود ندارد بازپرس در مورد فعل متهم اظهار نظر می کند و منع محاکمه مضاعف متهم نیز
ایجاب می کند که در مورد رفتار وی، صرف یک بار
رسیدگی صورت گیرد. قائلین به این نظر معتقدند در صورت صدور قرار منع تعقیب در مورد سایر اتهامات و قطعی شدن آن قرار، در صورتی که پس از صدور
کیفرخواست و ارسال پرونده به دادگاه، اگر دادگاه عمل متهم را مصداق عنوان اتهامی تحصیل مال از طرق نامشروع یا خیانت در امانت تشخیص دهد، عملاً دچار مشکل میشود چرا که در مورد این اتهامات،
تصمیم سابق
دادسرا مبنی بر منع تعقیب قطعی شده است و
اعتبار امر مختوم دارد.
نظر اقلیت
در این فرض بازپرس لازم هست که در مورد اتهامات تحصیل مال از طرق نامشروع و خیانت در امانت هم قرار منع تعقیب صادر کند؛ چرا که بازپرس مکلف است در هر پرونده در خصوص کلیه ادعاهایِ همه ی شکات، علیه تمام متهمین اظهار نظر نماید. شاید شاکی به تصمیم بازپرس مبنی بر اینکه عمل متهم را مصداق خیانت در امانت تشخیص نداده است
اعتراض داشته باشد و در صورتی که در مورد این اتهام اتخاذ تصمیم نشود حق وی برای اعتراض به تصمیم بازپرس از بین خواهد رفت. در ضمن چنانچه قانونی در زمینه ای نقص داشته باشد، برای بر طرف کردن آن نقص نباید با تصمیمی غیر اصولی و غیر قانونی انجام گردد و نیاز به رفع این خلا از طریق قانونگذاری م. ب..