جلوگیری از اوامر دولتی با ترک فعل

جلوگیری از اوامر دولتی با ترک فعل خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 2 آبان 1398 در شهرستان اسفراین برگزار شد، موضوع اصلی بررسی اقدامات رئیس اداره صنعت و معدن و رئیس کل این اداره در ارتباط با عدم اجرای مصوبه شورای تامین شهرستان بود. این مصوبه به تخریب حفره‌های خطرناک ناشی از برداشت غیرمجاز سنگ معدن اشاره داشت. پرسش مطرح شده این بود که آیا این عدم اقدام، مصداق ماده 576 قانون مجازات اسلامی (فصل تعزیرات) که به جلوگیری از اوامر دولتی اشاره دارد، محسوب می‌شود یا خیر. نظر هیات عالی بر این بود که خودداری از انجام تکلیف قانونی، رکن مادی موضوع ماده 576 نیست و شامل ترک فعل نمی‌شود. اکثریت اعضای هیات معتقد بودند که مقامات مذکور مشمول ماده 576 هستند و جلوگیری از اوامر قانونی می‌تواند به ترک فعل نیز ارتباط داشته باشد. در مقابل، اقلیت با اشاره به واژه «جلوگیری» و ضرورت تفسیر مضیق قوانین، بر این باور بودند که ترک فعل مدیران نمی‌تواند مصداق ماده مذکور باشد و سوء استفاده از مقام نیز احراز نمی‌شود. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1398/08/02 برگزار شده توسط: استان خراسان شمالی/ شهر اسفراین موضوع جلوگیری از اوامر دولتی با ترک فعل پرسش در شهرستان اسفراین معدن سربی در پارک ملی ساریگل کشف شده است و اهالی شهرستان و حتی شهرستان های مجاور بدون مجوز قانونی سنگ معدن برداشت می کنند (به صورت دستی سنگ معدن استخراج و با چهارپا حمل می‌گردد) برداشت سنگ معدن به صورت غیر اصولی و غیر ایمن باعث ایجاد غار و حفره هایی شده است و ریزش این حفره ها تلفات جانی نیز داشته است به همین دلیل علاوه بر تدابیر دیگری که در راستای ممانعت ازبرداشت معدن اندیشیده شده است؛ در شورای تامین شهرستان چنین مصوب شده است که رییس اداره صنعت و معدن اسفراین و مرکز استان نسبت به تخریب حفره های خطرناک ایجاد شده اقدام نمایند اما علیرغم مصوبه مذکور رییس اداره صنعت و معدن اسفراین و رییس کل این اداره اقدامی در این خصوص انجام نداده و متاسفانه بعد از این مصوبه شخصی دیگری (برداشت کننده غیر مجاز سنگ معدن) در اثر ریزش این حفره ها فوت میکند حال سوال اینجاست که اقدام رییس کل و رییس اداره صنعت و معدن اسفراین از مصادیق ماده 576 قانون مجازات اسلامی فصل تعزیرات یعنی جلوگیری از اوامر دولتی محسوب میگردد یا خیر ؟ نظر هیات عالی خودداری از انجام تکلیف قانونی رکن مادی موضوع ماده 576 قانون مجازات اسلامی تعزیرات که سوء استفاده از موقعیت شغلی و مقام جهت جلوگیری از اوامر دادگاه است و شامل ترک فعل نمی شود. نظر اکثریت رییس کل اداره صنعت و معدن و رییس این اداره در شهرستان اسفراین از جمله صاحب منصبان احصا شده در ماده مذکور هستند و از این حیث شمول ماده مذکور بر آنان با اشکالی مواجه نیست. در خصوص واژه جلوگیری از اوامر قانونی و دولتی نیز نبایست صرفا فعل مثبت مقامات مذکور را مد نظر قرار داد و مورد سوال یکی از مصادیق ماده مذکور است هر چند این جلوگیری با ترک فعل بوده است. نظر اقلیت با وجود واژه صریح جلوگیری که دلالت بر ارتکاب فعل مثبت از سوی صاحب منصبان است، نمیتوان اقدام مدیران اداره صنعت و معدن را که ترک فعل (عدم اجرای مصوبه شورای تامین) است از مصادیق ماده مذکور برشمرد چرا که اصل بر تفسیر مضیق قوانین و تفسیر آن به نفع متهم است، از طرفی در این اقدام مدیران هیچ گونه سوء استفاده از مقامی که جزو ارکان بزه موضوع ماده است احراز نمیگردد.