حق فسخ نکاح برای زوج قبل یا بعد از فوت زوجه

حق فسخ نکاح برای زوج قبل یا بعد از فوت زوجه خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 1395/02/07 در استان اصفهان برگزار شد، موضوع بررسی حق فسخ نکاح برای زوج قبل یا بعد از فوت زوجه مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا ورثه زوجه حق دارند مهریه را درخواست کنند، در صورتی که زوجه قبل از نزدیکی فوت کند و زوج قبل از فوت دادخواست فسخ نکاح را ارائه داده باشد. همچنین، تکلیف دادگاه در صورتی که دادخواست بعد از فوت زوجه تقدیم شود، چیست؟ نظر هیات عالی این بود که فسخ نکاح به عنوان یک حق، نیاز به اعمال اراده دارد. بنابراین، اگر زوج قبل یا بعد از فوت زوجه دادخواست فسخ را ارائه کرده باشد و این حق را در زمان حیات زوجه اثبات کند، دادگاه موظف به رسیدگی و صدور حکم است. در صورت صدور حکم قطعی، مطالبه مهریه قانونی نخواهد داشت. نظر اکثریت بر این بود که پس از فوت زوجه، عقد نکاح قابل فسخ نیست و به <a class="artref" href="/ماده/ماده-1150-a_0815110236809">ماده 1150 قانون مدنی</a> استناد کردند که بیان می‌دارد فوت زوجه موجب انحلال عقد است. در مقابل، نظر اقلیت بیان کرد که اگر دادخواست فسخ قبل از فوت زوجه تقدیم شده باشد، قابلیت استماع دارد، اما اگر بعد از فوت باشد، قابل استماع نیست. در صورت صدور حکم در خصوص فسخ نکاح، ورثه به مهریه دسترسی نخواهند داشت. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1395/02/07 برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر سمیرم موضوع حق فسخ نکاح برای زوج قبل یا بعد از فوت زوجه پرسش زنی دارای یکی از جهات فسخ برای مرد م. ب. و قبل از نزدیکی با شوهر فوت می کند ؟ چنانچه زوج قبل از فوت زوجه دادخواست تقدیم نموده باشد آیا ورثه زوجه حق درخواست مهریه دارند یا خیر ؟ چنانچه دادخواست بعد از فوت زوجه تقدیم شده باشد دادگاه چه تکلیفی دارد ؟ نظر هیئت عالی از آنجایی‌که فسخ به عنوان یک حق، نیاز به اعمال اراده‌ی انشایی صاحب حق مبنی بر فسخ عقد (نکاح) دارد؛ بنابراین در صورتی‌که قبل یا بعد از فوت زوجه، زوج دادخوست تأیید یا اعلام فسخ نکاح تقدیم نماید و اعمال و اجرای حق فسخ خود را در زمان حیات زوجه اثبات کند، دادگاه مکلف به رسیدگی و صدور حکم م. ب. و در صورت اثبات و صدور حکم قطعی، مطالبه‌ی مهریه وجه قانونی ندارد. نظر اکثریت نمی توان عقد نکاح را پس از فوت زوجه فسخ نمود. استدلال: اولأ طبق ماده 1150 که اعلام نموده عده در خصوص موارد انحلال عقد نکاح است و با عنایت به اینکه عده در خصوص فوت زوج وجود دارد فلذا فوت از موارد انحلال م. ب. و ب. ت. ب. اینکه عقد نکاح عقدی است ویژه بنابراین فسخ نکاح از زمان اعلام فسخ توسط دادگاه محقق می‌گردد بنابراین دادخواست فسخ توسط زوج پس از فوت زوجه قابل استماع نیست زیرا عقدی که منحل شده را نمی توان فسخ نمود. نظر اقلیت دادخواست فسخ نکاح قبل از فوت قابلیت استماع دارد ولی چنانچه بعد از فوت زوجه باشد قابلیت استماع ندارد. استدلال: چنانچه دادخواست قبل از فوت باشد و در فرض ثبوت، حق درخواست مهریه ندارد چنانچه دادگاه در خصوص فسخ نکاح رأی صادر کرد و به قطعیت رسید نسبت به مهریه مواجه با بی حقی خواهد شد ولی اگر دادخواست قبل از فوت و ادله بعد از فوت ارائه شده باشد انقلاب دعوا رخ می دهد و دادگاه نسبت به مهریه حکم مقتضی صادر کرد و اگر دادخواست بعد از فوت تقدیم شده باشد ؛می تواند اعلام فسخ کند.