خلع ید ملک ورثه‌ای

خلع ید ملک ورثه‌ای خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 1398/08/02 در استان گلستان برگزار شد، موضوع خلع ید ملک ورثه‌ای مورد بررسی قرار گرفت. پرسش مطرح‌شده این بود که آیا وراث می‌توانند پس از فوت مالک رسمی زمین زراعی و قبل از تغییر سند به نام خود، دعوای خلع ید علیه متصرف ملک اقامه کنند یا خیر. هیات عالی به این نتیجه رسید که وراث به عنوان قائم مقام قهری مالک رسمی، حق طرح دعوای خلع ید را دارند و رای وحدت رویه شماره 672 مورخ 83/10/1 دیوان عالی کشور در این زمینه به موارد دیگری اشاره دارد. همچنین، نظر اکثریت بر این است که با احراز مالکیت مورث و ارائه مدارک لازم، ورثه می‌توانند دعوای خلع ید را مطرح کنند و ماده 22 قانون ثبت، ورثه را به‌طور قهری به عنوان مالک شناسایی می‌کند. با این حال، نظر ابرازی بیان می‌کند که بر اساس رای وحدت رویه شماره 672، طرح دعوای خلع ید قبل از اثبات مالکیت قابل استماع نیست و به دلیل عدم تغییر سند به نام ورثه، قرار عدم استماع صادر خواهد شد. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1398/08/02 برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر آق قلا موضوع خلع ید ملک ورثه‌ای پرسش مالک رسمی زمین زراعی فوت می‌نماید و ملک وی به ورثه‌ی او به ارث می‌رسد و پیش از آنکه ورثه سند رسمی را به نام خود تغییر دهند شخصی ملک را تصرف می‌نماید حال آیا دعوای ورثه مبنی بر خلع ید به طرفیت متصرف ملک قابل پذیرش خواهد بود؟ نظر هیات عالی وراث قائم مقام قهری مالک رسمی زمین هستند، لذا در فرض سوال، به قائم مقامی که به سبب ارث مالکیت به آنان منتقل شده، امکان طرح دعوی خلع ید را دارند و رای وحدت رویه شماره 672 مورخ 83/10/1 هیات عمومی دیوان عالی کشور منصرف از آن است. نظر اکثریت ن. ب. ا. ازجمله اسباب تملک انتقال قهری مالکیت به موجب ارث م. ب. و در ما نحن فیه با احراز مالکیت مورث خواهان‌ در ملک و مکان موضوع نزاع پس از استعلام از اداره ثبت اسناد و املاک مربوطه و با ارائه گواهی حصر وراثت موجبات انتقال قهری مالکیت فراهم است و حداقل طرح دعوای خلع ید فاقد ایراد م. ب. و از طرفی ماده 22 قانون ثبت بیان می‌دارد: همین که ملکی مطابق قانون در دفتر املاک به ثبت رسید، دولت فقط کسی را که ملک به اسم او ثبت شده و یا کسی را که ملک مزبور به او منتقل گردیده و این انتقال نیز در دفتر املاک به ثبت رسیده یا این که ملک مزبور از مالک رسمی به او ارث رسیده باشد، مالک خواهد شناخت. که از صراحت ماده چنین به نظر می‌رسد که ورثه با فوت مورث خود حتی در اموال غیر منقول ثبت شده در دفتر املاک نیز قهراً مالک می‌شوند و محاکم باید این مالکیت را بپذیرند. نظر ابرازی ب. ت. ب. رای وحدت رویه شماره 672 که مقرر می‌دارد: خلع ید از اموال غیرمنقول فرع بر مالکیت است. بنابراین طرح دعوای خلع ید از زمین قبل از احراز و اثبات مالکیت قابل استماع نیست. لذا ب. ت. ب. اینکه در این فرض سند رسمی ملک به نام مورث خواهان‌ م. ب. طرح چنین دعوایی به موجب ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1379 قابل استماع نمی‌باشد و قرار عدم استماع صادر خواهد شد.