مقدمه
دعوای
بطلان پس از دفاع
فسخ یا بطلان درداخواست
تنظیم سند
خ. م.:
در نشست
قضایی که در تاریخ 1399/12/16 در
استان قزوین برگزار شد، موضوع بررسی دعاوی بطلان و فسخ در ارتباط با درخواست
الزام به تنظیم سند رسمی مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا خوانده میتواند پس از صدور حکم الزام به تنظیم
سند، ادعای بطلان را بهطور مستقل مطرح کند یا اینکه این موضوع مشمول
اعتبار امر مختومه میشود. هیات عالی بر این نکته تاکید کرد که اگر دفاع بطلان یا فسخ در دعوی الزام به تنظیم سند مطرح شده و دادگاه پس از
رسیدگی ماهوی حکم به الزام صادر کند، ادعای خوانده به عنوان موضوع
قضاوت شده تلقی میشود و قابلیت
استماع ندارد. همچنین، نظر اتفاقی بر این نکته تاکید داشت که حق اقامه دعوا نیازمند دلایل
مستند است و برای اعتبار امر مختومه، وجود
وحدت موضوع الزامی است. در این راستا، دعاوی مستقل پس از دفاع در پرونده اصلی، به دلیل عدم وجود وحدت موضوع، مجاز به طرح میباشند و اعتبار حکم فقط شامل
منطوق آن است و نه اسباب و جهات صدور رای. بنابراین، علیرغم عدم پذیرش دفاع در پرونده اصلی، خوانده میتواند دعوای مستقل خود را مطرح کند.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1399/12/16
برگزار شده توسط: استان قزوین/ شهر الوند
موضوع
دعوای بطلان پس از دفاع فسخ یا بطلان درداخواست تنظیم سند
پرسش
اگردر پرونده حقوقی دفاع فسخ یا بطلان مطرح گردد مثلا خواسته خواهان الزام به تنظیم سند رسمی است و خوانده دفاع بطلان یا فسخ مطرح نموده است و دادگاه حکم
محکومیت به الزام تنظیم سند نماید آیا خوانده میتواند مجددا دعوت بطلان را مستقلا مطرح کند یا موضوع مشمول اعتبار امر مختومه گردیده است ؟
نظر هیات عالی
در صورتی که خواسته اعلام
فسخ قرارداد یا اعلام بطلان و
بیاعتباری قرارداد دفاعاً در دعوی الزام به تنظیم سند رسمی انتقال مورد معامله طرح شود و دادگاه با رعایت
اصل تناظر پس از
رسیدگی ماهوی و ارزیابی دلایل ابرازی طرفین و با ذکر آنها بهعنوان اسباب موجهه حکم به محکومیت خوانده (با رد ادعاها و بلا وجه اعلام نمودن
دفاعیات خوانده مبتنی بر اعلام فسخ قرارداد یا بطلان و بیاعتباری قرارداد) مبنی بر الزام به تنظیم سند رسمی مورد معامله صادر و اعلام نماید، در این
صورت موضوع و ادعای خوانده دارای وصف قضاوت شده است و طرح مجدد آن قابلیت استماع و رسیدگی ندارد.
نظر اتفاقی
ب. ت. ب. اینکه اولاً حق اقامه دعوا حقی است که سقوط آن مانند هر حق دیگری نیازمند دلیل م. ب. و در موقع شک باید به بقای آن حکم نمود ثانیاً برای تحقق اعتبار امر مختومه شرایطی لازم است که یکی از آن ها وحدت موضوع دعوا م. ب. این در حالی است که مثلا درپرونده الزام به تنظیم سند رسمی موضوع دعوا با دعوایی که به صورت مستقل پس از دفاع، پرونده اصلی به عنوان ادعای فسخ یا بطلان مطرح میگردد متفاوت م. ب. و وحدت موضوع وجود ندارد ثالثاً حکم دادگاه دارای دو بخش مهم است یکی منطوق یا همان نتیجه که بخش آمره حکم است دیگری اسباب یا جهات صدور رای که شامل موضوعی یا قانونی بوده که در این خصوص آنچه که دارای اعتبار امر مختومه است صرفا منطوق و نتیجه حکم بوده است و اسباب موضوعی مثلا تائید وقوع
بیع و
اصالت سند در دعوای الزام به تنظیم سند رسمی اعتبار امر مختومه را ندارد لذا بنابر این مراتب فوق علی رغم طرح ادعای فسخ یا بطلان و غیره به عنوان دفاع در
دعوای اصلی مانع از طرح دعوای مستقل علیرغم عدم پذیرش دفاع در پرونده اصلی نمیباشد