نشست قضایی
صحت یا بطلان عقد نکاح بدون رعایت تشریفات قانونی
خلاصه
موضوع اعتبار ازدواج دائم میان یک ایرانی و تبعه خارجی است که در شناسنامه ثبت نشده است. نظر هیات عالی این است که عدم ثبت ازدواج در سند سجلی موجب بیاعتباری آن نیست و آثار نکاح دائم برقرار است.
اصلِ حقوقی: عدم رعایت تشریفات قانونی و ثبت نکاح در شناسنامه، موجب بطلان عقد نکاح صحیح نمیشود.
کلیدواژهها: عقد نکاح، ثبت ازدواج، ارث، تبعه خارجی، اعتبار قانونی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
صحت یا بطلان عقد نکاح بدون رعایت تشریفات قانونی
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 1398/01/29 در استان کردستان برگزار شد، موضوع بررسی اعتبار عقد نکاح میان یک مرد ایرانی و یک تبعه عراقی که بدون ثبت در شناسنامه انجام شده بود، و همچنین وضعیت ارثبری زوجه در صورت وجود طلاقنامه عادی، مورد بحث و بررسی قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا این ازدواج معتبر است و در صورت ادعای وراث مبنی بر وقوع طلاق قبل از فوت زوج، وضعیت ارث زوجه چگونه خواهد بود. هیات عالی قضایی با تاکید بر صحت عقد نکاح، اعلام کرد که عدم ثبت در سند سجلی، موجب بیاعتباری آن نمیشود و آثار نکاح دائم همچنان برقرار است. در صورتی که وقوع طلاق قبل از فوت زوج ثابت شود، زوجه از ارث محروم خواهد شد؛ اما اگر طلاق جعلی باشد، زوجه از ارث بهرهمند خواهد شد. نظر اکثریت هیات نیز بر این بود که عدم رعایت تشریفات قانونی در ازدواج و طلاق، به بطلان آنها منجر نمیشود و در صورت تردید در وقوع طلاق، دادگاه باید به بررسی موضوع بپردازد. نظر اقلیت بر این بود که اگرچه نکاح صحیح است، اما طلاق به دلیل عدم رعایت تشریفات قانونی، صحیح نمیباشد. این مباحث بر اساس مواد قانونی و مقررات مربوط به ازدواج و طلاق مورد بررسی قرار گرفت.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1398/01/29
برگزار شده توسط: استان کردستان/ شهر سقزموضوع
صحت یا بطلان عقد نکاح بدون رعایت تشریفات قانونیپرسش
یک مرد ایرانی با یک تبعه عراقی در ایران ازدواج مینماید و ازدواج فیمابین دائمی بوده است و اما در شناسنامه مرد این ازدواج قید نشده است. آیا چنین ازدواجی تحت عنوان ازدواج دائم «که نام زوجه در شناسنامه زوج قید نشده است» اعتبار قانونی دارد یا خیر؟ آیا با در نظر گرفتن این موضوع که یک طلاق نامه عادی موجود م. ب. که بیانگر این است که واقعه طلاق نزد چند نفر شهود جاری گردیده است و فاقد تاریخ نیز میباشد، اگر ورثه مرد مدعی شوند که قبل از مرگ مورث طلاق صورت گرفته ولی زن مدعی این طلاق صوری و جعلی است و بعد از عقد جهت جلوگیری از ارث بری تنظیم گردیده است تکلیف دادگاه چیست؟ نظر به فوت زوج آیا زوجه از وی ارث میبرد یا خیر؟ لطفاً پاسخ مستدل و با ذکر مواد و مستندات قانونی باشد.
لازم به ذکر است موضوع اصلی سوال بررسی اعتبار عقد نکاح و ارث بری زوجه با در نظر گرفتن سوال مطروحه م. ب..نظر هیئت عالی
در فرض سوال ازدواج دائم فرد ایرانی با تبعه خارجی بدون ذکر واقعه نکاح در سند سجلی طرف ایرانی، صحیح است و عدم رعایت تشریفات مذکور موجبات بیاعتباری عقد نکاح را فراهم نمیکند و تمام آثار عقد نکاح دائم را دارد؛ در صورتی که طلاق نامهای ارائه شود، موضوع مستلزم رسیدگی قضایی است که در صورت اثبات صحت وقوع طلاق قبل از فوت زوج یا زوجه رابطه وراثت ناشی از نکاح دائم برقرار نمی شود؛ لیکن اگر بر فرض ثابت شود که طلاق نامه جعلی است و قبل از فوت زوج طلاقی واقع نشده، در این صورت زوجه از زوج ارث می برد.نظر اکثریت
عدهای معتقدند عدم رعایت و جری تشریفات قانونی که به تصویب مجلس شورای اسلامی میرسد در بسیاری از موارد و موضوعات شرعی از جمله ازدواج و طلاق موجب بطلان عقد نکاح و نیز طلاق به لحاظ رعایت نکردن این تشریفات قانونی نیست مانند عدم ثبت واقعه نکاح که در حقوق ایران جرم انگاری شده است، لذا در پاسخ سوال چنین ازدواج و طلاقی صحیح م. ب.. در خصوص قسمت دوم سوال باید قائل به تفکیک شد اگر اصل واقعه طلاق یا زمان آن مورد انکار یا تردید قرار گرفت یا نسبت به آن ادعای جعل شد بدواً دادگاه به این موضوع رسیدگی و چنانچه احراز گردید که طلاقی واقع نگردیده زوجه ارث میبرد و اگر ادعای ورثه دایر بر اینکه که قبل از مرگ مورث طلاق صورت گرفته در محکمه اثبات و احراز گردد در این فرض زوجه از زوج ارث نخواهد برد و مبرهن است این موارد نیازمند به رسیدگی در محکمه است که باید احراز گردد.نظر اقلیت
عقد نکاح صحیح م. ب. ولی طلاق صحیح نیست چون تشریفات آن رعایت نشده است.موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
