صلح سهم الارث نامشخص

صلح سهم الارث نامشخص خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 6 آبان 1400 در استان گلستان برگزار شد، موضوع بررسی صحت عقد صلح سهم الارث نامشخص مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا فردی می‌تواند سهم الارث خود را که مقدار آن مشخص نیست به دیگری صلح کند و آیا امکان واگذاری این سهم در قالب عقد دیگری وجود دارد. هیات عالی بیان کرد که در عقد صلح، برخلاف سایر عقود تملیکی، معین بودن موضوع معامله الزامی نیست و بنابراین صلح سهم الارث با علم اجمالی به موضوع، صحیح است. اکثریت اعضای هیات معتقد بودند که طبق <a class="artref" href="/ماده/ماده-753-a_0815110236400">ماده 753 قانون مدنی</a>، قبل از فوت مورث، ورثه اهلیت استیفا ندارند و از این رو نمی‌توانند عقد صلح را تنظیم کنند. اما پس از فوت، واگذاری سهم الارث در هر قالبی مجاز است. نظر اقلیت نیز بر این نکته تاکید داشت که به دلیل تسامح در عقد صلح و امکان انعقاد آن حتی قبل از فوت مورث با فرض وجود سهم، این نوع قرارداد صحیح است و <a class="artref" href="/ماده/ماده-752-a_0815110236399">ماده 752 قانون مدنی</a> نیز به طرفین اجازه می‌دهد در مورد تنازعات احتمالی آینده صلح کنند. در نهایت، نظر اقلیت با نظر هیات عالی هم‌راستا بود. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1400/08/06 برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر گنبدکاووس موضوع صلح سهم الارث نامشخص پرسش شخص «الف» در ضمن سند عادی، سهم الارث خود را که میزان آن مشخص نبوده به شخص «ب» صلح می‌نماید و برای درج محتویات این قرارداد و به تعبیر دیگر تنظیم صلح‌نامه رسمی به دفترخانه اسناد رسمی مراجعه می‌نماید اما سردفتر با این استدلال که چون موضوع صلح یعنی سهم الارث؛ به صورت دقیق و جزئی مشخص نیست، از تنظیم سند رسمی صلح، خودداری می‌نماید؛ با عنایت به فرض مساله آیا تنظیم چنین قراردادی در قالب عقد صلح صحیح است؟ و آیا امکان واگذاری سهم الارث در قالب عقد دیگری اعم از معین یا غیرمعین امکان پذیر است؟ نظر هیات عالی در عقد صلح بر خلاف سایر عقود تملیکی دیگر، معین بودن موضوع معامله ضرورت ندارد؛ بنابراین چنانچه شخصی در ضمن سند عادی سهم‌الارث خود را که میزان آن هم مشخص نیست به دیگری صلح و واگذار نماید، چنین توافقی در قالب عقد صلح که مبتنی بر مسامحه است و علم اجمالی به موضوع معامله کافی است، صحیح بوده و خللی بر آن وارد نیست؛ با این وصف نظریه اقلیت منطبق با نظریه هیات عالی م. ب.. نظر اکثریت ب. ت. ب. صراحت <a class="artref" href="/ماده/ماده-753-a_0815110236400">ماده 753 قانون مدنی</a> که شرط لازم برای صحت عقد صلح، اهلیت طرفین و دارا بودن حق تصرف در مورد صلح، می‌داند، چون قبل از فوت مورث هنوز ورثه در ماترک مالکیت و به تعبیر دیگر اهلیت استیفاء ندارند؛ لذا قبل از فوت مورث به هیچ وجه امکان تنظیم عقد صلح وجود ندارد اما بعد از فوت مورث چون مالکیت ورثه بر ماترک به صورت قهری مستقر می‌شود؛ چه در قالب عقد صلح و چه در قالب هر عقد معین و غیر معین دیگر با رعایت شرایط عمومی و اختصاصی صحت عقد مورد نظر، مانعی برای واگذاری سهم الارث وجود ندارد. نظر اقلیت ب. ت. ب. اینکه صلح عقدی است مبنی بر تسامح و از جمله عقود معاوضی محسوب نمی‌شود و لذا همین که مشخص باشد مصالح جزء ورثه است، چه قبل از فوت مورث و چه بعد از فوت وی، امکان انعقاد عقد صلح وجود دارد؛ چون مبنای طرفین و اراده باطنی ایشان در این فرض، این است که اگر مورث فوت نمود و مالی از وی برجا ماند و مصالح در آن سهمی داشت، در واقع آن سهم را به موجب عقد صلح به متصالح واگذار نموده است و موید صحت استنباط این گروه، <a class="artref" href="/ماده/ماده-752-a_0815110236399">ماده 752 قانون مدنی</a> است که در این ماده به طرفین اجازه صلح در مورد تنازعات احتمالی آینده را داده است، لذا با این بیان مانعی برای تنظیم عقد صلح قبل از فوت مورث وجود ندارد. بعد از فوت چه در قالب عقد صلح و چه در قالب هر عقد معین و غیر معین دیگر با رعایت شرایط عمومی و اختصاصی صحت عقد مورد نظر مانعی برای واگذاری سهم الارث وجود ندارد.