طرح دعوای نفی نسب به پدر و مادر سجلی و اثبات نسب دیگری

طرح دعوای نفی نسب به پدر و مادر سجلی و اثبات نسب دیگری خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 1388/04/05 در استان خراسان شمالی برگزار شد، موضوع اصلی بحث، طرح دعوای نفی نسب نسبت به پدر و مادر سجلی و اثبات نسب دیگری بود. سوال کلیدی این بود که آیا در دعوای اثبات نسب، ضروری است که دعوای نفی نسب نسبت به کسانی که در شناسنامه به عنوان والدین خواهان ذکر شده‌اند، مطرح شود یا خیر. هیات عالی نظر داد که برای اثبات نسب، لازم است که پدربزرگ و مادربزرگ نیز به عنوان طرف دعوا در نظر گرفته شوند، زیرا این موضوع ممکن است به حقوق آنان آسیب برساند و عدم اطلاع آنان از این دعوا برخلاف مقررات آیین دادرسی مدنی است. نظر اکثریت به دو فرض تقسیم می‌شود: در فرض اول، اگر مدعی فاقد شناسنامه باشد، طرح دعوای نفی نسب ضروری نیست؛ اما در فرض دوم، زمانی که نام پدربزرگ و مادربزرگ در شناسنامه ذکر شده است، طرح دعوا به طرفیت آنان لازم است. نظر اقلیت نیز بر این باور است که در فرض مطرح شده، طرح دعوا به طرفیت پدربزرگ و مادربزرگ ضروری نیست، زیرا بین دعوای اثبات نسب و نفی نسب از آنان ارتباط منطقی وجود دارد و دادگاه موظف است در صورت احراز صحت دعوای خواهان، حکم به اثبات نسب صادر کند. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1388/04/05 برگزار شده توسط: استان خراسان شمالی/ شهر شیروان موضوع طرح دعوای نفی نسب به پدر و مادر سجلی و اثبات نسب دیگری پرسش (الف) مدعی است که مادر واقعی وی توسط خواهرش به قتل رسیده ولی چون شناسنامه‌اش را به نام پدر بزرگ وی گرفته‌اند، تقاضای اثبات نسب به مادر مقتول خودش را نموده است. آیا در دعوای اثبات نسب طرح دعوای نفی نسب از کسی که در شناسنامه به عنوان پدر و مادر خواهان قید گردیده ضروری است؟ نظر هیئت عالی شخصی مدعی است در شناسنامه متعلق به وی نام پدربزرگ و مادربزرگ به عنوان والدین او ثبت شده است. اکنون برای اثبات نسب خود به پدر و مادر واقعیش نیازمند طرح دعوا م. ب.. در این‌جا برای اثبات نسب خود باید پدربزرگ و مادربزرگ را هم طرف دعوا قرار دهد. زیرا ممکن است این اقدام به حقوق پدربزرگ و مادربزرگ لطمه وارد کند و عدم اطلاع آنان از دعوای مورد اشاره خلاف مقررات آیین دادرسی مدنی است. بدیهی است چون اداره ثبت احوال در تنظیم شناسنامه دخالت داشته و مندرجات سند سجلی مادام‌که خلاف آن به اثبات نرسد معتبر است، اداره ثبت احوال هم باید یکی از اطراف دعوا باشد. نظر اکثریت پاسخ به سوال را باید در دو فرض بررسی کرد: 1- در فرضی که مدعی فاقد شناسنامه است و دعوای اثبات نسب طرح کرده است، چون شخص معارض دیگری وجود ندارد طرح دعوای نفی نسب ضروری نیست. 2- در فرض دیگر این‌که خ. م. ا. در سند سجلی متعلق به وی، نام پدر بزرگ و مادر بزرگ او در ردیف مربوط به عنوان ابوین او قید شده‌اند. از آنجا که رسیدگی دادگاه موثر در حقوق اشخاص فوق م. ب. پس طرح دعوا به طرفیت پدربزرگ و مادربزرگ خواهان ضروری است. از جنبه عملی اداره ثبت احوال باید در هنگام صدور شناسنامه جدید در خصوص شناسنامه قبلی نیز تعیین تکلیف نماید. نظر اقلیت در فرض سوال طرح دعوا به طرفیت پدربزرگ و مادربزرگ خواهان ضروری نیست، زیرا بین دعوای اثبات نسب خواهان با نفی نسب از پدربزرگ و مادربزرگ خواهان ملازمه عقلی وجود دارد. دادگاه مکلف به صدور حکم بر اثبات نسب در صورت احراز صحت دعوای خواهان بوده و در صورت عدم تمکین اداره ثبت احوال دادخواست اصلاح شناسنامه داده خواهد شد.