فسخ شهادت

فسخ شهادت خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 19 فروردین 1398 در استان آذربایجان غربی برگزار شد، موضوع اصلی بررسی امکان فسخ شهادت شرعی در صورت وجود ادله متعارض با آن بود. پرسش اصلی این بود که آیا دادگاه می‌تواند در صورت وجود ادله‌ای که با شهادت شرعی در تضاد است، این شهادت را بی‌اعتبار کرده و بر اساس علم خود حکم صادر کند. هیات عالی به این نتیجه رسید که اگر شهادت شرعی با علم قاضی در تعارض باشد، عمل به آن جایز نبوده و علم قاضی معتبر خواهد بود. نظر اتفاقی نیز بر این نکته تاکید داشت که بر اساس مواد قانونی مختلف، از جمله ماده 187 و 212 قانون مجازات اسلامی، در صورتی که قرائن و امارات مخالف با شهادت شرعی وجود داشته باشد، قاضی می‌تواند به علم خود استناد کرده و با ذکر جهات رد شهادت، رای خود را صادر نماید. این استدلال‌ها نشان می‌دهد که اعتبار شهادت شرعی تنها در صورتی حفظ می‌شود که علم قاضی با آن در تعارض نباشد. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1398/01/19 برگزار شده توسط: استان آذربایجان غربی/ شهر شاهین دژ موضوع فسخ شهادت پرسش ب. ت. ب. صراحت ماده 175 قانون مجازات اسلامی در خصوص حجیت شهادت شرعی اعم از آنکه مفید علم باشد یا نباشد آیا دادگاه می‌تواند در صورت وجود ادله دیگر بر خلاف مفاد شهادت شرعی و حصول علم شهادت شرعی را بی‌اعتبار نموده و بر اساس علم خود حکم نماید؟ نظر هیئت عالی چنانچه شهادت شرعی در تعارض با علم قاضی باشد عمل به شهادت در این وصف جایز نبوده و منهی قانونگذار است و علم حاکم خواهد بود نتیجتاً نظریه اتفاقی اعلام تایید می‌شود. نظر اتفاقی ب. ت. ب. اینکه بر اساس مواد قانونی متعددی که در فصل سوم از بخش پنجم قانون مجازات اسلامی مقرر گردیده که مجموعا حاکی از آن است که در صورت وجود قرائن و امارت بر خلاف شهادت شرعی قاضی دادگاه می‌تواند به شهادت مذکور عمل ننموده و با علمی که به واقع امر حاصل نموده عمل نماید کما اینکه مقنن در ماده 187 قانون مجازات اسلامی بیان داشته « در شهادت شرعی نباید علم به خلاف مفاد شهادت شرعی وجود داشته باشد هرگاه قرائن و امارات بر خلاف مفاد شهادت شرعی باشد دادگاه تحقیق و بررسی لازم را انجام می‌دهد و در صورتی که به خلاف واقع بودن شهادت شرعی باشد علم حاصل کند شهادت معتبر نیست » و همچنین در ماده 212 قانون مرقوم بیان داشته « در صورتی که علم قاضی با ادله قانونی دیگر در تعارض باشد اگر علم بین باقی بماند آن ادله برای قاضی معتبر نیست و قاضی با ذکر مستندات علم خود و جهات رد، ادله دیگر رای صادر می‌کند چنانچه برای قاضی علم حاصل نشود ادله قانونی معتبر است و بر اساس آنها رای صادر می‌شود » با وصف مراتب فوق دادگاه می‌تواند به استناد همین مواد قانونی و سایر مواد قانونی مرتبط به شهادت شرعی عمل ننموده و با ذکر جهات رد شهادت مذکور و بر اساس ادله معتبر رای خود را صادر نماید.