قبول ماترک متوفی و پرداخت دیون وی

در سال 1396 آقای … وراث نامبرده مبادرت به فروش ملک متعلق به نامبرده در همان سال به مبلغ 48 میلیون تومان نموده و نیمی از مهریه همسر متوفی را که از منزل مسکونی بوده به زوجه پرداخت می‌نماید، مبلغ باقیمانده در حساب یکی از وراث قرار می‌گیرد؛ در سال 1400 زوجه به طرفیت وراث دادخواست مطالبه مهریه مندرج در سند نکاحیه (20 عدد سکه بهار آزادی) را داده و نامبردگان محکوم‌به پرداخت آن به نسبت سهم‌الارث می‌نمایند. در اجرای احکام مدنی وراث با استناد به ماده 248 قانون امور حسبی ادعا می‌نمایند که قبول ترکه ننموده‌اند و به استناد قسمت اخیر دیون متوفی زائد بر ترکه می‌باشد؛ ب. ت. ب. ماده 242 قانون امور حسبی و با استناد به ماده 248 قانون فوق‌الذکر میزان دیون متوفی در زمان تصرف و قبول اموال توسط وراث باید لحاظ شود یا در زمان مطالبه مهریه توسط زوجه (ب. ت. ب. تفاوت فاحش قیمت سکه در زمان‌های مختلف) نظر هیات عالی اولاً: به استناد ماده 242 قانون امور حسبی ادعای ورثه مبنی بر عدم پذیرش ترکه (رد ماترک) قابل پذیرش نیست؛ زیرا با فروش منزل متوفی (مورث) پذیرش ضمنی ترکه محقق شده است. ثانیاً: وفق ماده 248 قانون امور حسبی، دیون متوفی (مهریه زوجه به تعداد 20 سکه) در زمان قبولی ترکه محاسبه و پرداخت می‌گردد؛ بنابراین قیمت سکه‌های مانده از مهریه زوجه در زمان قبولی ترکه محاسبه و د. ح. وی از ماترک پرداخت خواهد شد. نظر اکثریت حسب ماده 242 قانون امور حسبی و با استناد به ذیل ماده قبول ضمنی صورت گرفته در ماده مذکور بیان شده «قبول ضمنی آن است که عملیاتی در ترکه نمایند که کاشف از قبول ترکه و ادای دیون باشد، از قبیل بیع صلح و هبه و رهن و امثال آن به‌ طوری وضوح کشف از قبول ترکه می‌نماید» پس با فروش ملک متعلق به متوفی قبول صورت گرفته و در ماده 248 قانون امور حسبی در صورتی که ورثه ترکه را قبول نمایند هریک مسئول ادای تمام دیون به نسبت سهم خود خواهند بود، مگر این‌که ثابت کنند دیون متوفی زائد بر ترکه بوده. .. و باقی‌مانده ترکه برای پرداخت دیون کافی نیست که در این صورت نسبت به زائد بر ترکه مسئول نخواهند بود». در فرض سوال می‌بایست دیون متوفی در زمان قبولی ترکه لحاظ شود و چنانچه در آن زمان ترکه بیشتر از دیون بوده و آن را پذیرفته‌اند مسئول پرداخت کلیه دیون که شامل 20 عدد سکه به قیمت روز ادا خواهند بود (به نسبت سهم‌الارث هرچند در حال حاضر قیمت سکه بسیار بالا رفته باشد.) نظر اقلیت به استناد ماده 242 قانون امور حسبی قبول ضمنی ماترک صورت پذیرفته است و نیز دیون و ماترک در زمان پذیرش مال توسط ورثه می‌باید لحاظ شود ولی ب. ت. ب. اینکه زوجه در سال 1390 اقدام قانونی جهت مطالبه مهریه صورت داده، لذا به نحوی اقدام علیه خود محسوب می‌شود. در فرضی که ماترک بالاتر از دیون است فقط قیمت رد سکه در زمان قبول ماترک باید لحاظ شود. نظر ابرازی با استناد به ماده 242 قانون امور حسبی قبول ماترک از سوی ورثه محرز است، اما در فرضی که ترکه مازاد بر دیون باشد، عدم مطالبه طلب از سوی دائن نمی‌تواند نافی مسئولیت ورثه باشد؛ لذا آنان به نسبت سهم‌الارث مسئول پرداخت دیون به نرخ روز می‌باشند.