ماهیت حقوقی اسناد تجاری به عنوان تضمین در معاملات ربوی

در معامله ربوی، چکی جهت تضمین تحویل رباخوار شده و علیرغم پرداخت اصل و سود ربوی، چک به بانک ارائه و پس از صدور گواهی عدم پرداخت اجراییه صادر شده و در فرآیند اجرا، مال م. ع. (ربادهنده) توقیف و در مزایده به فروش رفته و وجه ناشی از فروش به رباخوار تادیه می‌گردد. اقدامات صورت پذیرفته در خصوص چک تا مرحله پایانی واجد وصف کیفری (مشخصاً خیانت در امانت یا پولشویی) م. ب. یا خیر؟ نظر هیات عالی چک به‌عنوان تضمین معامله ربوی تحویل رباخوار شده است که در صورت عدم پرداخت وجه ناشی از ربا توسط رباگیرنده وجه آن وصول شود. در فرض سوال که رباگیرنده اصل و سود پول را پرداخت کرده به اجرا گذاشتن چک تضمینی، خیانت در امانت است. نظر اکثریت ب. ت. ب. اینکه چک از حیث مقررات قانون تجارت وسیله پرداخت م. ب. و نه خود پرداخت؛ لذا تا زمانی که فرایند اجرایی در خصوص اسناد تجاری منتهی به پرداخت مبالغ مندرج در آن نشود تحقق عنوان خیانت در امانت به جهت عدم احراز رکن مادی (استعمال) متصور نبوده لکن در حوزه جرم پولشویی ب. ت. ب. عمومات مواد 1 و 2 از قانون مبارزه با پولشویی می‌توان در فرض سوال اعتقاد به تحقق جرم پولشویی داشت. نظر اقلیت ب. ت. ب. اینکه چک از بابت معامله ربوی صادر و تحویل گردیده است، در صورت تحقق اصل معامله ربوی و ب. ت. ب. اینکه منشا صدور چک ناشی از عمل مجرمانه (ربا) بوده لذا اساساً جرمی اعم از پولشویی یا خیانت در امانت متصور نمی‌باشد.