مبانی حقوقی مطالبه حق ریشه

مبانی حقوقی مطالبه حق ریشه چیست؟ نظر هیئت عالی حق ریشه یا حقوق زارعانه عبارت است از حق ریشه، بهای شخم و کود و ارزش زحماتی که برای آباد کردن زمین کسی متحمل شده است. به موجب ماده 31 آیین‌نامه قانون ثبت اسناد و املاک، دست‌رنج رعیتی و حق اولویت و گاوبندی و غیره که در املاک معمول و بین رعایا خرید و فروش می‌شود از حقوق راجع به عین املاک نبوده و قابل درخواست ثبت و اعتراض به ثبت نیست. با این ترتیب اتفاق‌نظر صائب بوده و تأیید می‌شود. نظر اتفاقی حق ریشه یا حق زارعانه، صرفاً در مواردی به زارع و متصرف اراضی تعلق می‌گیرد که اقدامات زارع در طول سال‌های تصرف موجب عمران و آبادانی اراضی شده باشد، از قبیل: حفر چاه، نهرکشی، غرس اشجار و... تعیین میزان آن نیز بر مبنای صرف و یا میزان مابه‌التفاوت ارزش اراضی با وضعیت فعلی به نسبت ارزش قبل از عمران و آبادانی آن محاسبه می‌گردد. البته چنان‌چه زارع، در عمران اراضی مأذون نبوده و حق اقداماتی را نداشته باشد، قطعاً در این خصوص نیز حقی نخواهد داشت و در صورت وجود قرارداد کتبی فی‌مابین زارع و مالک صرفاً بر مبنای شروط مندرج در قرارداد عمل خواهد شد.