مقدمه
مسئولیت
بایع در صورت
تعذر تحویل
مبیع
خ. م.:
در نشست
قضایی که در تاریخ 12 آذر 1380 در
استان کهگیلویه و بویراحمد برگزار شد، موضوع مسئولیت بایع در صورت عدم توانایی تحویل مبیع مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا در صورتی که وزارت
مسکن و شهرسازی قبل از تحویل،
زمین را
تصرف کند،
خریدار می‌تواند درخواست استرداد
قیمت زمین به
نرخ روز را داشته باشد یا خیر. هیات عالی به این نتیجه رسید که ب. ت. ب. اینکه زمین مورد معامله ملک
فروشنده بوده و در زمان تنظیم مبایعه‌نامه، فروشنده توانایی تحویل مبیع را داشته است،
عقد بیع صحیح بوده و در نتیجه، خریدار تنها حق دریافت ثمن پرداختی را دارد. نظر
اکثریت نیز بر این نکته تاکید دارد که به دلیل غیر ممکن بودن تحویل مبیع، خریدار حق
فسخ معامله را دارد. در مورد قیمت، اکثریت بر این باورند که خریدار مستحق دریافت قیمت زمان فسخ است، در حالی که اقلیتی معتقدند که او مستحق دریافت
قیمت روز م. ب.. در مقابل، نظر
اقلیت بیانگر این است که به دلیل وجود
شرط مجهول در مورد تحویل زمین، بیع از اساس
باطل است و خریدار تنها مستحق
استرداد ثمن است و در صورت وجود
خسارت، می‌تواند خسارت را نیز دریافت کند.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1380/09/12
برگزار شده توسط: استان کهگیلویه و بویراحمد/ شهر یاسوج
موضوع
مسئولیت بایع در صورت تعذر تحویل مبیع
پرسش
معامله‌ای در مورد زمینی با
مساحت معین منعقد می‌شود به شرط اینکه بعد از پیاده شدن
نقشه خیابان تحویل شود و فروشنده کشف‌الفساد را به‌عهده می‌گیرد، قبل از تحویل زمین، وزرات مسکن و شهرسازی زمین را تصرف می‌کند، فروشنده ادعا می‌کند. به استناد
قانون مدنی، با لحاظ عدم امکان
تسلیم مبیع، بیع باطل است و خریدار به استناد اینکه فروشنده کشف‌الفساد را به‌عهده گرفته تقاضای قیمت زمین را به نرخ روز می‌کند، آیا این تقاضا قابل پذیرش است؟
نظر
هیئت عالی
ب. ت. ب. اینکه زمین مورد معامله ملک فروشنده بوده و با مساحت معین و ثمن معین به فروش رسیده و زمان تنظیم مبایعه‌نامه، فروشنده قدرت بر
تسلیم مبیع را داشته، عقد بیع به طور صحیح واقع و ایرادی بر آن وارد نیست؛ اکنون که قبل از تسلیم مبیع به موجب قانون
اراضی شهری ملک به
تملک زمین شهری درآمده، نمی‌توان این موضوع را کشف‌الفساد تلقی کرد فقط در اینجا خریدار محق دریافت ثمن پرداختی است.
نظر اکثریت
معامله صحیح است. خریدار به استناد غیر مقدور بودن شرط (تحویل مبیع) حق فسخ معامله را خواهد داشت. در خصوص پرداخت قیمت، اکثریت قائل به استحقاق خریدار به قیمت زمان فسخ معامله و تعداد اندکی نیز قائل به پرداخت قیمت به روز بودند.
نظر اقلیت
چون معامله با این شرط که (پس از پیاده شدن خیابان زمین تحویل می‌گردد) منعقد شده، چنین شرطی مجهول بوده و باعث جهل به مورد معامله می‌شود بنابراین بیع از اساس باطل می‌باشد، هر چند مورد معامله به طور کلی مشخص است اما چون امکان انجام شرط مجهول است؛ یعنی معلوم نیست که خیابان‌کشی می‌شود یا خیر. بنابراین معامله باطل بوده و خریدار فقط مستحق ثمن معامله بوده و چنان‌چه خسارتی متحمل شده مستحق خسارات نیز خواهد بود.
