موضوع بحث مسئولیت ناشی از قرارداد منعقده توسط مدیر شعبه شرکت سهامی خاص با شخص ثالث است. اختلاف وجود داشت که آیا مدیر متخلف شخصاً مسئول است یا شرکت پاسخگو خواهد بود. نتیجه حاصله این شد که به دلیل اعتبار اعمال تجاری و سمت نمایندگی، هم شرکت و هم مدیر شعبه در قبال طرف قرارداد مسئول هستند.
اصلِ حقوقی: مدیر شعبه به عنوان نماینده شرکت شناخته شده و اقدامات او در حدود وظایف، هم شرکت و هم مدیر را در برابر اشخاص ثالث مسئول میسازد.
مستند: ماده 118، ماده 135، ماده 125 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
مسئولیت شرکت در قبال طرف قرارداد و نمایندگی شرکت
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 1399/11/08 برگزار شد، موضوع مسئولیت شرکت در قبال طرف قرارداد و نمایندگی شرکت مورد بررسی قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که در صورت تخلف مدیر شعبه، آیا مسئولیت متوجه مدیر است یا شرکت، با استناد به ماده 135 لایحهقانون تجارت. هیات عالی به این نتیجه رسید که مدیر شعبه به عنوان نماینده شرکت شناخته میشود و بر اساس ماده 118 و قسمت اول ماده 135 لایحه اصلاحی قانون تجارت، هم شرکت و هم مدیر شعبه در قبال طرف قرارداد مسئول هستند. این نظر به اعتبار اعمال تجاری مدیران و نافذ بودن کلیه اقدامات آنها در برابر اشخاص ثالث اشاره دارد. اکثریت اعضای هیات نیز بر این نکته تاکید کردند که شرکت مسئول است، زیرا روح قانون تجارت بر اعتبار اعمال تجاری تاکید دارد و شخص ثالث قرارداد را به اعتبار شرکت منعقد کرده است. در مقابل، نظر اقلیت بیان کرد که اگر تعهدی از سوی شرکت انجام شده باشد، مسئولیت بر عهده شرکت خواهد بود و در صورت عدم انجام تعهد، مدیر شعبه به عنوان نماینده مسئول خواهد بود، که به ماده 125 قانون تجارت استناد میشود.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1399/11/08
برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر مهر
موضوع
مسئولیت شرکت در قبال طرف قرارداد و نمایندگی شرکت
پرسش
شرکت سهامی خاص در تهران یک شعبه در یک شهرستان دارد، مدیر شعبه قراردادی را منعقد کرده و بین طرفین آن اختلاف میشود. طرف قرارداد دادخواستی علیه شرکت طرح نموده که شرکت در دفاع از خود بیان داشته است نماینده شرکت تخلف را صورت داده است و طرف قرارداد هم در دفاع بیان داشته است من نمیدانستم طرف قرارداد من نماینده شرکت است و به اسم شرکت قرارداد را منعقد نموده است حال ب. ت. ب. ماده 135 لایحه قانون تجارت، مدیر متخلف مسئول است یا شرکت؟
نظر هیئت عالی
در فرض سوال، مدیر شعبه نماینده شرکت محسوب و ب. ت. ب. ماده 118 و قسمت اول ماده 135 لایحه اصلاحی قانون تجارت، شرکت در قبال طرف قرارداد و همچنین مدیر شعبه در قبال شرکت متبوع خود مسئول هستند؛ زیرا اولاً- اصل بر اعتبار اعمال تجاری مدیران و نمایندگان شرکت و تلقی آن بهعنوان فعالیت بازرگانی خود شرکت م. ب..
ثانیاً- بنا به تصریح قسمت اول ماده 135 قانون یاد شده، کلیه اعمال و اقدامات مدیران شرکت در مقابل اشخاص ثالث نافذ و معتبر است.
ثالثاً- در فرض سوال، ثالث به اعتبار شرکت با نمایندگی شرکت و مدیر شعبه قرارداد منعقد کرده و شرکت در مقابل طرف قرارداد مسئول است و اگر مدیر شعبه یا نماینده مرتکب تخلف یا تقصیری شده باشد شرکت حق مراجعه به مدیر شعبه بهعنوان امضاکننده قرارداد را دارد.
نظر اکثریت
به نظر میرسد در این موارد شرکت دارای مسئولیت است؛ زیرا اولاً، روح حاکم بر قانون تجارت اعتبار اعمال تجاری است، زیرا اگر نظر اول پذیرفته شود به این مهم خدشه وارد میشود. ثانیاً؛
قسمت اول ماده 135 لایحه قانون تجارت بهصراحت بیان نموده است که کلیه اعمال و اقدامات مدیران و مدیرعامل شرکت در مقابل اشخاص ثالث نافذ و معتبر است و قسمت دوم ماده پیش گفت در واقع مصداقی از عدم اعتبار اعمال مدیران را بیان میکند. ثالثاً؛ از طرف شخص ثالث که قرارداد را منعقد کرده است تقصیری رخ نداده است و ایشان به اعتبار شرکت قرارداد را منعقد میکند. حال اگر از حدود اختیارات خارج شود شرکت تعهد را انجام و به مدیر شرکت مراجعه میکند.
نظر اقلیت
اگر به قسمتی از تعهد عمل شده باشد خود شرکت مسئول است ولو خارج از تعهدات باشد و در صورتیکه به تعهد عمل نشده باشد شخص نماینده مسئول است، و چون مدیر شعبه خارج از حدود اختیارات عمل کرده است به استناد ماده 125 قانون تجارت خودش مسئول است.