نشست قضایی
مطالبه مهر و اجرت المثل ایام زندگی مشترک زوجه توسط ورثه وی
مقدمه
مطالبه مهر و اجرت المثل ایام زندگی مشترک زوجه توسط ورثه وی
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 13 دی 1388 در استان مازندران برگزار شد، موضوع اصلی بررسی امکان مطالبه مهر و اجرت المثل ایام زندگی مشترک زوجه توسط ورثه او در صورت فوت زوجه بود. پرسش اساسی این بود که آیا ورثه زوجه میتوانند از زوج درخواست مهر و اجرت المثل به عنوان ارث نمایند. نظر هیات عالی بر این بود که مهر به عنوان یک دین مسلم و بر عهده زوج، به ورثه منتقل میشود و در این باره تردیدی وجود ندارد. اما در مورد اجرت المثل، اکثریت اعضای هیات بر این باور بودند که این مطالبه با قواعد عمومی مسئولیت مدنی سازگار نیست و شرایط لازم برای دریافت آن، از جمله اراده شخصی زوجه، دیگر وجود ندارد؛ زیرا با فوت زوجه، رابطه زوجیت منحل شده است. بنابراین، دعوای وراث در این زمینه قابلیت استماع ندارد. نظر اقلیت نیز به رویه جدید محاکم خانواده تهران اشاره کرد که به زوجه این اجازه را میدهد که بدون درخواست طلاق، به مطالبه اجرت المثل بپردازد و این حق به ورثه منتقل میشود. در نهایت، نظر اکثریت بر رد دعوای اجرت المثل تاکید داشت و بر این عقیده بود که اصل بر تبرعی بودن است.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1388/10/13
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر قائم شهرموضوع
مطالبه مهر و اجرت المثل ایام زندگی مشترک زوجه توسط ورثه ویپرسش
چنانچه زوجه فوت کند آیا ورثه زوجه میتوانند از زوج تقاضای مَهر و اجرتالمثل ایام زندگی مشترک به عنوان ارث نمایند؟
نظر هیات عالی
در مورد مَهر که دین مسلم است و بر ذمّه زوج بوده، قهراً مطالبات زوجه به وراث قانونی وی انتقال مییابد و موضوع محل تردید نمیباشد. در مورد اجرتالمثل ایام زندگی مشترک، به نظر میرسد نظر اکثریت: با مفاد و روح قانون سازگارتر باشد زیرا مطالبه اجرتالمثل در زمان حیات زوجین و به لحاظ وجود رابطه زوجیت و با شرایط مصرح در قانون امکانپذیر است. به عبارت دیگر الزام زوج به پرداخت اجرتالمثل ایام زندگی مشترک به ورثه زوجه، با قواعد عمومی مسئولیت مدنی نیز سازگار نمیباشد زیرا در تعیین اجرتالمثل مذکور ملاکهای متعددی علاوه بر احراز شرایط آن لازم است که منالجمله اراده شخصی زوجه در مطالبه است و این شرایط و معیارها با مفهوم معاضدت بین زوجین در حقوق ما سازگارتر است.نظر اکثریت
ب. ت. ب. اینکه به مجرد عقد نکاح زن مالک مَهر است و زوجینی که زوجیت آنها دایمی باشد از یکدیگر ارث میبرند به شرطی که ممنوع از ارث نباشند مالکیت ورثه نسبت به ماترک متوفیٰ مستقر نمیشود مگر بعد از ادای دیونی که به ترکه میت تعلق گرفته است که باید قبل از تقسیم ادا شود. در فرض سوال، مَهر به عهده زوج بوده و از دیون ممتاز است و از حقوق دینی محسوب میشود و این حق به ورثه منتقل شده است لذا ورثه حق اقامه دعوا به خواسته مطالبه مَهر به طرفیت زوج را از محل ماترک زوجه دارند. لیکن در مورد اجرتالمثل، دعوای وراث قابل استماع نیست چرا که مطالبه اجرتالمثل جزء حقوق قانونی زوجه در ایام زوجیت بوده و آن هم در صورتیکه زوج تقاضای طلاق زوجه را داشته باشد و به شرط احراز شرایط مطالبه آن «احراز عدم تبرع در انجام امورات منزل» مستحق م. ب. و دوام زوجیت با فوت منحل شده است. لذا این دعوا قابلیت استماع نداشته و محکوم به رد است. علاوه بر اینکه اصل بر تبرعی بودن است. در اجرتالمثل تقاضای زوجه و قصد درونی زوجه باید احراز شود که آیا تبرعی بوده یا خیر و الان که فوت کرده میتوان گفت تبرعی بوده است چون وقتی خودش مطالبه نکرده نشان از تبرعی بودن عمل وی دارد و ورثه نمیتوانند مطالبه کنند.نظر اقلیت
در رویه سابق زوجه اول باید درخواست طلاق میداد سپس درخواست اجرتالمثل میکرد. لیکن رویه فعلی در محاکم خانواده تهران این است که زوجه میتواند بدون دادخواست طلاق دادخواست اجرتالمثل نماید و این حق به ورثه منتقل میگردد و میتوانند علیه زوج اقامه دعوا نمایند.موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
