نشست قضایی
مطالبه مهر و اجرت المثل ایام زندگی مشترک زوجه توسط ورثه وی
خلاصه
موضوع این نشست امکان مطالبه مهریه و اجرتالمثل ایام زندگی مشترک توسط ورثه پس از فوت زوجه است. اختلافنظر در این بود که آیا ورثه میتوانند علاوه بر مهریه، اجرتالمثل را نیز مطالبه کنند. نتیجه اینکه مهریه به عنوان دین به ورثه منتقل میشود، اما مطالبه اجرتالمثل توسط ورثه قابل استماع نیست.
اصلِ حقوقی: مهریه به عنوان دین مسلم به وراث منتقل میشود، اما حق مطالبه اجرتالمثل با فوت زوجه ساقط شده و از سوی ورثه قابل مطالبه نیست.
کلیدواژهها: اجرتالمثل، مهریه، ورثه، فوت زوجه، زندگی مشترک
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
مطالبه مهر و اجرت المثل ایام زندگی مشترک زوجه توسط ورثه وی
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 13 دیماه 1388 در استان مازندران برگزار شد، موضوع مورد بررسی امکان مطالبه مهر و اجرت المثل ایام زندگی مشترک زوجه توسط ورثه او در صورت فوت زوجه بود. پرسش اصلی این بود که آیا ورثه زوجه میتوانند از زوج تقاضای مهر و اجرت المثل به عنوان ارث نمایند یا خیر. هیات عالی در این زمینه بر این نظر بود که مهر به عنوان دین مسلم به ورثه منتقل میشود و در این خصوص هیچ تردیدی وجود ندارد. اما در مورد اجرت المثل، اکثریت اعضای هیات بر این باور بودند که مطالبه آن از ورثه قابل استماع نیست، زیرا اجرت المثل جزء حقوق قانونی زوجه در زمان حیات او بوده و به شرایط خاصی وابسته است که با فوت زوجه از بین میرود. در این راستا، اصل بر تبرعی بودن اعمال زوجه در ایام زندگی مشترک است و ورثه نمیتوانند در این خصوص اقامه دعوا نمایند. نظر اقلیت نیز به رویه جدید محاکم خانواده اشاره داشت که بر اساس آن، زوجه میتواند بدون درخواست طلاق، به مطالبه اجرت المثل بپردازد و این حق به ورثه منتقل میشود. در نهایت، نظر اکثریت بر عدم قابلیت استماع دعوای ورثه در خصوص اجرت المثل تاکید داشت.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1388/10/13
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر قائم شهرموضوع
مطالبه مهر و اجرت المثل ایام زندگی مشترک زوجه توسط ورثه ویپرسش
چنانچه زوجه فوت کند آیا ورثه زوجه میتوانند از زوج تقاضای مَهر و اجرتالمثل ایام زندگی مشترک به عنوان ارث نمایند؟
نظر هیئت عالی
در مورد مَهر که دین مسلم است و بر ذمّه زوج بوده، قهراً مطالبات زوجه به وراث قانونی وی انتقال مییابد و موضوع محل تردید نمیباشد. در مورد اجرتالمثل ایام زندگی مشترک، به نظر میرسد نظر اکثریت: با مفاد و روح قانون سازگارتر باشد زیرا مطالبه اجرتالمثل در زمان حیات زوجین و به لحاظ وجود رابطه زوجیت و با شرایط مصرح در قانون امکانپذیر است. به عبارت دیگر الزام زوج به پرداخت اجرتالمثل ایام زندگی مشترک به ورثه زوجه، با قواعد عمومی مسئولیت مدنی نیز سازگار نمیباشد زیرا در تعیین اجرتالمثل مذکور ملاکهای متعددی علاوه بر احراز شرایط آن لازم است که منالجمله اراده شخصی زوجه در مطالبه است و این شرایط و معیارها با مفهوم معاضدت بین زوجین در حقوق ما سازگارتر است.نظر اکثریت
ب. ت. ب. اینکه به مجرد عقد نکاح زن مالک مَهر است و زوجینی که زوجیت آنها دایمی باشد از یکدیگر ارث میبرند به شرطی که ممنوع از ارث نباشند مالکیت ورثه نسبت به ماترک متوفیٰ مستقر نمیشود مگر بعد از ادای دیونی که به ترکه میت تعلق گرفته است که باید قبل از تقسیم ادا شود. در فرض سوال، مَهر به عهده زوج بوده و از دیون ممتاز است و از حقوق دینی محسوب میشود و این حق به ورثه منتقل شده است لذا ورثه حق اقامه دعوا به خواسته مطالبه مَهر به طرفیت زوج را از محل ماترک زوجه دارند. لیکن در مورد اجرتالمثل، دعوای وراث قابل استماع نیست چرا که مطالبه اجرتالمثل جزء حقوق قانونی زوجه در ایام زوجیت بوده و آن هم در صورتیکه زوج تقاضای طلاق زوجه را داشته باشد و به شرط احراز شرایط مطالبه آن «احراز عدم تبرع در انجام امورات منزل» مستحق م. ب. و دوام زوجیت با فوت منحل شده است. لذا این دعوا قابلیت استماع نداشته و محکوم به رد است. علاوه بر اینکه اصل بر تبرعی بودن است. در اجرتالمثل تقاضای زوجه و قصد درونی زوجه باید احراز شود که آیا تبرعی بوده یا خیر و الان که فوت کرده میتوان گفت تبرعی بوده است چون وقتی خودش مطالبه نکرده نشان از تبرعی بودن عمل وی دارد و ورثه نمیتوانند مطالبه کنند.نظر اقلیت
در رویه سابق زوجه اول باید درخواست طلاق میداد سپس درخواست اجرتالمثل میکرد. لیکن رویه فعلی در محاکم خانواده تهران این است که زوجه میتواند بدون دادخواست طلاق دادخواست اجرتالمثل نماید و این حق به ورثه منتقل میگردد و میتوانند علیه زوج اقامه دعوا نمایند.موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
