معامله وصی با خود؛ از ماهیت تا ضمانت اجرا

در وصیت‌نامه‌ متوفی در نگارش وصیت‌نامه، اختیاری در انجام عمل حقوقی از سوی شخص وصی نسبت به اموالش دیده نمی‌شود و از طرفی نهی یا منع آن نیز اشاره نشده است. در این فرض، آیا وصی حق انجام معامله با خود را دارد؟ نظر هیئت عالی وصی به عنوان امین در انجام به وصیت، مکلف است در حدود اختیارات تفویض شده و با رعایت صرفه و صلاح و غبطه موصی عمل کند؛ بنابراین در صورت تعدی و تفریط مسئول است و در صورتی‌که راجع به اختیار انجام معامله اموال موصی در وصیت اشاره‌ای نشده باشد، وصی و اختیار انجام معامله را نخواهد داشت؛ حتما چنانچه وصی مجاز در فروش مال موصی باشد، می‌تواند با رعایت غبطه و صرفه و صلاح موصی اموال مورد وصیت را به خودش بفروشد. نظر اتفاقی وصی نیز همانند ولی وظیفه دارد غبطه و مصلحت مولی‌علیه را رعایت نماید و نظر به این که وصی، امین محسوب می‌گردد چنانچه به مصلحت مولی‌علیه رفتار ننماید و تعدی و تفریطی را مرتکب نشود از حدود امانت خارج شده و از سمت خود منعزل خواهد شد و چنانچه وصی برخلاف اختیارات و حدود نمایندگی خود عمل نماید و معامله‌ای را انجام دهد، این معامله قابل اعتنا نیست. از طرفی ب. ت. ب. اینکه اصل عدم سلطه و ولایت شخص بر دیگری است و در صورت تردید در حدود اختیار نماینده باید اختیار او را تفسیر مضیق کرد و قائل به عدم اختیار نماینده در مورد تردید شد. بنابراین باید گفت که وصی، اختیار انجام معامله با خود را نخواهد داشت.