نشست قضایی
نحوه جبران خسارت در قراردادها و ضمان قهری
خلاصه
پرسش این است که آیا خریدار برای فقدان وصف مبیع میتواند به ضمان قهری استناد کند یا خیر. هیات عالی معتقد است در قراردادها جبران خسارت محدود به فسخ یا ارش است و ضمان قهری تنها در صورت فقدان وصف ذاتی که منجر به بطلان شود یا خارج از روابط قراردادی باشد، اعمال میگردد.
اصلِ حقوقی: جبران خسارت در قراردادها محدود به فسخ یا ارش است و ضمان قهری تنها در موارد بطلان یا خارج از عقد جاری است.
مستند: قانون مسئولیت مدنی
کلیدواژهها: جبران خسارت، ضمان قهری، قرارداد، فسخ، ارش، مسئولیت مدنی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
نحوه جبران خسارت در قراردادها و ضمان قهری
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 1398/03/09 در استان اردبیل برگزار شد، موضوع جبران خسارت در قراردادها و ضمان قهری مورد بحث و بررسی قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا خریدار در صورت فقدان وصف خاص مبیع (مانند حامل بودن حیوان یا بذری بودن سیبزمینی) میتواند به استناد قانون مسئولیت مدنی یا ضمان قهری خسارت مطالبه کند، یا اینکه حق او تنها محدود به روابط قراردادی است. نظر هیات عالی این بود که مبنای جبران خسارت در عقود و قراردادها با ضمان قهری تفاوت دارد. به این ترتیب، جبران خسارت در قراردادها از طریق فسخ، بطلان یا ارش صورت میگیرد، در حالی که در ضمان قهری، جبران خسارت مادی یا معنوی تابع مقررات عمومی است. اکثریت اعضای هیات بر این باور بودند که جبران خسارت در الزامات قراردادی به فسخ یا ارش محدود است و فقدان وصف معمولی حق فسخ را ایجاد میکند، در حالی که فقدان وصف ذاتی منجر به بطلان عقد و امکان مطالبه خسارت بر اساس مقررات عمومی میشود. در مقابل، نظر اقلیت حاکی از این بود که ذینفع میتواند بدون نیاز به فسخ یا اخذ ارش، با استناد به قانون مسئولیت مدنی خسارت خود را مطالبه کند. همچنین در خصوص حیوان حامل، حق دیگری جز فسخ وجود ندارد، اما در مورد سیبزمینی بذری، امکان مطالبه خسارت وجود دارد.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1398/03/09
برگزار شده توسط: استان اردبیل/ شهر اردبیلموضوع
نحوه جبران خسارت در قراردادها و ضمان قهریپرسش
در موردی که معاملات معوض مثل بیع که مبیع دارای وصف خاصی مورد معامله قرار میگیرد؛ مثل اینکه در معامله حیوان؛ حامل بودن حیوان، در معامله سیبزمینی؛ بذری بودن آن وصف معامله باشد؛ در این موارد چنانچه مبیع فاقد وصف مذکور باشد، مثلاً حیوان فاقد حامل بودن و سیبزمینی به جای بذری بودن، خوراکی باشد، مسئله این است که:
آیا خریدار میتواند از باب مطالبه خسارت در قالب مسئولیت مدنی مربوط به قانون مسئولیت مدنی یا ضمان قهری در قانون مدنی، اقدام به احقاق حق نماید؟ یا حق وی صرفاً در حیطهی روابط قراردادی (اعم از کتبی و شفاهی) و از باب بطلان بیع یا اعمال خیارات در آن در صورت درج خیارات در مبیع و امثالهم خواهد بود و مطالبه خسارات وجهه قانونی نخواهد داشت؟ و در این صورت، در موردی که خیارات ساقط شده، آیا حقی برای خریدار متصور میباشد؟
نظر هیات عالی
مبنای جبران خسارت در عقود و قراردادها با ضمان قهری متفاوت است؛ بنابراین نحوه جبران خسارت در قراردادها از طریق فسخ و بطلان یا ارش تدارک مییابد و در مورد ضمان قهری جبران خسارت مادی و یا معنوی مثل و قیمت (از طریق وجه رایج یا...) است؛ استفاده از مبانی حقوقی هر یک در قانون مدنی تصریح شده است. در نتیجه پاسخ اکثریت منطبق با قانون است و مورد تائید م. ب..نظر اکثریت
در الزامات ناشی از قرارداد قانونگذار طریق جبران خسارت را مشخص کرده است. در عقود طریق جبران خسارت به فسخ یا ارش محدود شده است باید توجه داشت در نفس معاملات ضرر وجود دارد به صرف وجود ضرر با استناد به قانون مسئولیت مدنی مطالبه خسارت را تجویز نمو.د باید توجه داشت اوصاف مورد معامله گاه وصف ذاتی و جوهری است و گاه وصف معمولی فقدان وصف معمولی ایجاد حق فسخ مینماید؛ درحالیکه با فقدان وصف ذاتی و جوهری عقد باطل بوده و مطالبه خسارت تابع مقررات عمومی خواهد بود.نظر اقلیت
در الزامات ناشی از قرارداد طریق جبران خسارت محدود به فسخ و ارش نیست؛ ذینفع میتواند با رعایت شرایط تحقق مسئولیت مدنی بیآنکه نیازی به استفاده از اختیارات ناشی از قرارداد در فسخ یا اخذ ارش باشد با استناد به قانون مسئولیت مدنی مطالبه خسارت نماید. در فرض سوال مطروحه بایستی قائل به تفکیک شد در مسئله حیوان حامل برای خریدار در صورت فقدان وصف حامل بودن برای خریدار غیر از اعمال فسخ، حق دیگری وجود ندارد درحالیکه در خصوص سیبزمینی بذری خریدار میتواند با استناد به قانون مسئولیت مدنی مطالبه خسارت نماید.موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
