نفقه زوجه در زمان عده وفات

نفقه زوجه در زمان عده وفات خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 5 شهریور 1388 در استان مرکزی برگزار شد، موضوع بررسی حق زوجه برای دریافت نفقه در زمان عده وفات زوج مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا زوجه در زمان عده وفات می‌تواند نفقه دریافت کند و در صورت مثبت بودن پاسخ، پرداخت نفقه به عهده چه کسی است. نظر هیات عالی، بر اساس <a class="artref" href="/ماده/ماده-1102-a_0815110236759">ماده 1102 قانون مدنی</a>، بیان داشت که با وجود قطع رابطه زوجیت پس از فوت زوج، زوجه در زمان عده به دلیل طولانی بودن این مدت و مختل شدن زندگی‌اش، حق مطالبه نفقه را دارد. همچنین، بر اساس اصلاحیه ماده 1110 که در تاریخ 19 آبان 1381 تصویب شده است، نفقه زوجه در ایام عده وفات از اموال اقاربی که مسئول پرداخت نفقه هستند، تامین می‌شود. در مقابل، نظر دیگری وجود داشت که بر این باور بود که با فوت زوج، رابطه زوجیت گسسته می‌شود و زوجه در زمان عده وفات نفقه‌ای از ترکه زوج دریافت نمی‌کند. این نظر به نظریات فقهی و ماده 1110 سابق قانون مدنی استناد داشت که به صراحت بیان می‌کرد زوجه در عده وفات حق نفقه ندارد. همچنین، این نظر به عدم وجود تکلیف برای پرداخت نفقه از اموال زوج در ایام عده وفات و تعیین تکلیف در مورد نفقه اقارب در مواد 1195 و 1206 اشاره کرد. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1388/06/05 برگزار شده توسط: استان مرکزی/ شهر اراک موضوع نفقه زوجه در زمان عده وفات پرسش چنان‌چه زوج در حین زندگی مشترک فوت نماید، آیا در زمان عده وفات، زوجه محق دریافت نفقه است؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، پرداخت نفقه به عهده چه کسی است؟ نظر هیئت عالی مطابق <a class="artref" href="/ماده/ماده-1102-a_0815110236759">ماده 1102 قانون مدنی</a>، به محض این‌که نکاح به طور صحیح واقع شده و رابطه زوجیت به وجود آید، شوهر ملزم به پرداخت نفقه زن می‌شود. اگرچه پس از فوت زوج رابطه زوجیت قهراً قطع می‌گردد چنین تصور می‌شود که به علت قطع رابطه زوجیت زوجه در زمان عده که چهار ماه و 10 روز م. ب. محق مطالبه نفقه نیست. در ماده 1110 سابق قانون مدنی هم گفته شده «در عده‌ی وفات زن حق نفقه ندارد» لیکن چون تصور مورد اشاره و مقررات ماده 1110 عادلانه نبود و زندگی زوجه در این مدت که تقریباً طولانی است مختل می‌شود، لذا ماده 1110 به موجب اصلاحی مورخ 1381/8/19 چنین مقرر داشته: «در ایام عده وفات، مخارج زندگی زوجه عندالمطالبه از اموال اقاربی که پرداخت نفقه به عهده آنان است (در صورت عدم پرداخت) تأمین می‌گردد». عبارت «در صورت عدم پرداخت» جواز مطالبه نفقه از وراث زوج است که اگر آن‌ها پرداخت نکردند از اقاربی که پرداخت نفقه به عهده آنان است تأمین می‌گردد. نظر اتفاقی با فوت زوج، رابطه زوجیت گسسته شده و در زمان عده وفات نفقه‌ای از محل ترکه زوج به زوجه تعلق نمی‌گیرد. مبانی استدلال: ب. ت. ب. نظریات فقهی از جمله نظریات حضرت امام (ره) در کتاب تحریرالوسیله که اسباب وجوب نفقه را ذکر نموده، زوجیت یکی از اسباب نفقه است و در ایام عده وفات به زوجه نفقه‌ای تعلق نمی‌گیرد. و روایات متعددی نیز بر این امر دلالت دارد و ماده 1110 سابق قانون مدنی نیز به صراحت مقرر نموده بود در عده وفات زن حق نفقه ندارد. و ماده 1110 اصلاحی این قانون مصوب 1381/8/19 نیز دلالتی بر تکلیف در پرداخت نفقه از محل اموال زوج در ایام عده وفات ندارد و ب. ت. ب. این‌که در مورد نفقه اقارب در مواد 1195 و 1206 تعیین تکلیف گردیده، این ماده صرفاً تأکید بر مسئولیت اقارب نسبی در پرداخت نفقه با رعایت تقدم خط عمودی نزولی بر خط عمودی صعودی م. ب..