مقدمه
وضعیت معامله در صورتیکه پرداخت بخشی از ثمن به آینده موکول شود
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 1 آذر 1381 در استان یزد برگزار شد، موضوع بررسی وضعیت یک معامله مطرح گردید که در آن پرداخت بخشی از ثمن به توافقی در آینده موکول شده بود. پرسش اصلی این بود که وضعیت حقوقی معامله در صورت عدم اقدام به توافق آتی چیست. هیات عالی با استناد به ماده 362 قانون مدنی اعلام کرد که بیع انجام شده و فروشنده حق مطالبه مانده ثمن را دارد، زیرا شرط تعجیلی احراز نمیشود. نظر اکثریت بر این بود که موکول شدن پرداخت بخشی از ثمن به توافقی نامشخص، موجب جهل به یکی از عوضین میشود و بر اساس نظر حضرت امام خمینی (ره) و نظرات دکتر … و دکتر … شرط باطل و موجب بطلان عقد است. در مقابل، نظر اقلیت بیان کرد که شرط موکول به توافق، جهل به عوضین ایجاد نمیکند و در صورتی که بایع از مشتری بخواهد توافق کند و مشتری حاضر نشود، شرط باطل اما غیرمفسد عقد خواهد بود. همچنین، با استناد به اصل صحت و لزوم، نظر اقلیت بر این بود که نباید به سادگی حکم به بطلان قراردادها داد.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1381/09/01
برگزار شده توسط: استان یزد/ شهر یزدموضوع
وضعیت معامله در صورتیکه پرداخت بخشی از ثمن به آینده موکول شودپرسش
چنانچه ضمن انجام معاملهای پرداخت بخشی از ثمن معامله به توافقی که در آینده در این زمینه صورت میگیرد محول شود (بدون قید مدت) و سپس در این راستا اقدامی معمول نگردد وضعیت معامله منعقده از نظر حقوقی چیست؟
نظر هیات عالی
نشست قضایی (4): به استناد ماده 362 قانون مدنی بیع انجام یافته، نقل و انتقال صورت گرفته است و هرگاه پرداخت بخشی از ثمن موکول به توافق آتی باشد در این قرار شرط تعجیلی احراز نمیشود و فروشنده هرآینه حق مطالبه مانده ثمن را دارد.نظر اکثریت
نظر به اینکه در معامله مذکور پرداخت بخشی از ثمن معامله به توافقی که در آتیه فیمابین طرفین صورت خواهد گرفت موکول گردیده لکن زمان توافق مشخص نشده و مجهول است و با عنایت به اینکه حسب قاعده فقهی «للاجل قسط منالثمن» اجل و مدت پرداخت در حقیقت بخشی از ثمن م. ب. و در نتیجه شرط مجهول مذکور در معامله موجب جهل به یکی از عوضین (ثمن معامله) میشود. ب. ت. ب. اینکه حضرت امام خمینی (ره) در ذیل مسئله 1 بحث نقد و نسیه در کتاب تحریرالوسیله فرمودهاند: «فلو اشترط التاجیل و لم یعین او عین مجهولاً بطل البیع (اگر مدت برای ثمن شرط شود و تعیین مدت نشود یا به طور مجهول تعیین شود بیع باطل است) و آقایان … امامی و دکتر … در شرح ماده 233 قانون مدنی چنین شرط و معاملهای راباطل میدانند. ب. ت. ب. آنکه شرط مورد نظر یکی از مصادیق شروط باطل و مبطل بند 2 ماده 233 قانون مدنی دانست، در نتیجه شرط و عقد هر دو باطل هستند.نظر اقلیت
در خصوص این شرط که تادیه ثمن موکول به توافقی است که در آینده صورت میگیرد باید گفت که این شرط موجب جهل به یکی از عوضین نخواهد بود چرا که هنگام انعقاد عقد هم مبیع و هم مقدار ثمن مشخص و معین است منتهی در اینکه بخشی از ثمن چه زمانی پرداخت میشود منوط به توافقی شده است که در آینده انجام شود. حال چنانچه بایع پس از انعقاد عقد از مشتری بخواهد که در این خصوص توافق کنند و مشتری هم حاضر شود، در این فرض هم عقد و هم شرط است ولی چنانچه بایع از مشتری بخواهد که با هم در جهت تعیین زمان تادیه ثمن توافق کنند ولی مشتری حاضر نشود در این لحظه مشخص میشود که انجام شرط غیر مقدور بوده است که چنین شرطی باطل ولی غیرمفسد عقد میباشد، (در بند (الف) ماده 232 قانون مدنی).اگر شرط باطل باشد انگار که چنین شرطی وجود نداشته و اصل حال بودن تادیه ثمن و تسلیم مبیع حاکم میشود.اگر زمان تادیه ثمن موکول شود به تعیین آن توسط خریدار در این فرض چون شرط به نفع خریدار است و امکان دارد از آن سوءاستفاده کند، میتوان گفت بنا به قاعده للاجل قسط منالثمن عقد و شرط باطل است. به هر حال اصولی به مانند اصل صحت، اصل لزوم و اصل استحکام قراردادها مانع از این است که به راحتی حکم به بطلان قراردادها بنماییم.موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 3
موارد مرتبط 87
آرای مرتبط 25
-
رأی
هماستناد
تعیین وجه التزام در خصوص پرداخت وجه نقد
ماده 232 ق.م
-
رأی
هماستناد
اعتبار وجه التزام نامتعارف
ماده 232 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
جنگ داخلی مصداق فورس ماژور
ماده 232 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اعتبار امر مختومه در دعوی تخلیه
ماده 232 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390002600237 مورخ 1403/10/29 هیات تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
ماده 232 ق.م
-
رأی
هماستناد
مفهوم شرط بنایی و شرط تبانی
ماده 232 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
دعوی الزام به فک رهن
ماده 232 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اقامه دعوا به طرفیت متوفی
قانون مدنی و ماده 232
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1143 مورخ 1399/08/27 هیات تخصصی صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری
ماده 232 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تاثیر شرط غیرمقدور بر قرارداد
ماده 232 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
شمول شروط بنایی بر شرط فعل
ماده 232 ق.م
-
رأی
هماستناد
تعیین وجه التزام در خصوص پرداخت وجه نقد
ماده 232 ق.م
-
رأی
هماستناد
مفهوم شرط بنایی و شرط تبانی
ماده 232 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
شمول شروط بنایی بر شرط فعل
ماده 232 ق.م
-
رأی
هماستناد
تاثیر شرط غیرمقدور بر قرارداد
ماده 232 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
دعوی الزام به فک رهن
ماده 232 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
دادنامه 140331390002600237 هیات تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری — 1403/10/29 — ابطال تبصره 2 ماده 28 آیین نامه اجرایی موضوع ماده 219 قانون مالیات های مستقیم به شماره 180718 مورخه 1398/9/13
ماده 232 ق.م
-
رأی
هماستناد
تاریخ دادنامه: 1404/6/4
ماده 232 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 615 مورخ 1398/09/20 هیات تخصصی اقتصادی مالی دیوان عدالت اداری
ماده 233 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تأثیر اعطای وکالت به متعهدله بر تکلیف متعهد
مواد 233، 220، 10، 319، 362 و 367 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 340437 مورخ 1402/02/16 هیات تخصصی صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری
ماده 233 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تأثیر بطلان شرط الحاقی در اعتبار قرارداد
مواد 233 و 1258 و 1284 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
شرط تعیین مدت برای اعتبار مبایعه نامه
ماده 233 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تأثیر اعطای وکالت به متعهدله بر تکلیف متعهد
مواد 233 و 220 و 10 و 319 و 362 و 367 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تأثیر بطلان شرط الحاقی در اعتبار قرارداد
مواد 233 و 1258 و 1284 قانون مدنی
نظریات مشورتی 11
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/165 مورخ 1399/04/23
ماده 232 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1402/1181 مورخ 1403/04/05
ماده 232 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/99/165 — 1399/04/23
ماده 232 قانون مدنی استنباط میشود قانون مدنی فقط رعایت سه شرط قدرت بر تسلی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1402/1181 مورخ 1403/04/05 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 232 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/7690 مورخ 1388/12/09 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 232 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/910 مورخ 1397/06/12
قانون مدنی و ماده 233
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1402/147 مورخ 1402/03/20
مواد 233 و 401 قانون مدنی به قوت خود باقی هستند؟ آیا قضات می توانند در نشست های
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1402/147 — 1402/03/20
مواد 233 و 401 قانون مدنی وجود ندارد و در موارد تردید در نسخ یا عدم نسخ قانون
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1397/910 مورخ 1397/06/12 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص خروج وصف عدالت از شاهدی که محاسن خود را با تیغ اصلاح نموده است . با اصلاحات و الحاقات بعدی
قانون مدنی و ماده 233
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1402/147 مورخ 1402/03/19 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 233 و 401 قانون مدنی وجود ندارد و در موارد تردید در نسخ یا عدم نسخ قانون
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/3789 مورخ 1387/06/20 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 233 و232 ق.م
نشستهای قضایی 7
-
نشست قضایی
هماستناد
هبه به شرط ارث نبردن از سایر اموال
ماده 232 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
وضعیت معامله در صورتیکه پرداخت بخشی از ثمن به آینده موکول شود
ماده 232 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
بررسی شرایط و تعهدات قراردادهای بانکی برحسب شرع و قانون
ماده 232 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
صحت شرایط ضمنعقد در عقد شرکت
مواد 232 و 233 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
تعهد به وسیله و تعهد به نتیجه
مواد 232 و 239 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
شرط عدم فروش مبیع تا زمان پرداخت آخرین قسط توسط مشتری در ضمن معامله
ماده 233 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
شرط ضمن عقد،عدم حق انتقال مبیع
ماده 233 قانون مدنی
مواد مرتبط 3
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 232 — قانون مدنی
ماده 232 قانون مدنی
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 362 — قانون مدنی
ماده 362 قانون مدنی اعلام کرد که بیع انجام شده و فروشنده حق مطالبه مانده ث
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 233 — قانون مدنی
ماده 233 قانون مدنی چنین شرط و معامله ای راباطل می دانند
مقرراتِ مرتبط 1
-
بخشنامه
هماستناد
بی اعتباری واگذاری حق طلاق به زوجه که ضمن عقد زوجیت نباشد
ماده 233 قانون مدنی موجب بطلان عقد می شود
دکترین 40
-
مقاله
هماستناد
رک همان منبع ص ۲۰۷ — بایستههای تفسیر قرارداد (بهرامی)
مواد 232 و 348 و 570 ق.م
-
مقاله
هماستناد
با عنایت به ملاک مواد ۲۳۲ و ۳۴۸ و ۵۷۰ ق
مواد 232 و 348 و 570 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ماده ۱۳۲ ق.م — (ج) پرهیز از حساسیت بر فارسی نویسی
ماده 232 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ماده ۱۳۲ ق.م — یا در ماده ۲۳۲ ق
ماده 232 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ماده ۱۳۲ ق.م — یا در ماده ۲۳۲ ق
ماده 232 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اقامه ی دعوای اصلی و دادخواست مربوط به اصل دعوا تا زمان
مواد 233 و 1119 ق.م
-
مقاله
هماستناد
بند ۳ ماده ۶۲ ق
مواد 233 و 1119 ق.م
-
مقاله
هماستناد
بند ۳ ماده ۶۲ ق
مواد 233 و 1119 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ذی حق در مطالبه آن میداند
مواد 233 و 1119 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مستند مزبور در قانون آئین دادرسی مدنی مصوب ۷۹/۱/۲۱ به قدری در
مواد 233 و 1119 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مستند مزبور در قانون آئین دادرسی مدنی مصوب ۷۹/۱/۲۱ به قدری در
مواد 233 و 1119 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری نیشابور آبان ۸۰ — وی متمکن از انواع تصرفات مالکانه است
بند 1 ماده 233 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری نیشابور آبان ۸۰ — چون شرط مذکور خلاف مقتضای ذات عقد
بند 1 ماده 233 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری نیشابور آبان ۸۰ — چون شرط مذکور خلاف مقتضای ذات عقد
بند 1 ماده 233 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اناطه استماع دعوا به ابراز دلیل یا تحصیل حکم مقتضی — رأی وحدت رویه شماره ۲۹ مورخ ۱۳۶۳/۸/۲۸
ماده 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اناطه استماع دعوا به ابراز دلیل یا تحصیل حکم مقتضی — ه موجب ماده ۳۶۲ ق
ماده 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اناطه استماع دعوا به ابراز دلیل یا تحصیل حکم مقتضی — ه موجب ماده ۳۶۲ ق
ماده 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
محدود شدن بازداشت مدنی برای دستیابی به میزان ۱۱۰ سکه بهار آزادی
مواد 338، 361 و 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
با این ارزش درخواست بازداشت پذیرفتنی نیست
مواد 338، 361 و 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
کاتوزیان، دکتر ناصر، همان منبع ش ۵۲ — در مورد حقوق دینی نمیتوان به قاعده
بند 3 ماده 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
کاتوزیان، دکتر ناصر، همان منبع ش ۵۲ — با این حال نمیتوان به این قاعده
بند 3 ماده 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
و نقل و انتقال عادی چنین مالی اثر حقوقی در مشروعیت نداشته
ماده 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
احکام قانونی ناظر بر عقود فاسد
ماده 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
احکام قانونی ناظر بر عقود فاسد
ماده 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مبایعه نامه ها و قولنامه ها — در بین اسناد عادی مدرکیه معترض ثالث
مواد 10، 219، 220 و 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مبایعه نامه ها و قولنامه ها — سند عادی دیگر در دعوای اعتراض ثالث
مواد 10، 219، 220 و 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مبایعه نامه ها و قولنامه ها — سند عادی دیگر در دعوای اعتراض ثالث
مواد 10، 219، 220 و 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
واگذاری مال به برنده مزایده — اگر مال به وعده فروخته شود
ماده 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
واگذاری مال به برنده مزایده — در حالتی که خریدار ده درصد را
ماده 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
واگذاری مال به برنده مزایده — در حالتی که خریدار ده درصد را
ماده 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تعلق خاطر بیشتر صاحب مال
مواد 219 و 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تعلق خاطر بیشتر صاحب مال — بی گمان مال غیر منقول برای صاحب
مواد 219 و 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
حقوق خریدار — افزون بر خریدار برنده مزایده سایر داوطلبین
ماده 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
حقوق خریدار — خریدار پس از پایان جلسه فروش و
ماده 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری مرند اردیبهشت ۸۳ — سؤال - شخصی سیم کارت تلفن همراه
ماده 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری مرند اردیبهشت ۸۳ — اما اگر در متن قرارداد و یا
ماده 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
. ادله شرط ضمنی عرفی در قانون مدنی
ماده 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
. ادله شرط ضمنی عرفی در قانون مدنی — تسلیم مبیع و تأدیه ثمن (ماده ۳۶۲
ماده 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
. ادله شرط ضمنی عرفی در قانون مدنی — تسلیم مبیع و تأدیه ثمن (ماده ۳۶۲
ماده 362 ق.م
-
مقاله
هماستناد
بررسی مشروعیت شرط عدم استیلاد در نکاح، بر مبنای ماده 232 قانون مدنی (مقاله علمی وزارت علوم)
ماده 232 قانون مدنی (مقاله علمی وزارت علوم
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
