وضعیت منصوبات ایجاد شده توسط خریدار زمین پس از فسخ معامله

وضعیت منصوبات ایجاد شده توسط خریدار زمین پس از فسخ معامله خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 13 تیر 1397 در استان خراسان رضوی برگزار شد، موضوع بررسی وضعیت تاسیسات ایجاد شده توسط خریدار زمین پس از فسخ معامله مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا دعوای مالک اولیه زمین به منظور الزام اداره برق به رفع تیر برق نصب شده توسط خریدار، قابل پذیرش است یا خیر. هیات عالی با استناد به این نکته که انحلال عقد به موجب اقاله و تفاسخ، موجب بازگشت مورد معامله به وضعیت پیش از معامله می‌شود، اعلام کرد که اگر تیر برق توسط خریدار در زمان مالکیت قانونی او نصب شده باشد، دعوی مالک اولیه زمین محکوم به بی‌حقی خواهد بود و هزینه جمع‌آوری تیر برق بر عهده وی خواهد بود. نظر اکثریت نیز بر این مبنا بود که خریدار در زمان مالکیت خود اقدام به نصب تیر برق کرده و هیچ مستند قانونی برای تحمیل هزینه جمع‌آوری بر او وجود ندارد. در مقابل، نظر اقلیت به <a class="artref" href="/ماده/ماده-278-a_0815110235924">ماده 278 قانون مدنی</a> استناد کرده و نصب تیر برق را به عنوان نماء منفصل تلقی کرده و بر این باور بودند که هزینه‌های مربوط به جمع‌آوری تیر برق باید به خریدار تحمیل شود. در نتیجه، نظر اکثریت بر عدم پذیرش دعوی مالک اولیه و نظر اقلیت بر پذیرش آن تاکید داشتند. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1397/04/13 برگزار شده توسط: استان خراسان رضوی/ شهر نقاب موضوع وضعیت منصوبات ایجاد شده توسط خریدار زمین پس از فسخ معامله پرسش یکی از متعاملین پس از معامله از اداره برق درخواست نصب تیر برق در زمین خریداری شده می کند پس از نصب تیر برق معامله فسخ می‌شود درحال حاضر مالک (فروشنده اولیه) زمین دادخواست الزام اداره برق را به رفع تیر برق کرده است؛ حال آیا دعوای خواهان قابل پذیرش است ؟ نظر هیئت عالی در صورتی که انحلال عقد به موجب اقاله و تفاسخ صورت بگیرد، مورد معامله در همان وضعیت و برمبنای ارزش آن پیش از معامله به مالک اول برمیگردد و اگر افزایش قیمت به دنبال افزودن عین حاصل شده باشد، آن زیادتی که قابل انفصال و تفکیک از عین مورد معامله باشد متعلق به خریدار است والا متعلق حق فروشنده (مالک اول) است؛ لیکن در فرض انحلال قرارداد به موجب اعمال حق فسخ، چنین وضعیتی وجود ندارد. در فرض سوال دعوی به طرفیت شرکت برق یا خریدار محکوم به بی حقی است؛ زیرا خریدار در زمان استقرار مالکیت قانونی خود اقدام به درخواست و نصب تیر برق نموده و اثر فسخ نسبت به زمان بعد از اعمال حق فسخ می‌باشد، اگر مالک اول منصوبات مربوط به تیر برق و.... را نمی خواهد باید با هزینه ی خودش و مطابق مقررات نسبت به جمع آوری آن اقدام کند. نظر اکثریت ب. ت. ب. اینکه مشتری در زمان مالکیت خویش و با استفاده از حق مالکیت خودش این تیرها را نصب کرده و تصرف مالکانه کرده است و در آن تیر نصب کرده است، حال هیچ مستندی نیست که مشتری یا مالک دوم باید متحمل ضرر و زیان شود و هزینه جمع آوری تیرها را بپردازد. بنابراین ب. ت. ب. اینکه در زمان مالکیت خودش این کار را انجام داده است و حال که مالک اول آن تیر را نمی خواهد خودش باید آن هزینه را بپردازد. از طرفی مقنن در <a class="artref" href="/ماده/ماده-288-a_0815110235934">ماده 288 قانون مدنی بحث</a> زیادات در زمان اقاله را بیان کرده است و در ماده 30 همان قانون هم گفته شده است که مالک می‌تواند هرگونه تملکی در ملک خودش انجام دهد و از طرفی نمائات نیز طبق قاعده «من له الغنم فعلیه الغرم» است؛ بنابراین در این فرض دادخواست مالک اولیه زمین درخور پذیرش نبوده و باید حکم به بی حقی وی صادر شود. نظر اقلیت وفق <a class="artref" href="/ماده/ماده-278-a_0815110235924">ماده 278 قانون مدنی</a> که بحث اقاله را بیان کرده است و گفته است که نمائات منفصل مال مشتری و نمائات متصل مال مالک است بنابراین میتوان استفاده کرد که باید تمامی هزینه های برداشت تیر ها از مشتری (مالک دوم) گرفته شود چرا که نصب تیر برق یک نماء منفصل است و با برداشتن آن هیچ آسیبی به ملک نمی رسد و بنابراین متعلق به مشتری است و این تیر برق و تمامی هزینه های آن نیز باید به مشتری تحمیل شود. از طرفی با استناد به قاعده «التلف فی زمن الخیار ممن لا خیار له» باید قائل شد هر کدام از طرفین که حق خیار داشته است باید متحمل هزینه ها شود و می توان دعوای خواهان را پذیرفت.