نشست قضایی
وضعیت نکاح منقطع محجور (سفیه) در صورت عدم تنفیذ قیم
خلاصه
در این پرونده، محجوری (سفیه) اقدام به انعقاد نکاح موقت بدون اذن قیم کرده است. اختلاف در این است که آیا این عقد صحیح است یا باطل و آیا مهریه به زن تعلق میگیرد. نظر اکثریت بر صحت عقد نکاح محجور است، زیرا حجر ناشی از سفاهت مانع از اصل نکاح نیست.
اصلِ حقوقی: سفاهت مانع از صحت عقد نکاح نیست و نکاح محجور (سفیه) صحیح است، هرچند در تصرفات مالی محدودیت دارد.
مستند: ماده ۱۰۹۵ قانون مدنی
کلیدواژهها: نکاح منقطع، محجور، سفیه، تنفیذ قیم، مهریه، صحت عقد
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
وضعیت نکاح منقطع محجور (سفیه) در صورت عدم تنفیذ قیم
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 1390/06/07 در استان مرکزی برگزار شد، موضوع وضعیت نکاح منقطع محجور (سفیه) در صورت عدم تنفیذ قیم مورد بررسی قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا عقد نکاح موقت محجور که بدون اذن قیم منعقد شده، صحیح است یا باطل و آیا مَهر به زن صیغهای تعلق میگیرد یا خیر. نظر هیات عالی بر این بود که بر اساس ماده 1095 قانون مدنی، عدم ذکر مَهر موجب بطلان عقد میشود و اگر قیم ازدواج را تنفیذ نکند، عقد نکاح باطل خواهد بود. در مقابل، نظر اکثریت بر صحت عقد محجور تاکید داشت و بیان کرد که نکاح دارای دو جنبه است و حجر به سبب سفاهت نمیتواند اصل نکاح را باطل کند؛ زیرا سفیه در تصرفات مالی ممنوع است، اما نکاح به خودی خود صحیح است. نظر اقلیت نیز بر بطلان عقد نکاح موقت محجور تاکید داشت و به سکوت قانون مدنی در خصوص صحت یا بطلان نکاح سفیه اشاره کرد و استدلال نمود که نکاح نوعی تصرف در مال است و از آنجا که سفیه از تصرفات مالی ممنوع است، نکاح موقت بدون اجازه ولی باطل است. در نهایت، بر اساس مواد قانونی، در صورتی که نزدیکی واقع نشده باشد، زن حق مَهر ندارد و اگر مَهر را دریافت کرده باشد، باید آن را مسترد کند.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1390/06/07
برگزار شده توسط: استان مرکزی/ شهر اراکموضوع
وضعیت نکاح منقطع محجور (سفیه) در صورت عدم تنفیذ قیمپرسش
محجوری که حکم حجر وی به علت سفاهت صادر شده (و یک زن دائم نیز دارد)، مجدداً یک زن دیگر را با مَهر 55 سکه طلا صیغه 99 ساله کرده و قید شده نفقه زن موقت را نیز باید بپردازد. زن صیغه ای مطالبه نفقه و مَهر کرده و قیم زوج که زن اول و دائم وی است تقاضای (دادخواست) ابطال ازدواج موقت همسرش را کرده است. آیا عقد محجور در فرض سوال صحیح است یا باطل؟ آیا مَهر به زن صیغه ای محجور تعلق میگیرد یا چون محجور در امور مالی نمی تواند تصرف کند، مَهر زن صیغه ای باطل است؟ و مستنداً بر اساس ماده 1095 قانون مدنی که بیان داشته در نکاح منقطع عدم مَهر در عقد موجب بطلان است، عقد نیز باطل است؟نظر هیئت عالی
طبق ماده 1095 قانون مدنی که در نکاح منقطع عدم ذکر مَهر در عقد را موجب بطلان دانسته است و نیز تصریح ماده 1214 همان قانون به غیرنافذ بودن معاملات و تصرفات غیررشید در اموال خود؛ بنابراین در فرض سوال، چنانچه قیم ازدواج را به لحاظ آثار مالی آن تنفیذ نکند، در اینصورت عقد نکاح منقطع، بدون ذکر مَهر منعقد شده و باطل است. علی هذا ضمن تأیید نظر اقلیت طبق ماده 1098 قانون مدنی در فرض سوال، اگر نزدیکی واقع نشده باشد زن مَهر ندارد و اگر مَهر را گرفته باید مسترد کند و در صورت جهل زوجه به فساد عقد نکاح و وقوع نزدیکی، زن مستحق مَهر المثل و در صورت علم زن به محجوریت زوج و فساد نکاح، مستحق مَهر نخواهد بود.نظر اکثریت
عقد محجور که بدون اذن قیم واقع شده، صحیح است. حجر به سبب سفاهت صادر شده و ب. ت. ب. تعاریفی که از سفاهت شده است می توان گفت سفیه فردی غیررشید است که تصرفات او در اموال و حقوق مالی خود عقلایی نباشد (ماده 1208 ق.م.) با تصریح ماده 1214 نیز، معاملات و تصرفات غیررشید در اموال خود نافذ نیست؛ مگر با اجازه ولی یا قیم. نکاح دارای دو جنبه است: یکی اختیار همسر و دوم تکالیف مالی که به وسیله ایجاد علقه نکاح به وجود میآید. فرد محجور سفیه، از تصرفات مالی بدون اذن ولی ممنوع است پس نمیتوان اصل نکاح را باطل دانست. ب. ت. ب. عمومات شرایط نکاح، باید قائل به صحت نکاح باشیم. در عبارت فقها که قائل به فساد عقد هستند قید تبذیر آمده است. در فرض سوال، سفیه مبذر نبوده است. بعضی از فقها قائل به صحت هستند؛ کما اینکه مرحوم شیخ انصاری در کتاب النکاح خود فرموده: وجهان بل قولان.نظر اقلیت
عقد نکاح موقت محجور سفیهی که بدون اذن ولی خود مبادرت به ایجاب یا قبول آن کرده باطل است.
دلایل: قانون مدنی در خصوص صحت یا بطلان عقد نکاح سفیه، ساکت است؛ بنابراین باید به کتب معتبر یا فتاوای معتبر مراجعه کرد. صاحب شرایع: «محجور که حجرش به خاطر تبذیر است ازدواجش جایز نیست؛ مگر در صورت اضطرار و اگر عقد را واقع کند فاسد است». صاحب جواهر ادعای بلاخلاف می کند (ج 29 ص 191) و مرحوم حکیم، وجه عدم نفوذ نکاح سفیه را این گونه بیان میکند: «نکاح تصرف در مال است؛ چون نفقه و مَهر مترتب بر آن است و سفیه از تصرف مالی اجماعاً محجور است» مرحوم آیتالله … در حاشیه عروه فرموده: «قید تبذیر توضیحی است نه احترازی». یکی از ارکان عقد نکاح موقت تعیین مَهر است و ب. ت. ب. اینکه سفیه از تصرفات مالی ممنوع است، به طریق اولیٰ در نکاح موقت باید قائل به بطلان آن در صورت عدم اجازه ولی باشیم. در فرض سوال ب. ت. ب. اینکه سفیه محجور متأهل بوده اضطرار مورد نداشته است و اگر ضرورت برای نکاح سفیه نباشد، حتی اذن ولی هم موجب صحت آن نمی شود و مرحوم حکیم ادعای لاخلاف کرده است (مستمسکالعروه، ج 14، ص 459). بنابر نظر اکثریت، چنانچه مَهرالمسمی با مهرالمثل یکی باشد یا کمتر باشد، مَهر نیز صحیح است و اگر زائد بر مهرالمثل باشد، زائد باطل است. بنابر نظریه اقلیت، بر طبق ماده 1048 در صورتیکه نزدیکی واقع نشده زن حق مَهر ندارد و اگر مَهر را گرفته مسترد میشود و در صورت جهل زن به فساد نکاح و وقوع نزدیکی، زن مستحق مهرالمثل است و در صورت علم زن به حجر مرد و فساد نکاح، زن مستحق چیزی نیست.موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 2
موارد مرتبط 51
آرای مرتبط 18
-
رأی
هماستناد
تکلیف دادگاه در مورد مهریه در صورت احراز ازدواج موقت
ماده 1095 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اختلاف در نوع عقد نکاح از حیث دائم یا موقت بودن
ماده 1095 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اختلاف در نوع عقد نکاح از حیث دائم یا موقت بودن
ماده 1095 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
امکان رسیدگی به حجر متوفی
ماده 1208 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تکلیف دادگاه در مورد مهریه در صورت احراز ازدواج موقت
ماده 1095 قانون مدنی و آثار مترتب بر آن اقتضاء داشت دادگاه تجدیدنظر استان ب
-
رأی
هماستناد
وضعیت انعقاد عقد نکاح توسط سفیه
ماده 1208 از قانون مدنی بلا اشکال بوده و کسب اجازه ولی یا قیم از سوی محجور ناظ
-
رأی
هماستناد
ضابطه احراز سفه
ماده 1208 قانون مدنی غیر رشید به کسی اطلاق می گردد که تصرفات او در اموال و
-
رأی
هماستناد
1- اصل حاکم بر شک در وضعیت دماغی شخص 2- میزان اعتبار نظریه کارشناس در رسیدگی به دعوی
ماده 1208 قانون مدنی حکم حجر نامبرده را صادر و اعلام میدارد و حجر مشارالیه
-
رأی
هماستناد
تکلیف دادگاه پس از نقض رأی در دیوان عالی کشور
ماده 1208 قانون مدنی که در مقام تعریف غیر رشید بیان نموده است که غیر رشید ک
-
رأی
هماستناد
درخواست فسخ نکاح به دلیل سفه زوجه
مواد 1208 و 1214 قانون مدنی و 57 قانون امور حسبی حکم به حجر خانم ب
-
رأی
هماستناد
تکلیف دادگاه پس از نقض رأی در دیوانعالی کشور
ماده 1208 قانون مدنی که در مقام تعریف غیر رشید بیان نموده است که غیر رشید ک
-
رأی
هماستناد
میزان اعتبار نظریه کارشناس در رسیدگی به دعوی
ماده 1208 قانون مدنی حکم حجر نامبرده را صادر و اعلام میدارد و حجر مشارالیه
-
رأی
هماستناد
وضعیت انعقاد عقد نکاح توسط سفیه
ماده 1208 از قانون مدنی بلا اشکال بوده و کسب اجازه ولی یا قیم از سوی محجور ناظ
-
رأی
هماستناد
درخواست فسخ نکاح به دلیل سفه زوجه
مواد 1208و 1214 قانون مدنی و 57 قانون امور حسبی حکم به حجر خانم ب
-
رأی
هماستناد
ضابطه احراز سفه
ماده 1208 قانون مدنی غیر رشید به کسی اطلاق می گردد که تصرفات او در اموال و
-
رأی
هماستناد
تاثیر حجر زوج و زوجه جهت تعیین مهرالمثل در عقد دائم
مطابق ماده 1095 قانون مدنی در نکاح منقطع عدم مهر در عقد موجب بطلان است
-
رأی
هماستناد
شرایط استحقاق مهرالمثل
به موجب قانون وشرع ذکر مهر در عقد منقطع لازم است. و بدون ان عقد باطل خواهد بود. در ماده 1095 قانون مدنی امده است
-
رأی
هماستناد
امکان رسیدگی به حجر متوفی
ماده 1208 قانون مدنی
نظریات مشورتی 1
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/3069 مورخ 1386/05/10 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص استعفاء قیم برای اقامه دعوی علیه صغار و صلاحیت قیم در دعوی غیرمالی با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1208 ق.م تصریح شده است «غیررشید کسی است که تصرفات او در اموال و حقوق
نشستهای قضایی 7
-
نشست قضایی
هماستناد
وضعیت مهریه و نکاح موقت در فرض مجهول یا ملک غیر بودن مهریه یا مالیت نداشتن آنهماهنگ استانی 10 از 10
ماده 1095 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
بررسی آثار ازدواج موقت به شرط عدم مواقعه (زناشویی)
ماده 1095 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
طرح دعوای مطالبه مهر در دادگاه محل وقوع عقد
مواد 1098 و 1101 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
ماهیت تعهد زوج به خرید ملک پس از واقعه نکاح و در جریان زندگی مشترک
ماده 1095 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
ابهامات عدم ذکر دقیق مهریه در نکاح منقطع
بر اساس ماده 1095 قانون مدنی که عدم تعیین مهر در نکاح منقطع را موجب بطلان آن می دان
-
نشست قضایی
هماستناد
صحت یا بطلان نکاح در مورد زن ناقص یا عقیم
مواد 1098 و 1099 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
شرایط مطالبه مَهر در صورت محرز شدن یکی از عیوب زن
بر اساس ماده 1132 قانون مدنی، در فسخ نکاح نیازی به اثبات حق مورد اشاره نیست. همچنین، ماده 1098 قانون مدنی بیان می کند که در صورت بطلان نکاح و عدم نزدیکی
مواد مرتبط 3
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 1208 — قانون مدنی
ماده 1208 ق.م
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 1098 — قانون مدنی
ماده 1098 قانون مدنی در فرض سوال
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 1095 — قانون مدنی
ماده 1095 قانون مدنی
دکترین 22
-
مقاله
هماستناد
شناسایی محجور
ماده 1208 ق.م
-
مقاله
هماستناد
شناسایی محجور — برابر ماده ۱۲۰۷ ق
ماده 1208 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اشخاص غیر رشید
ماده 1208 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اشخاص غیر رشید — مجانین
ماده 1208 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مواد ۱۰۴۳ و ۱۰۴۴ قانون مدنی — تحقیق از طریق کلانتری محل دادگاه میتواند
ماده 1095 قانون مدنی نکاح در این فرض باطل بوده و هیچ اثر حقوقی ندارد
-
مقاله
هماستناد
مواد ۱۰۴۳ و ۱۰۴۴ قانون مدنی — نکته
ماده 1095 قانون مدنی نکاح در این فرض باطل بوده و هیچ اثر حقوقی ندارد
-
مقاله
هماستناد
مواد ۱۰۴۳ و ۱۰۴۴ قانون مدنی — نکته
ماده 1095 قانون مدنی نکاح در این فرض باطل بوده و هیچ اثر حقوقی ندارد
-
مقاله
هماستناد
مواد ۱۰۴۳ و ۱۰۴۴ قانون مدنی — تحقیق از طریق کلانتری محل دادگاه می
ماده 1095 قانون مدنی نکاح در این فرض باطل بوده و هیچ اثر حقوقی ندارد
-
مقاله
هماستناد
مواد ۱۰۴۳ و ۱۰۴۴ قانون مدنی — نکته
ماده 1095 قانون مدنی نکاح در این فرض باطل بوده و هیچ اثر حقوقی ندارد
-
مقاله
هماستناد
مواد ۱۰۴۳ و ۱۰۴۴ قانون مدنی — نکته
ماده 1095 قانون مدنی نکاح در این فرض باطل بوده و هیچ اثر حقوقی ندارد
-
مقاله
هماستناد
نکاح منقطع: ضمانت اجرا
ماده 1095 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
اشخاص حقیقی — قانون مدنی ماده ۲۱۱ برای این که
قانون مدنی ماده 1208
-
مقاله
هماستناد
اشخاص حقیقی — قانون مدنی ماده ۱۲۰۷ اشخاص ذیل محجور
قانون مدنی ماده 1208
-
مقاله
هماستناد
اشخاص حقیقی — قانون مدنی ماده ۱۲۰۷ اشخاص ذیل محجور
قانون مدنی ماده 1208
-
مقاله
هماستناد
و أسبابه ستة الصغر و الجنون والرق و المرض و السفه و
مواد 1208 و 1222 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
تغییر در احوال شخصی طرفین — آیا انحلال شرکت تجاری جز در مورد
مواد 1208 و 1222 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
تغییر در احوال شخصی طرفین — آیا انحلال شرکت تجاری جز در مورد
مواد 1208 و 1222 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
وضعیت معامله سفیه
ماده 1208 قانون مدنی به کسی گفته می شود که تصرفات او در اموال و حقوق مالی خ
-
مقاله
هماستناد
وضعیت معامله سفیه — سفیه یا غیر رشید طبق ماده ۱۲۰۸
ماده 1208 قانون مدنی به کسی گفته می شود که تصرفات او در اموال و حقوق مالی خ
-
مقاله
هماستناد
البته ایرانیان مقیم خارج کشور نیز می توانند ادعا نمایند که هر
ماده 1208 ق.م
-
مقاله
هماستناد
امکان بازداشت مال — بند دوم - محجور شدن م
ماده 1208 ق.م
-
مقاله
هماستناد
امکان بازداشت مال — بند دوم - محجور شدن م
ماده 1208 ق.م
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
