چگونگی عمل به شرط در عقد متعه

چگونگی عمل به شرط در عقد متعه خ. م.: در نشست قضایی برگزار شده در تاریخ 18 بهمن 1387 در استان اصفهان، موضوع بررسی نحوه اجرای شرط در عقد متعه مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی شامل دو بخش بود: الف) آیا زن می‌تواند مرد را به نکاح دائم ملزم کند؟ و ب) در صورتی که مرد به شرط عمل نکند، آیا می‌توان او را به پرداخت وجه‌التزام ملزم کرد؟ نظر هیات عالی بر این اساس بود که الزام مرد به انعقاد عقد دائم به دلیل نیاز به عمل حقوقی مستقل ممکن نیست، اما او می‌تواند به پرداخت وجه‌التزام محکوم شود. نظر اکثریت نیز بر این نکته تاکید داشت که شرط نکاح دائم یک شرط فعل است و مرد نمی‌تواند به آن ملزم شود. با این حال، ب. ت. ب. وجود عقد متعه، زن حق دارد درخواست پرداخت وجه‌التزام را داشته باشد. در مقابل، نظر اقلیت بر این باور بود که مرد باید به عقد نکاح ملزم شود و وجه‌التزام تنها برای انجام شرط است و در صورت عدم انعقاد عقد، نمی‌توان مرد را به پرداخت آن ملزم دانست. در نهایت، نظر اکثریت در هر دو مورد تایید شد. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1387/11/18 برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر نظنز موضوع چگونگی عمل به شرط در عقد متعه پرسش زن و مردی ضمن‌عقد متعه شرط می‌کنند که در پایان مدت متعه مرد، زن را به عقد دائم خود درآورد والا مبلغ دویست میلیون ریال به زن پرداخت نماید. الف: آیا زن می‌تواند مرد را ملزم به نکاح دائم (عمل به شرط) کند؟ب: اگر مرد عمل به شرط نکرد، آیا می‌توان وی را ملزم به پرداخت وجه‌التزام نمود؟ نظر هیئت عالی نشست قضایی (1) مدنی: در عقد انقطاع، التزام شوهر بر دادن وجه‌التزام ریشه قراردادی دارد و با احراز رابطه حقوقی قراردادی طرفین، محکومیت متعهد بر پرداخت وجه‌التزام مانع قانونی ندارد. لیکن الزام مرد به انعقاد عقد دائم با شرایط و اوصاف خاص خود که نیازمند عمل حقوقی مستقلی است امکان‌پذیر نمی‌باشد، بالاخص که پرداخت وجه‌التزام با قید عبارت «والا مبلغ دویست میلیون ریال به زن پرداخت نماید» به روشنی موید تعیین ما به ازای شرط م. ب.. بنابراین، در هر دو قسمت سوال نظر اکثریت تأیید می‌شود. نظر اکثریت o قسمت الف: نظر به این‌که شرط واقع شده (نکاح دائم) یک شرط فعل است و این شرط فعل، عمل حقوقی مستقلی است که نیاز به ایجاب و قبول و قصد انشای خاص دارد؛ لذا نمی‌توان مرد را به انجام نکاح دائم که شرط شده است ملزم نمود. o قسمت ب: ب. ت. ب. این‌که مرد ضمن‌عقد نکاح متعه خود را ملزم کرده و برای خود ایجاد تعهد نموده است (هرچند که نمی‌توان وی را ملزم به نکاح دائم که شرط شده، نمود) ولی چون سبب وجه‌التزام که عقد متعه می‌باشد،ایجاد شده است، بنابراین ب. ت. ب. قواعد عمومی قراردادها عمومات «المومنون عند شروطهم»، «اوفوا بالعقود»، «اوفوا بالعهود» زن می‌تواند الزام مرد به پرداخت وجه‌التزام را خواستار شود. نظر اقلیت o قسمت الف: چون شرط ضمن‌عقد لازم است، شروط ضمنی آن نیز ب. ت. ب. تأثیر اثر لزوم، لازم است؛ لذا مرد را می‌توان به عقد نکاح ملزم کرد. o قسمت ب: وجه‌التزام صرفاً برای انجام شرط است و شرط یک عمل حقوقی جداگانه م. ب.. بنابراین، چون هنوز عقدی ایجاد نشده است که شرط ضمنی آن الزام‌آور باشد، نمی‌توان مرد را ملزم به پرداخت وجه‌التزام کرد.