مقدمه
چگونگی
مطالبه الباقی ثمن معامله توسط
وراث مالک اولیه در
صورت فوت فروشنده
خ. م.:
در جلسه
قضایی که در تاریخ 17 آبان 1401 در
استان سمنان برگزار شد، موضوع مورد بررسی چگونگی مطالبه
باقیمانده ثمن معامله توسط وراث مالک اولیه در صورت فوت فروشنده بود. پرسش اصلی این بود که آیا وراث فروشنده حق دارند باقیمانده ثمن معامله را مطالبه کنند و در صورت مثبت بودن پاسخ، از چه کسی میتوانند این مطالبه را انجام دهند. نظر
اکثریت هیات عالی بر این بود که وراث فروشنده حق دارند به
خریدار مراجعه کنند، مگر اینکه خریدار امتیاز
بیمه تسهیلات را دریافت کرده باشد، که در این صورت از پرداخت تتمه ثمن معاف میشود. استدلال اکثریت بر مبنای اصل موازنه قراردادها و
تعهد خریدار به پرداخت باقیمانده ثمن بود. به این معنا که با وجود
تسویه تسهیلات توسط
شرکت بیمه، تعهد پرداخت اصل ثمن همچنان بر عهده خریدار باقی میماند و عدم پرداخت آن مصداق
دارا شدن بلاجهت به شمار میآید. از سوی دیگر، نظر
اقلیت بر این مبنا بود که وراث فروشنده نمیتوانند به طور همزمان از خریدار و
بانک مطالبه کنند، زیرا یک دین نمیتواند از دو
منبع دریافت شود. در این نظر، شرکت بیمه به
نمایندگی از
بیمهگذار میتواند به خریدار مراجعه کند.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1401/08/17
برگزار شده توسط: استان سمنان/ شهر سمنان
موضوع
چگونگی مطالبه الباقی ثمن معامله توسط وراث مالک اولیه در صورت فوت فروشنده
پرسش
شخصی یک واحد
آپارتمان را به مبلغ 75 میلیون تومان میفروشد. از این مبلغ 40 میلیون تومان توسط خریدار پرداخت میگردد و ضمن
قرارداد توافق میشود که تا 35 میلیون تومان را به عنوان باقیمانده ثمن معامله، بابت
اقساط تسهیلات، به بانک پرداخت نماید. مالک اولیه (فروشنده)، تسهیلات را بیمه کرده است اما پس از 40 روز از تاریخ بیع، فروشنده فوت میکند و شرکت بیمه، باقیمانده تسهیلات را به بانک پرداخت مینماید. با این فرض، آیا وراث مالک اولیه، حق مطالبه باقیمانده ثمن را دارند؟ در صورت مثبت بودن، از چه کسی میتواند مطالبه نماید (بانک، بیمه یا خریدار)؟
نظر هیات عالی
در فرض سوال؛ نظر اکثریت صحیح است، مگر اینکه خریدار بدون انتقال مورد
عقد (آپارتمان) امتیاز بیمه تسهیلات را هم اخذ کرده باشد در این صورت از پرداخت تتمه ثمن معاف است.
نظر اکثریت
یکی از اصولی که باید در قراردادها مورد توجه قرار گیرد، اصل موازنه قراردادهاست. از طرفی، توافق طرفین در مورد نحوه پرداخت تسهیلات بانکی، به بخشی از ثمن پرداخت نشده توسط خریدار اثری ندارد و چون خریدار باید تتمه ثمن را به بانک پرداخت میکرد و این کار را نکرده است؛ قطع نظر اینکه؛ این تسهیلات به لحاظ بیمه بودن، توسط شرکت بیمه تسویه شده است اما اصل تعهد پرداخت بخشی از ثمن، بر عهده خریدار، باقی مانده است، از آنجا که؛ خریدار در قبال آنچه که دریافت نموده (
ملک موضوع معامله)، ثمن را بهطور کامل پرداخت نکرده است؛ لذا مصداق دارا شدن بلاجهت م. ب.. بنابراین وراث فروشنده، حق مراجعه به خریدار را دارند. به عبارت دیگر؛ چون طرفین در مورد نحوه پرداخت ثمن توافق کردهاند و با عدم امکان اجرای شرایط پرداخت اقساط بانکی به عنوان پرداخت تتمه ثمن اصل تعهد، باقی خواهد بود؛ لذا خریدار مکلف به پرداخت باقیمانده ثمن معامله خواهد بود.
نظر اقلیت
در فرض سوال، چون تسهیلات اخذ شده، بهعنوان بخشی از ثمن به خریدار واگذار شده است از طرفی، چون فروشنده، قبلاً تسهیلات را از بانک دریافت نموده است، بنابراین، وراث فروشنده در دریافت
وام تسویه شده استحقاق ندارند، چراکه یک دین را از دو محل نمیتوان دریافت کرد (یک بار از بانک در قالب تسهیلات و یک بار از خریدار) اما به نظر میرسد که شرکت بیمه میتواند به نمایندگی از بیمهگذار به خریدار مراجعه نماید.