نظریهٔ مشورتی
شرط شبیه سازی در تحقق بزه جعل
#جُعل #اکثریت #امضا #قضات #اداره_کل #مرتکب #تعقیب_کیفری #اقلیت #جرم #مبایعه‌نامه #خریدار #محقق #صورتجلسه #سوءنیت #معاونت #دادسرا #هیئت #سند_مجعول #حقوق #کارت_ملی #اسکناس #مالک #اشتباه #بزه #نظریه #قضایی #شهرستان #اتهام #نظریه‌مشورتی #شرطی #رویه‌قضایی
پرسش و پاسخِ کوتاه
پرسش: آیا شبیه‌سازی امضا برای تحقق بزه جعل ضروری است؟
پاسخ: خیر، شبیه‌سازی شرط لازم برای تحقق جعل نیست و وجود شباهت جزئی نیز برای تحقق جرم کافی است.
به زبانِ ساده
بحث بر سر این است که آیا برای اینکه بگوییم کسی جعل کرده، حتماً باید امضا را دقیقاً شبیه کرده باشد؟ نتیجه این است که حتی اگر شباهت کمی هم وجود داشته باشد، جرم جعل محقق شده و فرد قابل تعقیب است.
چه کسی: هیات عالی قضایی (نشست قضایی استان مازندران، رامسر)؛ طرفین: شاکی (ج) و متهمان (الف و ب).
چگونه: با بررسی پرونده‌ای که در آن امضای فردی جعل شده بود، قضات در نشست قضایی به این نتیجه رسیدند که شبیه‌سازی شرط مطلق نیست.
چرا مهم است: این متن برای وکلا و قضات در پرونده‌های کیفری جعل بسیار کاربردی است تا بدانند معیار تشخیص جرم جعل چیست.
قوانینِ مرتبط: قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات)، نظریه مشورتی شماره ۷/۷۶۸۱ - ۷۴/۱۱/۵.
مفاهیمِ حقوقی: بزه جعل، شبیه‌سازی، اسناد معروف، سوءنیت، معاونت در جعل، مبایعه‌نامه.
پرسش‌هایی که این متن پاسخ می‌دهد
آیا برای تحقق جرم جعل، شبیه‌سازی امضا ضروری است؟
خیر، نظر اکثریت هیات عالی این است که شبیه‌سازی شرط لازم نیست و وجود شباهت جزئی کافی است.
آیا در اسناد معروف، شبیه‌سازی برای تحقق جعل لازم است؟
اکثریت قضات معتقدند در اسناد معروف ممکن است شبیه‌سازی شرط تحقق جعل باشد.
کلیدواژه‌ها: جعل، شبیه‌سازی امضا، بزه جعل، اسناد، رویه قضایی
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
مقدمه
شرط شبیه سازی در تحقق بزه جعل
خ. م.:
در نشست
قضایی که در تاریخ 1398/05/03 در
شهرستان رامسر برگزار شد، موضوع مورد بررسی شرط شبیه‌سازی در تحقق بزه جعل بود. پرسش اصلی این بود که آیا شبیه‌سازی
امضا برای وقوع بزه جعل ضروری است یا خیر. این موضوع در پرونده‌ای که شکایت علیه فردی به
اتهام جعل امضا را بررسی می‌کرد، مطرح گردید. نظر
اکثریت هیات عالی
قضات این بود که شبیه‌سازی به عنوان شرط لازم برای تحقق جعل شناخته نمی‌شود. بر اساس
نظریه مشورتی شماره 7/7681 - 74/11/5
اداره کل حقوقی، حتی وجود شباهت جزئی نیز کافی است تا جعل
محقق شود و
مرتکب قابل
تعقیب کیفری خواهد بود. همچنین اکثریت به تفاوت بین اسناد معروف و غیر معروف اشاره کرده و تاکید کردند که در اسناد معروف، شبیه‌سازی ممکن است
شرطی برای تحقق جعل باشد. در مقابل، نظر
اقلیت بر این عقیده بود که وجود شبیه‌سازی شرط لازم برای تحقق
جرم جعل نیست و قانون‌گذار به وضوح در این زمینه اظهارنظر نکرده است، به ویژه در مورد اسناد غیر معروف. این اختلاف نظرها نشان‌دهنده عدم توافق در رویه قضایی و نظریه‌های حقوقی در این زمینه است.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1398/05/03
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر رامسر
موضوع
شرط شبیه سازی در تحقق بزه جعل
پرسش
در پرونده ای الف با
سوءنیت بجای ب ذیل مبایعه نامه را امضاء می‌نماید و ج بعنوان
خریدار از الف و ب به اتهام جعل امضاء و
معاونت در آن شکایت می‌نماید. الف با حضور در
دادسرا در مقام دفاع اظهار می دارد که امضای ذیل مبایعه نامه هیچ شباهتی با امضای ب ندارد. آیا اساساً شبیه سازی در تحقق بزه جعل شرط لازم است؟
نظر
هیئت عالی
نظریه اکثریت قضات محترم دادگستری شهرستان رامسر موجه و مورد تأیید است ضمناً نظریه مشورتی شماره7/7681 - 74/11/5 - اداره کل حقوقی به شرح زیر موید این استنتاج است.
1- درست است که جعل عبارت است از ساختن نوشته یا امضاء یا مهر دیگری بر خلاف حقیقت ولی شباهت تام
سند مجعول با خطوط و امضاء و مهر اصلی در هیچ یک از مواد مربوط به جعل شرط و رکن اساسی جعل شناخته نشده است و جزئی شباهت چیزهای ساختگی با اصول آن در بادی امر کافی است و نیز اضرار آنی شرط تحقق جعل نیست بلکه اگر عمل جعل در آتیه و حتی بالقوه متضمن ضرر دیگری باشد مورد با مواد مربوط به جعل منطبق است» بنابراین در مورد سئوال، جعل تحقق یافته و مرتکب آن در حدود مواد مربوطه قابل تعقیب کیفری است.
نظر اکثریت
هرچند در این خصوص میان
حقوق دانان و رویه قضایی اتفاق نظر وجود ندارد. (به عنوان مثال در نظریه 816/7 مورخ 20 /1372/2 اداره حقوقی، به وجود شبیه سازی در تحقق جعل اشاره کرده است و در نظریه 7682/7 مورخ 1373/11/15 آن اداره به نوعی برخلاف دیدگاه پیشین نظر داده است.) باید بر آن بود که در جعل و تزویر نوعی فریب نهفته شده است و لذا شبیه سازی جزئی از فریبکاری است اما منطقی آن است بین اسناد معروف و غیر آن تفاوت قائل شد. در اسنادی چون
کارت ملی و
اسکناس که از معروفیت خاصی برخوردارند، شبیه سازی و تقلید از شرایط تحقق جعل باشد و در سایر موارد مانند مثال پرونده که خریدار از امضاء
مالک اطلاعی نداشته است (و فی الواقع از معروفیت برخوردار نیست) بدون شبیه سازی هم عمل فریبکاری و به
اشتباه انداختن امکانپذیر است.
نظر اقلیت
وجود شباهت و شبیه سازی از شروط لازم تحقق جرم جعل نیست، چراکه قانون گذار بدان تصریح نکرده است و قانون گذار حکیم است و شرط فوق را در تقلب در مسکوکات لازم انگاشته است و در غیر آن که صراحتی نداریم باید گفت که چنین شرطی از شروط لازم تحقق بزه جعل نیست؛ حال چه در اسناد معروف چه غیر معروف.
