نظر مشورتی 7/95/2206 مورخ 1395/09/03 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص تودیع خسارت احتمالی جهت صدور قرار تأمین خواسته در طرح دعوی نسبت به سند تجاری واخواست شده با اصلاحات و الحاقات
پرسش: آیا برای صدور قرار تأمین خواسته در مورد چک واخواستشدهای که با قرارداد عادی منتقل شده، تودیع خسارت احتمالی لازم است؟
پاسخ: بله، چون انتقال چک واخواستشده با قرارداد عادی، دارنده را از مزایای اسناد تجاری بهرهمند نمیکند، تودیع خسارت احتمالی الزامی است.
به زبانِ ساده
این نظریه درباره انتقال چک پس از برگشتخوردن آن و اثر این انتقال بر برخورداری از مزایای اسناد تجاری است. طبق متن، انتقال باید طبق مقررات ویژه قانون تجارت انجام شود و انتقال چک برگشتی با قرارداد عادی، منتقلالیه را دارنده سند تجاری نمیکند. در این وضعیت، برای صدور قرار تأمین خواسته باید خسارت احتمالی پرداخت شود.
چه کسی: صادرکننده، اداره کل حقوقی قوه قضائیه است؛ پرسش را مرجع استعلامکننده درباره انتقال چک و درخواستکننده دعوای وصول مطرح کرده است، اما نام اشخاص در متن نیامده است.
چگونه: اداره کل حقوقی گفته است انتقال حقوق دارنده پس از واخواست باید مطابق مواد ۲۷۰ و ۲۷۱ قانون تجارت باشد و صرف قرارداد عادی کافی نیست. بر همین اساس، برای تأمین خواسته در فرض بیانشده تودیع خسارت احتمالی لازم است؛ پاسخ بخش بعدی استعلام در متن ارائهشده ناقص است.
چرا مهم است: این متن برای دارنده یا منتقلالیه چک برگشتشده و وکیلی که درباره تأمین خواسته و مزایای سند تجاری تصمیم میگیرد مفید است.
قوانینِ مرتبط: مواد ۲۷۰ و ۲۷۱ قانون تجارت؛ مقررات تأمین خواسته، نامطمئن.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
1-چنانچه دادخواهي كند و درخواست تامين خواسته بنمايد آيا مي بايست خسارت احتمالي را توديع كند يا لازم نسبت برخي همكاران به استناد اينكه براي انتقال سند تجاري برگشت خورده مطابق ماده 298 قانون تجارت مي بايست ضوابط خاصي رعايت شود برائت رجوعي تا بتوان از مزاياي تجاري استفاده كرد و به علاوه انتقال پس از صدور گواهي عدم پرداخت به نوعي انتقال مدني است لذا معتقدند كه مزاياي سند تجاري ندارد و مي بايست خسارت احتمالي توديع كند برخي مخالفند و حق ايجاد شده بر اساس سند تجاري را قابل انتقال مي دانند نظر آن اداره چيست؟ چنانچه در دادگاه محرز باشد كه انتقال صوري است دادخواه ب به صورت شرخري دعوي وصول را مطرح كرده است آيا مي توانند به جهت مذكور عدم انتقال و عدم ذي نفع قرار رد دعوي صادر كند
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
1-اولاً پس از واخواست سند تجاري، انتقال حقوق دارنده به شخص ثالث برابر مقرارت خاصي كه در مواد 270 و 271 قانون تجارت پيش بيني شده است، به عمل مي آيد و با صرف ظهر نويسي به عمل نمي آيد. ثانياً انتقال اسناد تجاري و از جمله چك براي برخورداري از امتيازات قانوني راجع به اسناد تجاري موضوع قانون تجارت بايد مطابق مقررات قانوني مربوط انجام بپذيرد و با انتقال چك واخواست شده (برگشت شده) طي قرارداد عادي بر منتقل اليه، «دارنده» سند تجاري اطلاق نمي شود، بنابراين، ب. ت. ب. مراتب فوق جهت صدور قرار تامين خواسته بايد خسارت احتمالي توديع گردد.
2-در فرض استعلام دارنده چك ذي نفع محسوب مي شود. با اين حال تشخيص مصداق با مرجع قضائي رسيدگي كننده است./
نظریه مشورتی شماره 7/95/2206 مورخ 1395/09/03
در استعلامی که مطرح شده، دو پرسش مورد بررسی قرار گرفته است: یکی مربوط به الزامات تودیع خسارت احتمالی در صورت درخواست تامین خواسته از سوی دادخواه و دیگری درباره اعتبار انتقال سند تجاری پس از واخواست آن. بر اساس نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، انتقال حقوق ناشی از سند تجاری پس از واخواست باید مطابق با مقررات خاص مندرج در مواد 270 و 271 قانون تجارت صورت گیرد و تنها با ظهرنویسی معتبر نخواهد بود. همچنین، انتقال چک واخواست شده از طریق قرارداد عادی، دارنده سند تجاری را به حساب نمیآورد. بنابراین، برای صدور قرار تامین خواسته، تودیع خسارت احتمالی الزامی است. در مورد اینکه چه کسی ذینفع چک است، این موضوع به تشخیص مرجع قضاییرسیدگیکننده بستگی دارد.
تاریخ نظریه: 1395/09/03
شماره نظریه: 7/95/2206
شماره پرونده: 1536-88-95