جستجو در متنِ کاملِ قوانین، آرا و نظریات — برای حقوقدانانبه زبانِ خودتان بنویسید چه مشکلی دارید؛ دعوای مربوط، جای مراجعه، مدارک و نمونهمتن را ساده نشانتان میدهیم
پرسش: آیا زوجه پیش از مالکیت عین عرصه و اعیان میتواند مطالبه اجرتالمثل کند؟
پاسخ: خیر؛ تا زمانی که زوجه مالْک قيمت عرصه و اعيان است و نه عين آن، نمیتواند اجرتالمثل مطالبه نماید.
به زبانِ ساده
متن درباره سهم ارث زوجه از اموال غیرمنقول همسرش و حق مطالبه اجرتالمثل است. زوجه تا وقتی فقط طلبکار قیمت سهم خود است، نمیتواند اجرتالمثل زمین و ساختمان را بگیرد؛ اما اگر سهم عینی به او تعلق گیرد و ورثه آن را نپردازند، از تاریخ تعلق سهم میتواند اجرتالمثل مطالبه کند.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ پرسشکننده و طرفین اختلاف در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: اداره کل حقوقی با استناد به ماده ۹۴۶ قانون مدنی، تفاوت مالکیتِ قیمت سهم زوجه با تعلق عین سهم به او را مبنای پاسخ قرار داده است.
چرا مهم است: این نظر برای زوجه و دیگر ورثه روشن میکند که مطالبه اجرتالمثل از چه زمانی و با چه وضعیتی ممکن است.
قوانینِ مرتبط: قانون مدنی، ماده ۹۴۶ اصلاحی.
مفاهیمِ حقوقی: ارث زوجه، سهمالارث، عرصه و اعیان، اجرتالمثل، مال غیرمنقول، قیمت روز
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
زوجه از زمین و ساختمانِ بهجامانده از زوج چه سهمی میبرد؟
اگر زوج فرزند داشته باشد، یکهشتم قیمت عرصه و اعیان؛ و اگر فرزند نداشته باشد، یکچهارم قیمت آنها.
آیا زوجه تا وقتی فقط مالک قیمت سهم خود است میتواند اجرتالمثل عرصه و اعیان را مطالبه کند؟
خیر.
اگر ورثه سهم زوجه را نپردازند، زوجه از چه زمانی مستحق اجرتالمثل است؟
از تاریخ تعلق یکهشتم یا یکچهارم عرصه و اعیان به او.
کلیدواژهها: ارث، زوجه، عرصه و اعیان، اجرتالمثل، اموال غیرمنقول
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مطابق مادّه946 (اصلاحي6/11/87) قانون مدني« زوجه در صورت فرزنددار بودن زوج يك هشتم از عين اموال منقول و يك هشتم از قيمت اموال غير منقول اعم از عرصه و اعيان ارث مي برد. در صورتي كه زوج هيچ فرزندي نداشته باشد سهم زوجه يك چهارم از كليه اموال به ترتيب فوق ميباشد». بنابراين زوجه از يك هشتم يا يك چهارم قيمت عرصه واعيان ارث ميبرد وچون اجرتالمثل به عرصه و اعيان تعلق ميگيرد، لذا تا زماني كه زوجه مالك عين عرصه و اعيان نشده است و فقط مالك قيمت آن است، نميتواند اجرتالمثل مطالبه نمايد. بديهي است هر زمان ساير ورثه بخواهند قيمت يك هشتم يا يك چهارم عرصه و اعيان را به زوجه بدهند، بايد قيمت روز آن را به زوجه پرداخت نمايند و در صورتي كه ورثه از پرداخت قيمت سهام زوجه خودداري نمايند ويك هشتم يا يك چهارم عرصه و اعيان به زوجه تعلق گيرد، مستحق مطالبه اجرتالمثل از تاريخ تعلق خواهد بود
نظریه مشورتی شماره 7/95/2701 مورخ 1395/10/22
موضوع استعلام مربوط به حقوق زوجه در خصوص ارث از اموال غیرمنقول و امکان مطالبه اجرتالمثلمنافع از متصرفین این اموال است. پرسش این است که آیا زوجه میتواند در صورت تصرف اموال غیرمنقول ترکه توسط ورثه یا اشخاص ثالث بدون رضایت او، اجرتالمثل منافع را مطالبه کند یا حق درخواست خلع ید از متصرفین را به اعتبار سهمالارث خود دارد یا خیر. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که طبق ماده 946 اصلاحی قانون مدنی، زوجه از قیمت اموال غیرمنقول ارث میبرد، اما تا زمانی که مالک عین این اموال نشده، نمیتواند اجرتالمثل مطالبه کند. همچنین، اگر ورثه از پرداخت قیمت سهم زوجه خودداری کنند و او مستحق دریافت یک هشتم یا یک چهارم عرصه و اعیان باشد، میتواند از تاریخ تعلق، اجرتالمثل را مطالبه کند.
تاریخ نظریه: 1395/10/22
شماره نظریه: 7/95/2701
شماره پرونده: 59-7/1-185
احتراماً ب. ت. ب. اینکه بر اساس مواد 946 و948 قانون مدنی اصلاحی 87 زوجه از قیمت اموال غیرمنقول اعم از عرصه و اعیان ارث میبرد و هر گاه ورثه از ادای قیمت امتناع کنند زن میتواند حق خود را از همین اموال استیفاء کند حال چنانچه قبل از تقسیم ترکه و پرداخت قیمت اموال غیرمنقول به زوجه برخی از ورثه یا اشخاص ثالثی بدون رضایت زوجه اموال غیرمنقول ترکه را تصرف نمایند زوجه مستحق دریافت اجرت المثل منافع از متصرفین و یا حق درخواست خلع ید متصرفین را به اعتبار سهم الارث خود دارد یا خیر؟ مستدعی است که نظر مشورتی خود را جهت بهره برداری اعلام نمایند.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
مطابق مادّه946 (اصلاحی 6/11/87) قانون مدنی« زوجه در صورت فرزنددار بودن زوج یک هشتم از عین اموال منقول و یک هشتم از قیمت اموال غیر منقول اعم از عرصه و اعیان ارث می برد. در صورتی که زوج هیچ فرزندی نداشته باشد سهم زوجه یک چهارم از کلیه اموال به ترتیب فوق م. ب.». بنابراین زوجه از یک هشتم یا یک چهارم قیمت عرصه واعیان ارث میبرد وچون اجرت-المثل به عرصه و اعیان تعلق میگیرد، لذا تا زمانی که زوجه مالک عین عرصه و اعیان نشده است و فقط مالک قیمت آن است، نمیتواند اجرتالمثل مطالبه نماید. بدیهی است هر زمان سایر ورثه بخواهند قیمت یک هشتم یا یک چهارم عرصه و اعیان را به زوجه بدهند، باید قیمت روز آن را به زوجه پرداخت نمایند و در صورتی که ورثه از پرداخت قیمت سهام زوجه خودداری نمایند ویک هشتم یا یک چهارم عرصه و اعیان به زوجه تعلق گیرد، مستحق مطالبه اجرتالمثل از تاریخ تعلق خواهد بود.