نظر مشورتی 7/95/3114 مورخ 1395/12/01 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص قصاص و دیه در فرض ارتکاب قتل توسط دونفر یا بیشتر با اصلاحات و الحاقات بعدی

استعلام : از جمله حقوق اولياء دم انتخاب احد از شركاي در جنايت جهت قصاص بوده و به همين خاطر قسمت اخير ماده 373 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 بيان داشته ... اگر قصاص شوندگان همه شركا نباشند هر يك از شركا كه قصاص نمي شود نيز بايدسهم خود از ديه جنايت را به نسبت تعداد شركا بپردازد با اين وصف چنانچه جاني يا جانيان مشمول اين مقرره از پرداخت سهم ديه خود به قصاص شوندگان با وصف تمكن امتناع نمايند يا اصولا مالي از ايشان يافت نگردد چگونه خواهد بود حكم قصاص كه منوط است به پرداخت فاضل ديه توسط ايشان؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : طبق ماده 373 قانون مجازات اسلامي 1392، در فرضي كه دو نفر يا بيشتر در ارتكاب جرم عمدي مشاركت داشته باشند، در اين صورت مجني¬عليه يا ولي دم (حسب مورد) مي¬تواند همه شركت-كنندگان در جنايت را قصاص كند، ولي بايد پيش از قصاص، ديه مازاد بر جنايت پديدآمده را به قصاص¬شوندگان بپردازد. اگر بخواهد بعضي از شركت¬كنندگان در جنايت را قصاص كند، در اين صورت هر يك از شركاء كه قصاص نمي¬شود، بايد سهم خود را از ديه جنايت به قصاص¬شوندگان (يا قصاص¬شونده) بپردازد. در صورت عدم امكان تأديه سهم آنان، مجني¬عليه ولي دم مي¬تواند با پرداخت سهم آنان به قصاص¬شونده نسبت به اجراي قصاص اقدام كند. عبارت "......مشروط به اينكه ديه مازاد بر جنايت پديدآمده را پيش از قصاص به قصاص¬شوندگان بپردازد......" كه در متن ماده 373 آمده است، خطاب به قصاص¬كننده كه حسب مورد، مجني¬عليه يا ولي دم مي¬باشد، آمده است. نظریه مشورتی شماره 7/95/3114 مورخ 1395/12/01 موضوع استعلام درباره حقوق اولیاء دم در مورد قصاص و نحوه پرداخت دیه در مواردی است که چند نفر در جنایت مشارکت داشته باشند. پرسش این است که اگر جانی یا جانیان از پرداخت سهم دیه خود به قصاص‌شوندگان خودداری کنند یا دارایی نداشته باشند، حکم قصاص چگونه خواهد بود. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان می‌کند که طبق ماده 373 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، ولی دم می‌تواند تمامی شرکت‌کنندگان در جنایت را قصاص کند، به شرطی که دیه مازاد بر جنایت را قبل از قصاص به قصاص‌شدگان پرداخت کند. همچنین، در صورتی که شرکای قصاص نشده نتوانند سهم دیه خود را پرداخت کنند، ولی دم می‌تواند با پرداخت سهم آنان به قصاص‌شونده، نسبت به اجرای قصاص اقدام نماید. تاریخ نظریه: 1395/12/01 شماره نظریه: 7/95/3114 شماره پرونده: 1813-1/186-95