نظر مشورتی 7/96/1573 مورخ 1396/07/11 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص استثنای بازداشت محکوم علیه مالی در صورت امتناع از پرداخت محکوم به با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: آیا پس از انقضای مهلت توافقشده برای پرداخت محکومبه، امکان بازداشت محکومعلیه و تقدیم دادخواست اعسار وجود دارد؟
پاسخ: بله، پس از انقضای مهلت، بازداشت محکومعلیه طبق قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی و تقدیم دادخواست اعسار بلامانع است.
به زبانِ ساده
اگر محکومعلیه بدهی را نپردازد، پس از پایان مهلتی که محکومله به او داده است، اجرای مقررات بازداشت ممکن است. تعهد به ندادن دادخواست اعسار فقط در مدت توافقشده مانع اقدام است و پس از پایان آن مدت، محکومعلیه میتواند اعسار بخواهد. بازداشت خودکار نیست و دستور آن در اختیار دادگاه مربوط است.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه است؛ پرسشکننده و طرفین پرونده در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: نظر درباره فرضی است که محکومله سه ماه برای پرداخت مهلت داده و محکومعلیه نیز متعهد شده در این مدت دادخواست اعسار ندهد. اداره کل حقوقی آثار پایان مهلت را بر امکان بازداشت و تقدیم دادخواست اعسار توضیح داده است.
چرا مهم است: این نظر برای محکومله و محکومعلیهای مفید است که درباره اثر مهلت پرداخت و تعهد موقت به ندادن دادخواست اعسار اختلاف دارند.
قوانینِ مرتبط: قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب ۱۳۹۴، ماده ۳ و تبصره ۱ ماده ۳.
اگر محکومعلیه پس از پایان مهلت سهماهه محکومله بدهی را نپردازد، بازداشت او ممکن است؟
بله؛ مانعی برای اجرای ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی وجود ندارد.
آیا محکومعلیه پس از تعهد به ندادن دادخواست اعسار برای سه ماه، بعد از پایان این مدت میتواند دادخواست اعسار بدهد؟
بله؛ پس از پایان مدت، میتواند دادخواست اعسار تقدیم کند.
صدور دستور بازداشت محکومعلیه با چه مرجعی است؟
دادگاه ذیربط.
کلیدواژهها: محکومیت مالی، بازداشت، اعسار، قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
ب. ت. ب. ماده 3 قانون نحوه اجراي محكوميتهاي مالي 1394، محكومعليه مالي در صورت امتناع از پرداخت محكومبه تا صدور حكم اعسار يا جلب رضايت محكومله يا پرداخت محكومبه، بازداشت خواهد شد. بنابراين در فرض سؤال چنانچه محكومله تنها سه ماه به محكومعليه فرصت پرداخت محكومبه را داده و مدت مزبور منقضي شده باشد، منعي در اجراي مقررات ماده 3 قانون فوق الذكر وجود ندارد و در خصوص تعهد محكومعليه به عدم تقديم دادخواست اعسار از پرداخت محكومبه ظرف مدت سه ماه، پس از انقضاي اين مدت منعي در تقديم دادخواست اعسار از سوي محكومعليه و مألاً رسيدگي دادگاه مربوط به ادعاي وي با لحاظ تبصره 1 ماده 3 يادشده نميباشد. ضمناً صدور دستور بازداشت محكومعليه (موضوع ماده 3 قانون فوق الذكر) از اختيارات دادگاه ذيربط است
نظریه مشورتی شماره 7/96/1573 مورخ 1396/07/11
موضوع استعلام مربوط به وضعیت اجرای حکممحکومیت مالی و توافق طرفین درباره مهلت پرداخت وجه محکوم به است. پرسش مطرح شده این است که آیا پس از پایان مهلت سهماهه توافق شده، م. ع. میتواند گواهی اعسار ارائه دهد یا مال معرفی کند و آیا اجرای احکام باید به این موارد ترتیب اثر دهد یا باید اقدام به جلب و بازداشت م. ع. کند. در پاسخ، اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام کرده است که طبق ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394، در صورت امتناع م. ع. از پرداخت وجه، وی تا زمان صدور حکم اعسار یا جلب رضایت محکوم له یا پرداخت محکوم به، قابل بازداشت است. بنابراین، پس از انقضای مهلت سهماهه، اجرای احکام میتواند به درخواست محکوم له نسبت به جلب و بازداشت م. ع. اقدام کند و ارائه گواهی اعسار از سوی م. ع. پس از این مدت مانعی ندارد و صدور دستور بازداشت از اختیارات دادگاه ذیربط است.
تاریخ نظریه: 1396/07/11
شماره نظریه: 7/96/1573
شماره پرونده: 1151-1/3-96
چنانچه پس از صدور حکم بر محکومیت شخص مبنی بر پرداخت وجه و صدور اجرائیه در مرحله اجرای حکم طرفین پرونده در اجرای حکم بدین ترتیب توافق می نمایند که محکوم له 3 ماه به م. ع. فرصتی دهد جهت پرداخت وجه و در مقابل م. ع. هم تعهد نماید که ظرف 3 ماه وجه را پرداخت نمائید و دادخواست اعسار از پرداخت محکوم به به دادگاه ارائه ننمایید و همچنین در مرحله اجرای حکم مال جهت پرداخت محکوم به معرفی ننماید ولی بعد از 3 ماه م. ع. گواهی تقدیم دادخواست اعسار به اجرای احکام ارائه نماید یا مال جهت پرداخت محکوم به معرفی نماید آیا در این حالت اجرای احکام میتواند به گواهی اعسار یا مال معرفی شده ترتیب اثر دهد یا اینکه چنانچه اگر ظرف مهلت 3 ماه محکوم به پرداخت نشده به تقاضای محکوم له می بایست م. ع. را جلب و بازداشت نماید؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
ب. ت. ب. ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی 1394، م. ع. مالی در صورت امتناع از پرداخت محکومبه تا صدور حکم اعسار یا جلب رضایت محکومله یا پرداخت محکومبه، بازداشت خواهد شد. بنابراین در فرض سوال چنانچه محکومله تنها سه ماه به م. ع. فرصت پرداخت محکومبه را داده و مدت مزبور منقضی شده باشد، منعی در اجرای مقررات ماده 3 قانون فوق الذکر وجود ندارد و در خصوص تعهد م. ع. ب. عدم تقدیم دادخواست اعسار از پرداخت محکومبه ظرف مدت سه ماه، پس از انقضای این مدت منعی در تقدیم دادخواست اعسار از سوی م. ع. و مألاً رسیدگی دادگاه مربوط به ادعای وی با لحاظ تبصره 1 ماده 3 یادشده نمیباشد. ضمناً صدور دستور بازداشت م. ع. (موضوع ماده 3 قانون فوق الذکر) از اختیارات دادگاه ذیربط است.