پرسش: آیا با سقوط مجازات اصلی، مجازات تکمیلی نیز ساقط میشود؟
پاسخ: بله، مجازات تکمیلی وابسته به مجازات اصلی است و با سقوط کلی مجازات اصلی، مجازات تکمیلی نیز ساقط میگردد.
به زبانِ ساده
مجازات تکمیلی به مجازات اصلی وابسته است. اگر مجازات اصلی بهطور کامل ساقط شود، مجازات تکمیلی هم معمولاً از بین میرود؛ اما اگر مجازات اصلی فقط تخفیف پیدا کند و بخشی از آن باقی بماند، دادگاه درباره مجازات تکمیلی تصمیم میگیرد. متن برای مورد خاص زنا و لواط نیز به وجود حکم ویژه اشاره میکند.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه است. طرفین اختلاف یا استعلامکننده در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: اداره کل حقوقی وابستگی مجازات تکمیلی به مجازات اصلی را مبنا قرار داده و سپس اثر توبه را در دو وضعیتِ سقوط کامل و تخفیف مجازات اصلی توضیح داده است.
چرا مهم است: این نظر برای قضات و وکلا در تعیین تکلیف مجازات تکمیلی پس از توبه یا سقوط مجازات اصلی کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، مواد ۱۱۴ و ۱۱۵؛ تبصره ۲ ماده ۱۱۴.
آیا با سقوط کامل مجازات اصلی، مجازات تکمیلی نیز ساقط میشود؟
بله، جز در مواردی که قانون حکم خاصی مقرر کرده باشد.
اثر توبه در جرایم تعزیری درجه شش تا هشت بر مجازات تکمیلی چیست؟
اگر ندامت و اصلاح مرتکب برای قاضی محرز شود و مجازات اصلی ساقط شود، مجازات تکمیلی نیز ساقط میشود.
در جرایمی که توبه فقط امکان تخفیف مجازات را فراهم میکند، دادگاه درباره مجازات تکمیلی چه میکند؟
دادگاه درباره ضرورت تکمیل مجازات اصلیِ باقیمانده با مجازات تکمیلی تصمیم میگیرد.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مجازات تكميلي همان گونه كه از عنوان آن پيداست، مجازاتي است كه به منظور تحقق اهداف اصلاحي مجازات ها و بعضاً صيانت از جامعه، در تكميل و تتميم مجازات اصلي (اعم از تعزير يا قصاص و يا حد) توسط دادگاه تعيين مي شود. بنابراين مجازات تكميلي وابسته به مجازات اصلي است و با سقوط مجازات اصلي به نحو كلّي، جز در مواردي نظير تبصره 2 ماده 114 قانون مجازات اسلامي1392 (در زنا و لواط) كه حكم خاصي مقرر شده است، مجازات تكميلي نيز ساقط مي شود. نظر به اينكه ماده 115 قانون مجازات اسلامي 1392 در جرايم تعزيري از درجه هاي شش تا هشت، توبه مرتكب را به نحوي كه «ندامت و اصلاح وي براي قاضي محرز شود» موجب ساقط شدن مجازات دانسته است، لذا با سقوط مجازات اصلي، مجازات تكميلي نيز ساقط خواهد شد؛ امّا در جرايم موضوع قسمت دوّم ماده 115 ( در ساير جرايم موجب تعزير دادگاه مي تواند مقررات راجع به تخفيف مجازات را اعمال نمايد) مجازات اصلي به نحو كلّي ساقط نمي شود و صرفاً تخفيف مي يابد. در اين صورت دادگاه در خصوص ضرورت تكميل مجازات اصلي باقيمانده پس از عفو ( به لحاظ توبه) با اعمال مجازات تكميلي نيز اتخاذ تصميم خواهد كرد.
نظریه مشورتی شماره 7/98/156 مورخ 1398/02/30
موضوع استعلام درباره تاثیر توبه بر مجازاتهای تکمیلی است. بر اساس نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، مجازات تکمیلی با هدف اصلاح و حفاظت از جامعه تعیین میشود و به مجازات اصلی وابسته است. با سقوط مجازات اصلی، مجازات تکمیلی نیز بهطور کلی ساقط میشود، مگر در موارد خاصی مانند تبصره 2 ماده 114 قانون مجازات اسلامی 1392. همچنین، ماده 115 این قانون بیان میکند که در جرایمتعزیری از درجههای شش تا هشت، توبه مرتکب باعث سقوط مجازات میشود و در نتیجه، مجازات تکمیلی نیز ساقط میگردد. اما در جرایم دیگر، مجازات اصلی تنها تخفیف مییابد و دادگاه میتواند درباره ضرورت اعمال مجازات تکمیلی تصمیمگیری کند.
تاریخ نظریه: 1398/02/30
شماره نظریه: 7/98/156
شماره پرونده: 98-186/1-156 ک
اثر توبه بر مجازاتهای تکمیلی چگونه است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
مجازات تکمیلی همانگونه که از عنوان آن پیداست، مجازاتی است که به منظور تحقق اهداف اصلاحی مجازاتها و بعضاً صیانت از جامعه، در تکمیل و تتمیم مجازات اصلی (اعم از تعزیر یا قصاص و یا حد) توسط دادگاه تعیین میشود. بنابراین مجازات تکمیلی وابسته به مجازات اصلی است و با سقوط مجازات اصلی به نحو کلّی، جز در مواردی نظیر تبصره 2 ماده 114 قانون مجازات اسلامی 1392 (در زنا و لواط) که حکم خاصی مقرر شده است، مجازات تکمیلی نیز ساقط میشود. ن. ب. ا. ماده 115 قانون مجازات اسلامی 1392 در جرایم تعزیری از درجههای شش تا هشت، توبه مرتکب را به نحوی که «ندامت و اصلاح وی برای قاضی محرز شود» موجب ساقط شدن مجازات دانسته است، لذا با سقوط مجازات اصلی، مجازات تکمیلی نیز ساقط خواهد شد؛ امّا در جرایم موضوع قسمت دوّم ماده 115 (در سایر جرایم موجب تعزیر دادگاه میتواند مقررات راجع به تخفیف مجازات را اعمال نماید) مجازات اصلی به نحو کلّی ساقط نمیشود و صرفاً تخفیف مییابد. در این صورت دادگاه در خصوص ضرورت تکمیل مجازات اصلی باقیمانده پس از عفو (به لحاظ توبه) با اعمال مجازات تکمیلی نیز اتخاذ تصمیم خواهد کرد.