نظر مشورتی 7/1400/1192 مورخ 1400/10/15 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص ماده 27 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1394 در خصوص نقض آرا توسط مرجع تجدید نظر. با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: تکلیف دادگاه تجدیدنظر در صورت نقض رأی شورای حل اختلاف چیست؟
پاسخ: دادگاه تجدیدنظر باید رأساً وارد رسیدگی ماهوی شده و رأی صادر کند.
به زبانِ ساده
موضوع درباره رأی شورای حل اختلافی است که پس از رسیدگی دوباره، مورد تجدیدنظرخواهی قرار گرفته بود و پرسش این بود که آیا پرونده باید برای رسیدگی به مرجع دیگری فرستاده شود. نظر مشورتی میگوید اگر دادگاه تجدیدنظر رأی شورا را نقض کند، خودش رسیدگی و رأی صادر میکند؛ این قاعده هم حکم و هم قرار را در بر میگیرد.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه در پاسخ به استعلام؛ موضوع درباره قاضی شورای حل اختلاف و دادگاه حقوقیِ تجدیدنظر است؛ اشخاص دعوا در متن نام برده نشدهاند.
چگونه: پس از نقض رأی نخست به دلیلی شکلی، قاضی شورا دوباره رأی صادر کرد و بار دیگر تجدیدنظرخواهی شد؛ اداره کل حقوقی اعلام کرد دادگاه تجدیدنظر در صورت نقض رأی شورا باید رأساً رسیدگی و رأی صادر کند.
چرا مهم است: این نظر برای دادگاههای تجدیدنظر و اصحاب دعوا روشن میکند که پس از نقض رأی شورای حل اختلاف، پرونده طبق متن برای رسیدگی و صدور رأی به خود دادگاه تجدیدنظر مربوط است.
قوانینِ مرتبط: قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۳۹۴، ماده ۲۷
اگر دادگاه تجدیدنظر رأی شورای حل اختلاف را نقض کند، چه اقدامی باید انجام دهد؟
باید رأساً رسیدگی و رأی صادر کند.
آیا منظور از «آراء» در ماده ۲۷ فقط حکم است؟
خیر؛ اعم از حکم و قرار است.
آیا علت نقض رأی در تکلیف دادگاه تجدیدنظر به رسیدگی و صدور رأی مؤثر است؟
خیر؛ نظر مشورتی میگوید علت نقض مؤثر نیست.
کلیدواژهها: شورای حل اختلاف، تجدیدنظر، رسیدگی ماهوی، ماده ۲۷ قانون شوراهای حل اختلاف، نقض رأی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
احتراماً در پي وصول دادخواست اعتراض ثالث اجرايي، قاضي شوراي حل اختلاف اقدام به صدور حكم بر محكوميت مي نمايد و متعاقباً مورد تجديد نظر خواهي قرار مي گيرد و دادگاه حقوقي (تجديد نظر) به دلايل شكلي، قرار رد دعوا صادر مي كند. سپس با تقديم دادخواست مجدد به همان شعبه، قاضي سابق شورا حكم بر محكوميت صادر مي كند و مجدداً رأي مورد تجديد نظرخواهي قرار مي گيرد. ب. ت. ب. اين كه قاضي شوراي حل اختلاف سابقاً در پرونده اظهار نظر ماهوي كرده مي بايست با صدور قرار امتناع، از رسيدگي خودداري كند، ليكن چنين نكرده است، آيا دادگاه حقوقي (تجديد نظر) بايد مطابق ماده 27 قانون شوراي حل اختلاف با نقض رأي بدوي شخصاً وارد رسيدگي شود و اظهار نظر ماهوي كند و رأي صادره قطعي است؛ يا اينكه به جهت رعايت حقوق اصحاب دعوا با نقض رأي بدوي شوراي حل اختلاف، پرونده را جهت رسيدگي و ارجاع به نظر رياست شوراي حل اختلاف و رياست دادگستري ارسال كند؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
برابر ماده 27 قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب 1394، چنانچه مرجع تجديد نظر، آراء صادره را نقض كند، رأساً مبادرت به صدور رأي مي نمايد. مقصود از «آراء» اعم از حكم يا قرار است. اين حكم خاصي است كه مقنن براي تجديد نظر از آراء شوراهاي حل اختلاف مقرر كرده است؛ در نتيجه دادگاه عمومي در مقام رسيدگي تجديد نظري نسبت به حكم صادره از شوراي حل اختلاف، در صورت نقض، رأساً رسيدگي ماهوي و انشاء رأي مي كند و اين كه حكم صادره به كدامين جهت نقض مي شود، مؤثر در مقام نيست.
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1192 مورخ 1400/10/15
موضوع استعلام به نحوه رسیدگیدادگاه حقوقی (تجدید نظر) به آراء صادره از شورای حل اختلاف مربوط میشود. در این استعلام مطرح شده است که آیا دادگاه باید طبق ماده 27 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1394، پس از نقض رای بدوی، شخصاً به رسیدگی و اظهار نظر ماهوی بپردازد و رای صادره را قطعی کند، یا اینکه پرونده را به ریاست شورای حل اختلاف و ریاست دادگستری ارجاع دهد. در پاسخ به این استعلام، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که بر اساس ماده 27، در صورت نقض آراء صادره از شورای حل اختلاف، مرجع تجدید نظر باید به طور مستقیم اقدام به صدور رای کند و این حکم شامل هر دو نوع حکم و قرار میشود. بنابراین، دادگاه عمومی در مقام رسیدگی تجدید نظری، پس از نقض، موظف است که به رسیدگی ماهوی و صدور رای بپردازد و دلیل نقض رای در این مقام تاثیری ندارد.
تاریخ نظریه: 1400/10/15
شماره نظریه: 7/1400/1192
شماره پرونده: 1400-218-1192 ح
برابر ماده 27 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1394، چنانچه مرجع تجدید نظر، آراء صادره را نقض کند، رأساً مبادرت به صدور رأی مینماید. مقصود از «آراء» اعم از حکم یا قرار است. این حکم خاصی است که مقنن برای تجدید نظر از آراء شوراهای حل اختلاف مقرر کرده است؛ در نتیجه دادگاه عمومی در مقام رسیدگی تجدید نظری نسبت به حکم صادره از شورای حل اختلاف، در صورت نقض، رأساً رسیدگی ماهوی و انشاء رأی میکند و اینکه حکم صادره به کدامین جهت نقض میشود، موثر در مقام نیست.
برابر ماده 27 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ، 1394 چنانچه مرجع تجدید نظر، آراء صادره را نقض کند، رأساً مبادرت به صدور رأی مینماید. مقصود از »آراء« اعم از حکم یا قرار است. این حکم خاصی است که مقنن برای تجدید نظر از آراء شوراهای حل اختلاف مقرر کرده است؛ در نتیجه دادگاه عمومی در مقام رسیدگی تجدید نظری نسبت به حکم صادره از شورای حل اختلاف، در صورت نقض، رأساً رسیدگی ماهوی و انشاء رأی میکند و اینکه حکم صادره به کدامین جهت نقض میشود، مؤثر در مقام نیست. دکتر …