پرسش: آیا اختیار «حبس با خدمت» مختص فرمانده نیروی انتظامی است و شامل چه محکومانی میشود؟
پاسخ: این اختیار مختص فرمانده نیروی انتظامی است، شامل کلیه مراجع قضایی کیفری میشود و صرفاً برای محکومان تا دو سال حبس قابل اعمال است.
به زبانِ ساده
این نظر درباره اجرای حبس محکومان در قالب «حبس با خدمت» است. این امکان فقط درباره محکومان به حداکثر دو سال حبس و با پیشنهاد فرمانده نیروی انتظامی یا قائممقام قانونی او مطرح میشود. اجرای این شیوه، بهخودیخود مانع آزادی مشروط یا عفو نیست.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه است؛ طرفین اختلاف مشخصی در متن معرفی نشدهاند.
چگونه: اداره کل حقوقی با استناد به مواد قانون استخدام نیروی انتظامی، دامنه مراجع مشمول، مقام پیشنهاددهنده و سقف محکومیت قابل اجرا را توضیح داده است.
چرا مهم است: این نظر برای مراجع قضایی و مسئولان نیروی انتظامی در تشخیص شرایط اجرای حبس با خدمت کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: قانون استخدام نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۸۲، مواد ۲، ۳ و ۱۱۵ و تبصره ۴ ماده ۱۱۵
مفاهیمِ حقوقی: حبس با خدمت، محکومیت کیفری، مرجع قضایی کیفری، فرمانده نیروی انتظامی، قائممقام قانونی، آزادی مشروط، عفو
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا تبصره ماده ۱۱۵ شامل دادگاههای نظامی و عمومی و انقلاب میشود؟
بله، شامل همه مراجع قضایی کیفری است.
چه کسی میتواند پیشنهاد اجرای «حبس با خدمت» را مطرح کند؟
فرمانده نیروی انتظامی یا قائممقام قانونی او.
آیا حبس با خدمت برای محکومیت بیش از دو سال قابل اعمال است؟
خیر؛ حتی اگر بخشی از محکومیت معلق شده باشد.
آیا حبس با خدمت مانع آزادی مشروط یا عفو است؟
خیر، مانعی برای اعمال آنها نیست.
کلیدواژهها: حبس با خدمت، نیروی انتظامی، فرمانده، مراجع قضایی، قانون استخدام
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
الف- مستفاد از بندهاي «الف» و «ب» ماده 115 «قانون استخدام نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران مصوب 1382 و اطلاق عبارت «مرجع قضايي» در تبصره اين ماده، حكم موضوع اين تبصره شامل كليه مراجع قضايي كيفري اعم از دادگاه هاي نظامي و عمومي و انقلاب است.
ب- مستفاد از مواد 2 و 3 «قانون استخدام نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران مصوب 1382، و صراحت تبصره 4 ماده 115 قانون موصوف اين است كه؛ «اختيار پيشنهاد حبس با خدمت» موضوع ماده مذكور مختص فرمانده نيروي انتظامي بوده و قابل تعميم به ساير «فرماندهان» نيروهاي مسلح نمي باشد.
پ- ب. ت. ب. تصريح تبصره 4 ماده 115 «قانون استخدام نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران» به «فرمانده نيروي انتظامي»، اين اختيار مختص فرمانده نيروي مذكور يا قائم مقام قانوني وي مي باشد.
ت- مقررات مندرج در تبصره 4 ماده 115 «قانون استخدام نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران مصوب 1382» ب. ت. ب. صراحت مقرر در اين ماده، صرفا در خصوص متهماني كه «حداكثر تا دو سال حبس» محكوم شده اند قابل اعمال است. لذا در فرضي كه محكوميت متهم بيش از دو سال حبس است؛ اعم از اين كه قسمتي از اين محكوميت معلق شده باشد يا خير، قابل اعمال نيست.
ث- ب. ت. ب. اين كه موضوع تبصره 4 ماده 115 قانون پيش گفته، محكوميت به حبس است كه نحوه اجراي آن «حبس با خدمت» مي باشد، لذا منعي براي اعمال مقررات آزادي مشروط يا عفو و وجود ندارد.
نظریه مشورتی شماره 7/97/2488 مورخ 1398/07/07
موضوع استعلام به تفسیر و کاربرد تبصره 4 ماده 115 «قانون استخدام نیروی انتظامیجمهوری اسلامی ایران» مصوب 1382 مربوط میشود. در نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه آمده است که حکم این تبصره به تمامی مراجع قضایی کیفری، از جمله دادگاههای نظامی، عمومی و انقلاب، اعمال میشود. همچنین، اختیار پیشنهاد حبس با خدمت تنها به فرمانده نیروی انتظامی اختصاص دارد و به سایر فرماندهان نیروهای مسلح تعمیم نمییابد. این اختیار فقط برای محکومیتهایی با حداکثر حبس دو سال قابل اجرا است و در صورتی که محکومیت بیش از دو سال باشد، حتی اگر بخشی از آن معلق شده باشد، قابل اجرا نیست. در نهایت، هیچ مانعی برای اجرای مقررات آزادی مشروط یا عفو وجود ندارد.
تاریخ نظریه: 1398/07/07
شماره نظریه: 7/97/2488
شماره پرونده: 97-3/1-2488
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
پ- ب. ت. ب. تصریح تبصره 4 ماده 115 «قانون استخدام نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران» به «فرمانده نیروی انتظامی»، این اختیار مختص فرمانده نیروی مذکور ی. ق. م. قانونی وی م. ب..
شماره پرونده: 97-3/1-2488ك
مطابق تبصره 4 ماده 115 قانون استخدام نیروی انتظامی مصوب 1382/12/20 فرمانده نیروی انتظامی میتواند حسب ضرورت و مصالح سازمانی برای کارکنانی که حداکثر تا دو سال به زندانمحکوم میشوند، پییشنهاد حبس با خدمت به مرجع قضایی نماید:
الف - ب. ت. ب. عدم پیشبینی کیفر »حبس با خدمت« در قانون مجازات اسلامی و قوانین مورد عمل در غیر مراجع قضایی نظامی، آیا اعمال مقرره قانون مذکور ب. ت. ب. اطلاق عبارت »مرجع قضایی«، تمام مراجع قضایی نظامی و عمومی را شامل میشود؟ ب - ب. ت. ب. تصریح به »فرمانده نیروی انتظامی«، آیا ملاک موصوف در خصوص سایر نیروهای مسلح قابل استفاده است؟ پ - آیا اختیار موصوف قائم به شخص فرمانده نیروی انتظامی است؟ ت - اگر حبس قابل اجراء و معلق در مجموع بیش از دو سال باشد لیکن حبس اجرایی دو سال یا کمتر باشد، آیا مشمول مقرره موصوف است؟ ث - آیا در »حبس با خدمت«، مقررات آزادی مشروط و عفو مناسبتی مطابق ضوابط ماده 58 قانون مجازات اسلامی مجری است؟
بازگشت به استعلام شماره 9025/1507/3001 مورخ 1397/9/8 به شماره ثبت وارده 2488 مورخ ، 1397/9/10 نظریه مشورتی کمیسیون قوانین کیفری این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد:
الف- مستفاد از بندهای »الف« و »ب« ماده » 115 قانون استخدام نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1382 و اطلاق عبارت »مرجع قضایی« در تبصره این ماده، حکم موضوع این تبصره شامل کلیه مراجع قضایی کیفری اعم از دادگاههای نظامی و عمومی و انقلاب است.
ب- مستفاد از مواد 2 و » 3 قانون استخدام نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مصوب ، 1382 و صراحت تبصره 4 ماده 115 قانون موصوف این است که؛ »اختیار پیشنهاد حبس با خدمت« موضوع ماده مذکور مختص فرمانده نیروی انتظامی بوده و قابل تعمیم به سایر »فرماندهان« نیروهای مسلح نمیباشد.
پ- ب. ت. ب. تصریح تبصره 4 ماده » 115 قانون استخدام نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران« به »فرمانده نیروی انتظامی«، این اختیار مختص فرمانده نیروی مذکور ی. ق. م. قانونی وی م. ب..
ت- مقررات مندرج در تبصره 4 ماده » 115 قانون استخدام نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مصوب «1382 ب. ت. ب. صراحت مقرر در این ماده، صرفا در خصوص متهمانی که »حداکثر تا دو سال حبس« محکوم شدهاند قابل اعمال است. لذا در فرضی که محکومیت متهم بیش از دو سال حبس است؛ اعم از این که قسمتی از این محکومیت معلق شده باشد یا خیر، قابل اعمال نیست.
ث- ب. ت. ب. این که موضوع تبصره 4 ماده 115 قانون پیشگفته، محکومیت به حبس است که نحوه اجرای آن »حبس با خدمت« میباشد، لذا منعی برای اعمال مقررات آزادی مشروط یا عفو و وجود ندارد. دکتر … حیدری پور