نظر مشورتی 7/99/291 مورخ 1399/03/18 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص تعیین مرجع صالح جهت رسیدگی به فرجام خواهی نسبت به آرای غیرقابل فرجام با اصلاحات و الحاقات بعدی

استعلام : به استحضار مي رساند دفاتر پيشخوان نسبت به تنظيم دادخواست فرجام خواهي نسبت به آراي قطعي دادگاه هاي تجديدنظر استان اعم از خانواده ، حقوقي و كيفري غير قابل فرجام خواهي اقدام و از طريق سيستم به دفاتر دادگاه هاي تجديدنظر صادره كننده آراي قطعي ارسال مي دارند و دفاتر دادگاه تجديدنظر با تكميل پرونده و به لحاظ اين كه خواسته فرجام خواهي است، اين گونه پرونده ها را به ديوان عالي كشور ارسال مي كند. همكاران قضايي در دادگاه تجديدنظر با اين استدلال كه در اجراي ماده 331 قانون آيين دادرسي دادگاه هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 چنان چه از راي قطعي دادگاه بدوي تجديدنظرخواهي شود با صدور قرار عدم استماع پرونده را مختومه مي كند، معتقدند كه در صورتي كه از رأي قطعي دادگاه تجديدنظر نيز فرجام خواهي شود، مرجع اتخاذ تصميم دادگاه تجديدنظر استان نيست؛ بلكه شعب ديوان عالي كشور بايد اقدام كنندو قانون در اين مورد از حيث اجازه دادگاه تجديدنظر در رسيدگي و مختومه كردن پرونده فرجام خواهي از آراي قطعي غير قابل فرجام خواهي ساكت است، براي مثال در غير موارد مقيد در ذيل ماده 368 قانون آيين دادرسي مذكور به لحاظ قطعيت دادنامه ها فرجام خواهي محملي ندارد؛ ليكن اتخاذ تصميم با ديوان عالي كشور است؛ مانند فرجام خواهي از دادنامه قطعي الزام به تمكين زوجه با رد دعواي زوج به الزام به تمكين يا فرجام خواهي از دادنامه قطعي مهريه؛ با ورود اين گونه دادخواست ها به دفاتر دادگاه هاي تجديدنظر وظيفه مديران دفاتر چيست؟ آيا دادگاه تجديدنظر حق مداخله و صدور قرار عدم استماع دعواي فرجام خواهي را دارد؟ مستند قانوني چيست؟ و يا آن كه بايد پرونده توسط مدير دفتر دادگاه به ديوان عالي كشور ارسال شود. نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : تكليف مدير دفتر دادگاه صادر كننده رأي فرجام خواسته در مواد 379 تا 385 قانون آيين دادرسي دادگاه هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 مقرر شده است. ب. ت. ب. اين كه حسب مقررات مواد 366 لغايت 416 اين قانون مرجع رسيدگي به فرجام خواهي ديوان عالي كشور است و اتخاذ تصميم توسط دادگاه صادر كننده رأي فرجام خواسته، صرفاً در مورد فرجام خواهي خارج از نوبت يا عدم رفع نقص از دادخواست فرجام خواهي در مهلت قانوني به تصريح مواد 383 و 384 قانون مذكور است؛ لذا در ديگر موارد از قبيل فرجام خواهي نسبت به آراي غيرقابل فرجام يا استرداد دادخواست فرجام خواهي، رسيدگي و اتخاذ تصميم در صلاحيت ديوان عالي كشور است. نظریه مشورتی شماره 7/99/291 مورخ 1399/03/18 موضوع این استعلام بررسی وظایف دفاتر پیشخوان و دادگاه‌های تجدیدنظر در خصوص تنظیم و رسیدگی به دادخواست‌های فرجام‌خواهی نسبت به آرای قطعی دادگاه‌های تجدیدنظر است. پرسش مطرح شده این است که آیا دادگاه تجدیدنظر اختیار مداخله و صدور قرار عدم استماع دعوای فرجام‌خواهی را دارد یا باید پرونده به دیوان عالی کشور ارسال شود. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان می‌کند که طبق مواد 379 تا 385 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، مرجع رسیدگی به فرجام‌خواهی دیوان عالی کشور است و تصمیم‌گیری در خصوص فرجام‌خواهی‌های غیرقابل فرجام یا استرداد دادخواست فرجام‌خواهی در صلاحیت دیوان عالی کشور قرار دارد. بنابراین، دفاتر دادگاه‌های تجدیدنظر تنها در موارد خاصی می‌توانند اقدام کنند و در سایر موارد، پرونده باید به دیوان عالی کشور ارسال شود. تاریخ نظریه: 1399/03/18 شماره نظریه: 7/99/291 شماره پرونده: 99-127-291ح