استعلام :
چنانچه شخصي به استناد
سند اجاره مقيد به زمان خود عليه مالك يا متصرف ديگري، دعواي كيفري
رفع تصرف عدواني مطرح كند و دادگاه نيز به استناد مفاد همان سند اجاره به رفع تصرف عدواني مالك يا متصرف حكم بدهد، آيا پس از قطعيت اين حكم و پايان يافتن
مدت اجاره (پايان مالكيت بر منافع) يا
ابطال قرارداد اجاره، شاكي اين پرونده مي تواند در دعواي حقوقي به رأي كيفري استناد و اعمال ماده 18
قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 را درخواست كند؟ آيا دادگاه پس از پايان مدت اجاره مي تواند اين رأي را در دعواي حقوقي ديگري در خصوص همان ملك مؤثر
دانسته و به آن استناد كند؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
اولاً، به موجب ماده 18 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 و الحاقات و اصلاحات بعدي، هرگاه رأي قطعي كيفري مؤثر در ماهيت امر حقوقي باشد، براي دادگاهي كه به امر حقوقي يا ضرر و زيان رسيدگي مي كند، لازم الاتباع است؛ بنابراين، آنچه مهم است، اين است كه رأي قطعي كيفري مؤثر در ماهيت امر حقوقي باشد. ثانياً، در فرض سؤال كه
مستأجر به استناد سند اجاره مقيد به زمان قرارداد اجاره، عليه مالك يا متصرف شكايت رفع تصرف عدواني نموده است و بعد از قطعيت حكم و انقضاي مدت قرارداد اجاره يا ابطال آن، شاكي (مستأجر) در دعواي حقوقي در خصوص همان ملك وفق ماده 18 قانون آيين دادرسي كيفري به رأي قطعي كيفري موصوف استناد كرده است، همان گونه كه به شرح بند اولاً آمده است، شرط تبعيت دادگاه حقوقي از رأي قطعي كيفري در رسيدگي به دعواي حقوقي يا ضرر و زيان، مؤثر بودن رأي قطعي كيفري در ماهيت امر حقوقي است؛ بنابراين در فرض سؤال چنانچه دعواي حقوقي شاكي (مستأجر) به طرفيت محكوم عليه حكم قطعي كيفري، ناشي از حقوق استيجاري و يا ضرر و زيان طول مدت قرارداد اجاره باشد؛ مانند دعواي
خسارت و ضرر و زيان ناشي از عدم امكان استيفاي منافع در مدت قرارداد اجاره در اثر تصرف عدواني و استيلاي يد متصرف عدواني؛ هرچند دعواي حقوقي بعد از پايان مدت قرارداد اجاره طرح شود، چون دعواي حقوقي مربوط به ضرر و زيان وارده به مستأجر در طول مدت قرارداد است، رأي قطعي كيفري مؤثر در ماهيت دعواي حقوقي است. در نتيجه وفق ماده 18 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392، رأي قطعي كيفري رفع تصرف عدواني براي دادگاه حقوقي لازم الاتباع است. با اين وصف تشخيص تأثير يا عدم تأثير رأي قطعي كيفري در ماهيت دعواي حقوقي، امري قضايي است كه بر عهده مرجع قضايي رسيدگي كننده است.
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1068 مورخ 1400/09/27
موضوع استعلام به بررسی امکان استناد به رای کیفری در
دعوای حقوقی پس از
پایان مدت اجاره یا ابطال قرارداد اجاره مربوط میشود. پرسش مطرح شده این است که آیا شاکی میتواند به رای کیفری رفع
تصرف عدوانی استناد کند و آیا دادگاه میتواند این رای را در دعوای حقوقی معتبر بداند. طبق نظریه مشورتی
اداره کل حقوقی قوه
قضاییه، بر اساس ماده 18
قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، رای قطعی کیفری در صورتی که در ماهیت
امر حقوقی تاثیرگذار باشد، برای
دادگاه حقوقی لازمالاتباع است. در فرض سوال، اگر دعوای حقوقی شاکی ناشی از
حقوق استیجاری و
ضرر و زیان در طول مدت قرارداد اجاره باشد، رای کیفری رفع تصرف عدوانی همچنان موثر خواهد بود، حتی اگر دعوای حقوقی پس از پایان مدت قرارداد مطرح شود. در نهایت، تشخیص تاثیر یا عدم تاثیر رای کیفری بر ماهیت دعوای حقوقی بر عهده مرجع قضایی
رسیدگیکننده است.
تاریخ نظریه: 1400/09/27
شماره نظریه: 7/1400/1068
شماره پرونده: 1400-127-1068 ح
آیا دادگاه پس از پایان مدت اجاره میتواند این رأی را در دعوای حقوقی دیگری در خصوص همان ملک موثر دانسته و به آن استناد کند؟
اولاً، به موجب ماده 18 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و الحاقات و اصلاحات بعدی، هرگاه
رأی قطعی کیفری موثر در ماهیت امر حقوقی باشد، برای دادگاهی که به امر حقوقی یا ضرر و زیان رسیدگی میکند، لازمالاتباع است؛ بنابراین، آنچه مهم است، این است که رأی قطعی کیفری موثر در ماهیت امر حقوقی باشد.
ثانیاً، در فرض سوال که مستأجر به استناد سند اجاره مقید به زمان قرارداد اجاره، علیه مالک یا متصرف شکایت رفع تصرف عدوانی نموده است و بعد از قطعیت حکم و
انقضای مدت قرارداد اجاره یا ابطال آن، شاکی (مستأجر) در دعوای حقوقی در خصوص همان ملک وفق ماده 18 قانون آیین دادرسی کیفری به رأی قطعی کیفری موصوف استناد کرده است، همانگونه که به شرح بند اولاً آمده است، شرط
تبعیت دادگاه حقوقی از رأی قطعی کیفری در رسیدگی به دعوای حقوقی یا ضرر و زیان، موثر بودن رأی قطعی کیفری در ماهیت امر حقوقی است؛ بنابراین در فرض سوال چنانچه دعوای حقوقی شاکی (مستأجر) به طرفیت م. ع.
حکم قطعی کیفری، ناشی از حقوق استیجاری و یا ضرر و زیان طول مدت قرارداد اجاره باشد؛ مانند دعوای خسارت و ضرر و زیان ناشی از عدم امکان استیفای منافع در مدت قرارداد اجاره در اثر تصرف عدوانی و استیلای ید متصرف عدوانی؛ هرچند دعوای حقوقی بعد از پایان مدت قرارداد اجاره طرح شود، چون دعوای حقوقی مربوط به ضرر و زیان وارده به مستأجر در طول مدت قرارداد است، رأی قطعی کیفری موثر در ماهیت دعوای حقوقی است. در نتیجه وفق ماده 18 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، رأی قطعی کیفری رفع تصرف عدوانی برای دادگاه حقوقی لازمالاتباع است. با این وصف تشخیص تأثیر یا عدم تأثیر رأی قطعی کیفری در ماهیت دعوای حقوقی، امری قضایی است که بر عهده مرجع قضایی رسیدگیکننده است.
اولا،ً به موجب ماده 18 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و الحاقات و اصلاحات بعدی، هرگاه رأی قطعی کیفری مؤثر در ماهیت امر حقوقی باشد، برای دادگاهی که به امر حقوقی یا ضرر و زیان رسیدگی میکند، لازمالاتباع است؛ بنابراین، آنچه مهم است، این است که رأی قطعی کیفری مؤثر در ماهیت امر حقوقی باشد. ثانیا،ً در فرض سؤال که مستأجر به استناد سند اجاره مقید به زمان قرارداد اجاره، علیه مالک یا متصرف شکایت رفع تصرف عدوانی نموده است و بعد از قطعیت حکم و انقضای مدت قرارداد اجاره یا ابطال آن، شاکی )مستأجر( در دعوای حقوقی در خصوص همان ملک وفق ماده 18 قانون آیین دادرسی کیفری به رأی قطعی کیفری موصوف استناد کرده است، همانگونه که به شرح بند اولاً آمده است، شرط تبعیت دادگاه حقوقی از رأی قطعی کیفری در رسیدگی به دعوای حقوقی یا ضرر و زیان، مؤثر بودن رأی قطعی کیفری در ماهیت امر حقوقی است؛ بنابراین در فرض سؤال چنانچه دعوای حقوقی شاکی )مستأجر( به طرفیت م. ع. حکم قطعی کیفری، ناشی از حقوق استیجاری و یا ضرر و زیان طول مدت قرارداد اجاره باشد؛ مانند دعوای خسارت و ضرر و زیان ناشی از عدم امکان استیفای منافع در مدت قرارداد اجاره در اثر تصرف عدوانی و استیلای ید متصرف عدوانی؛ هرچند دعوای حقوقی بعد از پایان مدت قرارداد اجاره طرح شود، چون دعوای حقوقی مربوط به ضرر و زیان وارده به مستأجر در طول مدت قرارداد است، رأی قطعی کیفری مؤثر در ماهیت دعوای حقوقی است. در نتیجه وفق ماده 18 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ، 1392 رأی قطعی کیفری رفع تصرف عدوانی برای دادگاه حقوقی لازمالاتباع است. با این وصف تشخیص تأثیر یا عدم تأثیر رأی قطعی کیفری در ماهیت دعوای حقوقی، امری قضایی است که بر عهده مرجع قضایی رسیدگیکننده است. دکتر …