نظر مشورتی 7/1400/990 مورخ 1400/12/14 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص نحوه صدور اجراییه در صورتی که پرداخت وجه چک یا مبلغی وجه نقد، به استرداد لاشه چک از سوی محکوم له به محکوم عل
پرسش: در صورت مفقودی چک و لزوم استرداد آن، نحوه صدور اجراییه چگونه است؟
پاسخ: اجرای احکام نمیتواند بدون وصول لاشه چک وجه را پرداخت کند، اما دادرس میتواند با اخذ ضامن از محکومله و با استفاده از ملاک قانون تجارت اقدام به صدور اجراییه کند.
به زبانِ ساده
حکم دادگاه، پرداخت پول را به پسدادن اصل چک وابسته کرده است، اما محکومله میگوید چک گم شده. نظر میگوید ابتدا باید راههای اعلام عدم پرداخت و اعلام بطلان چک پیگیری شود؛ دادرس اجرای احکام نیز میتواند با گرفتن ضامن وجه را پرداخت کند.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه است؛ در استعلام، محکومله مدعی مفقودی چک است و محکومعلیه باید وجه را بپردازد.
چگونه: استعلام درباره امکان صدور اجراییه و پرداخت وجه بدون لاشه چک مطرح شده است. اداره کل حقوقی، اقدامات مربوط به اعلام عدم پرداخت و بطلان چک و امکان پرداخت با اخذ ضامن را بیان کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای محکومله و دادرس اجرای احکام در پروندههایی کاربرد دارد که پرداخت وجه به استرداد چک وابسته است اما اصل چک مفقود شده است.
قوانینِ مرتبط: ماده ۲۶۳ و مواد ۳۲۰ و ۳۲۱ قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱؛ ماده ۱۴ قانون صدور چک مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحات ۱۳۸۲.
مفاهیمِ حقوقی: اجرای احکام مدنی، محکومبه، استرداد لاشه چک، مفقودی چک، اعلام عدم پرداخت، اعلام بطلان چک، ضامن
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا اجرای احکام میتواند بدون دریافت لاشه چک، وجه محکومبه را پرداخت کند؟
در اصل، اجرای احکام مدنی نمیتواند بدون وصول لاشه چک وجه را پرداخت کند.
اگر محکومله مدعی مفقود شدن چک باشد، چه اقدامی میتواند انجام دهد؟
میتواند از دادگاه بخواهد مراتب عدم پرداخت را به بانک اعلام کند و نیز از دادگاه صلاحیتدار تقاضای اعلام بطلان چک کند.
آیا با وجود مفقودی چک، پرداخت وجه با گرفتن ضامن امکانپذیر است؟
دادرس اجرای احکام مدنی میتواند با استفاده از ملاک ماده ۲۶۳ قانون تجارت و اخذ ضامن، وجه را به محکومله بپردازد.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
در صورتي كه حكم به پرداخت وجه چكي و يا مبلغي وجه نقد به استردادلاشه چك از سوي محكوم له به محكوم عليه منوط شود و محكوم له با ادعاي مفقودي اصل چك، جهت وصول طلب خود درخواست صدور اجراييه كند، آيا دادگاه صادركننده رأي مي تواند با وحدت ملاك از ماده 263 قانون تجارت مصوب 1311 و رعايت مفاد اين ماده و دادن ضامن يا تعهد محضري بدون استرداد لاشه چك، اجراييه صادر كند؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
در فرض سؤال كه به موجب حكم دادگاه، پرداخت وجه چك يا مبلغي وجه نقد، به استرداد لاشه چك از سوي محكوم له به محكوم عليه منوط شده است و محكوم له مدعي مفقودي چك شده است، اولاً، اجراي احكام مدني نمي تواند بدون وصول لاشه چك، محكوم به را به محكوم له پرداخت كند. ثانياً، در فرض سؤال كه محكوم له مدعي مفقود شدن چك شده است، اقدام مناسب اين است كه با عنايت به ماده 320 قانون تجارت و ملاك ماده 14 قانون صدور چك مصوب 1355 (اصلاحي 1382)، محكوم¬له از دادگاه صادر كننده اجراييه تقاضا كند كه مراتب عدم پرداخت وجه چك را به بانك اعلام كند. همچنين وي مي¬تواند با عنايت به ماده 321 قانون تجارت مصوب 1311، اعلام بطلان چك را از دادگاه صلاحيتدار تقاضا كند. دادرس اجراي احكام مدني مي تواند با استفاده از ملاك ماده 263 قانون تجارت مصوب 1311، با اخذ ضامن از محكوم له، محكوم به فرض سؤال را به وي پرداخت كند
نظریه مشورتی شماره 7/1400/990 مورخ 1400/12/14
موضوع استعلام به امکان صدور اجراییه برای پرداخت وجه چک یا مبلغی از وجه نقد به محکوم له در صورت مفقودی اصل چک و شرط پرداخت به استرداد لاشه چک مربوط میشود. در پاسخ به این استعلام، اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام کرده است که اجرای احکام مدنی نمیتواند بدون دریافت لاشه چک، مبلغ محکوم به را به محکوم له پرداخت کند. همچنین، محکوم له میتواند با استناد به ماده 320 قانون تجارت و ماده 14 قانون صدور چک مصوب 1355 (اصلاحی 1382)، درخواست اعلام عدم پرداخت وجه چک به بانک را مطرح کند و همچنین بر اساس ماده 321 قانون تجارت مصوب 1311، تقاضای اعلام بطلان چک را از دادگاه صالح داشته باشد. در نهایت، دادرس اجرای احکام میتواند با اخذ ضامن از محکوم له و با رعایت ملاک ماده 263 قانون تجارت مصوب 1311، پرداخت محکوم به را انجام دهد.
تاریخ نظریه: 1400/12/14
شماره نظریه: 7/1400/990
شماره پرونده: 1400-88-990 ح
در صورتی که حکم به پرداخت وجه چکی و یا مبلغی وجه نقد به استرداد لاشه چک از سوی محکومله به م. ع. منوط شود و محکومله با ادعای مفقودی اصل چک، جهت وصول طلب خود درخواست صدور اجراییه کند، آیا دادگاه صادرکننده رأی میتواند با وحدت ملاک از ماده 263 قانون تجارت مصوب 1311 و رعایت مفاد این ماده و دادن ضامن یا تعهد محضری بدون استرداد لاشه چک، اجراییه صادر کند؟
در فرض سوال که به موجب حکم دادگاه، پرداخت وجه چک یا مبلغی وجه نقد، به استرداد لاشه چک از سوی محکومله به م. ع. منوط شده است و محکومله مدعی مفقودی چک شده است، اولاً، اجرای احکام مدنی نمیتواند بدون وصول لاشه چک، محکومبه را به محکومله پرداخت کند.
ثانیاً، در فرض سوال که محکومله مدعی مفقود شدن چک شده است، اقدام مناسب این است که با عنایت به ماده 320 قانون تجارت و ملاک ماده 14 قانون صدور چک مصوب 1355 (اصلاحی 1382)، محکومله از دادگاه صادر کننده اجراییه تقاضا کند که مراتب عدم پرداخت وجه چک را به بانک اعلام کند. همچنین وی میتواند با عنایت به ماده 321 قانون تجارت مصوب 1311، اعلام بطلان چک را از دادگاه صلاحیتدار تقاضا کند. دادرس اجرای احکام مدنی میتواند با استفاده از ملاک ماده 263 قانون تجارت مصوب 1311، با اخذ ضامن از محکومله، محکومبه فرض سوال را به وی پرداخت کند
در فرض سؤال که به موجب حکم دادگاه، پرداخت وجه چک یا مبلغی وجه نقد، به استرداد لاشه چک از سوی محکومله به م. ع. منوط شده است و محکومله مدعی مفقودی چک شده است، اولا،ً اجرای احکام مدنی نمیتواند بدون وصول لاشه چک، محکومبه را به محکومله پرداخت کند. ثانیا،ً در فرض سؤال که محکومله مدعی مفقود شدن چک شده است، اقدام مناسب این است که با عنایت به ماده 320 قانون تجارت و ملاک ماده 14 قانون صدور چک مصوب ) 1355 اصلاحی ،(1382 محکوم¬له از دادگاه صادر کننده اجراییه تقاضا کند که مراتب عدم پرداخت وجه چک را به بانک اعلام کند. همچنین وی می¬تواند با عنایت به ماده 321 قانون تجارت مصوب ، 1311 اعلام بطلان چک را از دادگاه صلاحیتدار تقاضا کند. دادرس اجرای احکام مدنی میتواند با استفاده از ملاک ماده 263 قانون تجارت مصوب ، 1311 با اخذ ضامن از محکومله، محکومبه فرض سؤال را به وی پرداخت کند دکتر …