نظر مشورتی 7/1401/248 مورخ 1401/04/08 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص مفهوم دادگاه در ماده ۵۵ قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی

استعلام : منظور از دادگاه در ماده ۵۵ قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 دادگاه صادركننده حكم قطعي است يا دادگاه بدوي؟ چنانچه مقصود دادگاه صادركننده حكم قطعي است، در موردي كه محكوم‌عليه نسبت به دادنامه بدوي موضوع حكم تعليقي اعمال ماده ۴۴۲ قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 را درخواست كرده و در اين خصوص دادنامه صادر شده باشد و از سوي ديگر با تجديد نظرخواهي شاكي نسبت به دادنامه بدوي، دادگاه تجديد نظر حكم صادر كرده باشد، دادگاه صادركننده حكم قطعي، دادگاه بدوي است يا دادگاه تجديد نظر؟ توضيح آن‌كه، پاسخ به اين قسمت در موارد ديگر از جمله: تشخيص دادنامه قطعي جهت اعمال مواد 510 و 511 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 كاربرد دارد. نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : 1- شرايط لغو قرارتعليق در مواد50، 54 و 55 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 پيش‌بيني شده و صراحتاً قيد شده «... دادگاه صادركننده حكم قطعي ...». حال اگر دادگاه تجديد نظر، مرجع صدور حكم قطعي باشد، با لحاظ شرايط مذكور اقدام به الغاء قرار تعليق خواهد نمود. 2- اولاً، فرض ماده 442 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 ب. ت. ب. فلسفه وجودي آن كه كاهش يك مرحله از دادرسي و تسريع در رسيدگي و قطعيت آرا است، ناظر به مواردي است كه پرونده با وجود قابليت تجديد نظرخواهي محكوم، به لحاظ عدم تجديد نظرخواهي از سوي دادستان و شاكي خصوصي در مهلت قانوني يا استرداد درخواست تجديد نظر از سوي نامبردگان، قابليت طرح در مرجع تجديد نظر را نداشته باشد؛ بنابراين در فرض سؤال كه شاكي خصوصي از حكم محكوميت تجديد نظرخواهي كرده است، از مصاديق ماده 442 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 خارج است. با عنايت به مراتب مذكور و لحاظ آن كه در فرض استعلام كه شاكي خصوصي نسبت به حكم تجديد نظر‌خواهي كرده است، امكان رسيدگي به درخواست تخفيف مجازات محكوم در مقام اعمال ماده 442 قانون مذكور وجود ندارد. ثانياً، در مواردي كه دادگاه تجديد نظر مطابق مقررات در اجراي بند «ب» ماده 433 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 به تجديد نظرخواهي شاكي خصوصي رسيدگي و مبادرت به صدور رأي مي‌كند، رأي صادره از مرجع تجديد نظر مطابق ماده 443 اين قانون قطعي است و دادگاه تجديد نظر، دادگاه صادركننده حكم قطعي است. نظریه مشورتی شماره 7/1401/248 مورخ 1401/04/08 موضوع استعلام به تفسیر ماده 55 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و تعیین مرجع دادگاه صادرکننده حکم قطعی در موارد خاص مربوط می‌شود. پرسش مطرح شده به این شکل است که در شرایطی که م. ع. نسبت به دادنامه بدوی درخواست اعمال ماده 442 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 را ارائه داده و شاکی نیز نسبت به آن دادنامه تجدید نظرخواهی کرده است، آیا دادگاه صادرکننده حکم قطعی، دادگاه بدوی است یا دادگاه تجدید نظر؟ <br>در پاسخ به این سوال، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان می‌کند که در صورتی که دادگاه تجدید نظر حکم قطعی صادر کند، آن دادگاه به عنوان مرجع صادرکننده حکم قطعی شناخته می‌شود. همچنین، در مواردی که شاکی خصوصی نسبت به حکم تجدید نظرخواهی کند، امکان رسیدگی به درخواست تخفیف مجازات محکوم در مقام اعمال ماده 442 وجود ندارد و رای صادره از دادگاه تجدید نظر طبق ماده 443 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 قطعی خواهد بود. تاریخ نظریه: 1401/04/08 شماره نظریه: 7/1401/248 شماره پرونده: 1401-168-248 ک منظور از دادگاه در ماده 55 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 دادگاه صادرکننده حکم قطعی است یا دادگاه بدوی؟ چنانچه مقصود دادگاه صادرکننده حکم قطعی است، در موردی که م. ع. نسبت به دادنامه بدوی موضوع حکم تعلیقی اعمال ماده 442 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 را درخواست کرده و در این خصوص دادنامه صادر شده باشد و از سوی دیگر با تجدید نظرخواهی شاکی نسبت به دادنامه بدوی، دادگاه تجدید نظر حکم صادر کرده باشد، دادگاه صادرکننده حکم قطعی، دادگاه بدوی است یا دادگاه تجدید نظر؟ توضیح آن‌که، پاسخ به این قسمت در موارد دیگر از جمله: تشخیص دادنامه قطعی جهت اعمال مواد 510 و 511 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 کاربرد دارد. 2- اولاً، فرض ماده 442 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 ب. ت. ب. فلسفه وجودی آن که کاهش یک مرحله از دادرسی و تسریع در رسیدگی و قطعیت آرا است، ناظر به مواردی است که پرونده با وجود قابلیت تجدید نظرخواهی محکوم، به لحاظ عدم تجدید نظرخواهی از سوی دادستان و شاکی خصوصی در مهلت قانونی یا استرداد درخواست تجدید نظر از سوی نامبردگان، قابلیت طرح در مرجع تجدید نظر را نداشته باشد؛ بنابراین در فرض سوال که شاکی خصوصی از حکم محکومیت تجدید نظرخواهی کرده است، از مصادیق ماده 442 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 خارج است. با عنایت به مراتب مذکور و لحاظ آن که در فرض استعلام که شاکی خصوصی نسبت به حکم تجدید نظر‌خواهی کرده است، امکان رسیدگی به درخواست تخفیف مجازات محکوم در مقام اعمال ماده 442 قانون مذکور وجود ندارد. مراد از دادگاه در ماده 55 قانون مجازات اسلامی دادگاه صادرکننده حکم قطعی یا دادگاه بدوی می باشد؟ چنانچه مراد دادگاه صادرکننده حکم قطعی باشد، در حالتی که م. ع. نسبت به دادنامه بدوی موضوع حکم تعلیقی تقاضای اعمال ماده 442 قانون آیین دادرسی کیفری نموده باشد و در این خصوص دادنامه صادر شده باشد و از سوی دیگر شاکی نسبت به دادنامه بدوی، تجدید نظرخواهی نموده باشد و دادگاه تجدید نظر حکم صادر نموده باشد، در این صورت دادگاه صادرکننده حکم قطعی، دادگاه بدوی است یا دادگاه تجدید نظر؟ )پاسخ به این قسمت در موارد دیگر از جمله تشخیص دادنامه قطعی جهت اعمال مواد 510 و 511 قانون آیین دادرسی کیفری کاربرد دارد.( -1 شرایط لغو قرارتعلیق در مواد 54 ، 50 و 55 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 پیشبینی شده و صراحتاً قید شده ...» دادگاه صادرکننده حکم قطعی .«... حال اگر دادگاه تجدید نظر، مرجع صدور حکم قطعی باشد، با لحاظ شرایط مذکور اقدام به الغاء قرار تعلیق خواهد نمود. -2 اولا،ً فرض ماده 442 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 ب. ت. ب. فلسفه وجودی آن که کاهش یک مرحله از دادرسی و تسریع در رسیدگی و قطعیت آرا است، ناظر به مواردی است که پرونده با وجود قابلیت تجدید نظرخواهی محکوم، به لحاظ عدم تجدید نظرخواهی از سوی دادستان و شاکی خصوصی در مهلت قانونی یا استرداد درخواست تجدید نظر از سوی نامبردگان، قابلیت طرح در مرجع تجدید نظر را نداشته باشد؛ بنابراین در فرض سؤال که شاکی خصوصی از حکم محکومیت تجدید نظرخواهی کرده است، از مصادیق ماده 442 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 خارج است. با عنایت به مراتب مذکور و لحاظ آن که در فرض استعلام که شاکی خصوصی نسبت به حکم تجدید نظرخواهی کرده است، امکان رسیدگی به درخواست تخفیف مجازات محکوم در مقام اعمال ماده 442 قانون مذکور وجود ندارد. ثانیا،ً در مواردی که دادگاه تجدید نظر مطابق مقررات در اجرای بند »ب« ماده 433 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 به تجدید نظرخواهی شاکی خصوصی رسیدگی و مبادرت به صدور رأی میکند، رأی صادره از مرجع تجدید نظر مطابق ماده 443 این قانون قطعی است و دادگاه تجدید نظر، دادگاه صادرکننده حکم قطعی است. دکتر …