نظر مشورتی 7/1401/387 مورخ 1401/08/28 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص ماده 459 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 با اصلاحات و الحاقات بعدی

استعلام : در اجراي ماده 459 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 جهت تعيين داور از طرف شخص ممتنع، آيا تعيين وقت رسيدگي براي اين امر ضروري است؟ در صورت تعيين داور توسط دادگاه و انصراف داور از انجام داوري، آيا همان دادگاه مي‌تواند داور ديگري را تعيين كند؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : 1- به موجب ماده 459 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 «در مواردي كه طرفين معامله يا قرارداد متعهد به معرفي داور شده ولي داور يا داوران خود را معين نكرده باشند و در موقع بروز اختلاف نخواهند و يا نتوانند در معرفي داور اختصاصي خود اقدام و يا در تعيين داور ثالث تراضي نمايند و تعيين داور به دادگاه يا شخص ثالث نيز محول نشده باشد، يك طرف مي‌تواند داور خود را معين كرده به وسيله اظهار‌نامه رسمي به طرف مقابل معرفي و درخواست تعيين داور نمايد و يا نسبت به تعيين داور ثالث تراضي كند در اين صورت طرف مقابل مكلف است ظرف ده روز از تاريخ ابلاغ اظهار‌نامه داور خود را معرفي يا در تعيين داور ثالث تراضي نمايد هرگاه تا انقضاء مدت ياد شده اقدام نشود، ذينفع مي‌تواند حسب مورد براي تعيين داور به دادگاه مراجعه كند»؛ ب. ت. ب. اين‌كه درخواست تعيين داور از سوي دادگاه طرح دعواي ترافعي نيست، مستلزم تعيين وقت رسيدگي و صدور حكم نمي‌باشد؛ دادگاه بايد وجود قرارداد داوري و استنكاف طرف ديگر از تعيين داور را احراز كند و اين امر به طور معمول از مفاد اظهار‌نامه رسمي و پاسخ آن قابل احراز است؛ اما اگر دادگاه احراز اين موارد را نيازمند تعيين وقت رسيدگي بداند، اين امر بلامانع است. 2- چنانچه داوري كه در اجراي مواد 459 و 460 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 توسط دادگاه تعيين شده است، انصراف و يا استعفا دهد، با استفاده از ملاك ماده 474 اين قانون، به درخواست طرفين يا يكي از آن‌ها، دادگاه اختيار تعيين داور جديد به جاي داور مستعفي يا منصرف از داوري را دارد. نظریه مشورتی شماره 7/1401/387 مورخ 1401/08/28 موضوع استعلام به تعیین داور مربوط می‌شود در مواردی که طرفین قرارداد داور خود را مشخص نکرده‌اند. همچنین، در این استعلام به ضرورت تعیین وقت رسیدگی برای این موضوع و امکان انتخاب داور جدید در صورت انصراف داور قبلی پرداخته شده است. طبق نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، تعیین وقت رسیدگی برای درخواست تعیین داور از سوی دادگاه ضروری نیست، مگر اینکه دادگاه نیاز به زمان بیشتری برای احراز وجود قرارداد داوری و استنکاف طرف مقابل داشته باشد. علاوه بر این، در صورتی که داور تعیین شده توسط دادگاه انصراف دهد، با استناد به ماده 474 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، دادگاه می‌تواند به درخواست ی. ا. ط. یا هر دو، داور جدیدی تعیین کند. تاریخ نظریه: 1401/08/28 شماره نظریه: 7/1401/387 شماره پرونده: 1401-139-387 ح -1 به موجب ماده 459 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب » 1379 در مواردی که طرفین معامله یا قرارداد متعهد به معرفی داور شده ولی داور یا داوران خود را معین نکرده باشند و در موقع بروز اختلاف نخواهند و یا نتوانند در معرفی داور اختصاصی خود اقدام و یا در تعیین داور ثالث تراضی نمایند و تعیین داور به دادگاه یا شخص ثالث نیز محول نشده باشد، یک طرف میتواند داور خود را معین کرده به وسیله اظهارنامه رسمی به طرف مقابل معرفی و درخواست تعیین داور نماید و یا نسبت به تعیین داور ثالث تراضی کند در این صورت طرف مقابل مکلف است ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه داور خود را معرفی یا در تعیین داور ثالث تراضی نماید هرگاه تا انقضاء مدت یاد شده اقدام نشود، ذینفع میتواند حسب مورد برای تعیین داور به دادگاه مراجعه کند«؛ ب. ت. ب. اینکه درخواست تعیین داور از سوی دادگاه طرح دعوای ترافعی نیست، مستلزم تعیین وقت رسیدگی و صدور حکم نمیباشد؛ دادگاه باید وجود قرارداد داوری و استنکاف طرف دیگر از تعیین داور را احراز کند و این امر به طور معمول از مفاد اظهارنامه رسمی و پاسخ آن قابل احراز است؛ اما اگر دادگاه احراز این موارد را نیازمند تعیین وقت رسیدگی بداند، این امر بلامانع است. -2 چنانچه داوری که در اجرای مواد 459 و 460 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 توسط دادگاه تعیین شده است، انصراف و یا استعفا دهد، با استفاده از ملاک ماده 474 این قانون، به درخواست طرفین یا یکی از آنها، دادگاه اختیار تعیین داور جدید به جای داور مستعفی یا منصرف از داوری را دارد. دکتر …