جستجو در متنِ کاملِ قوانین، آرا و نظریات — برای حقوقدانانبه زبانِ خودتان بنویسید چه مشکلی دارید؛ دعوای مربوط، جای مراجعه، مدارک و نمونهمتن را ساده نشانتان میدهیم
پرسش: چه اشخاصی میتوانند شاکی جرم خیانت در امانت باشند؟
پاسخ: هر یک از «مالک» یا «متصرف قانونی» میتوانند شاکی خصوصی باشند، مشروط بر اینکه متحمل ضرر و زیان شده باشند.
به زبانِ ساده
این نظر مشخص میکند که در خیانت در امانت، شاکی باید از جرم زیان دیده باشد و مالک یا متصرف قانونی میتواند شاکی باشد. متن همچنین میگوید سارق صرفاً بهدلیل مالک یا متصرفبودنِ مال، شاکی محسوب نمیشود؛ پاسخ کامل به پرسش سوم در متن موجود نیست.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه در پاسخ به پرسشهای مطرحشده است؛ اشخاصِ فرضی در پرسشها مالک، متصرف و سارقاند.
چگونه: اداره کل حقوقی با استناد به عبارت ماده ۶۷۴ و تعریف شاکی در ماده ۱۰، امکان شکایت مالک یا متصرف قانونی و وضعیت سارق را توضیح داده است؛ پاسخ بند سوم ناقص است.
چرا مهم است: این نظر به زیاندیدگان و وکلای پروندههای خیانت در امانت برای تشخیص حق شکایت کمک میکند.
قوانینِ مرتبط: ماده ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵؛ مواد ۱۰، بند «الف» ماده ۶۴ و ماده ۶۸ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲.
مفاهیمِ حقوقی: خیانت در امانت، شاکی خصوصی، مالک، متصرف قانونی، ضرر و زیان، شروع به تعقیب
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
در جرم خیانت در امانت چه کسی میتواند شاکی خصوصی باشد؟
مالک یا متصرف قانونی که از وقوع جرم زیان دیده باشد.
آیا سارق میتواند بابت خیانت در امانت شاکی باشد؟
خیر؛ متن میگوید سارق بهدلیل متحملنشدن ضرر و زیان، در تعریف شاکی نمیگنجد.
آیا مالک میتواند از متصرفی که مال را به او امانت داده و آن را پس نمیدهد شکایت کند؟
نامطمئن؛ پاسخ بند سوم در متن ارائهشده ناقص است.
کلیدواژهها: خیانت در امانت، شاکی خصوصی، متصرف قانونی، مالک، ضرر و زیان
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
1- آيا شاكي خيانت در امانت، فقط ميتواند مالك باشد يا متصرف را نيز شامل ميشود؟
2- چنانچه متصرف را شامل ميشود، آيا صرفاً متصرف قانوني را شامل ميشود؟ (مثل اينكه شخصي غير از مالك، موتورسيكلت مسروقه را از سارق به امانت بگيرد و به او پس ندهد.)
3- آيا شكايت متصرف قانوني از مالك، بابت خيانت در امانت مورد پذيرش است؟ (مثل اينكه فردي وسيلهاي را از مالك به امانت بگيرد و در تصرف داشته باشد. سپس مالك به متصرف مراجعه كند و همان مال را براي مدت كوتاهي و با اين تعهد كه مجدداً آن را به متصرف عودت خواهد داد، امانت بگيرد؛ اما به متصرف پس ندهد.)
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
1 و 2- اولاً، با عنايت به صراحت عبارت «به ضرر مالكين يا متصرفين آنها» مذكور در ماده 674 قانون مجازات اسلامي (تعزيرات) مصوب 1375 و لحاظ ماده 10 قانون آيين دادرسي كيفري، در جرم خيانت در امانت هر يك از «مالك» يا «متصرف قانوني» ميتواند شاكي خصوصي باشد. ثانياً، مطابق ماده 10 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 «شاكي» شخصي است كه از وقوع جرم متحمل ضرر و زيان گرديده و تعقيب مرتكب را درخواست كند؛ لذا «سارق» (به لحاظ عدم تحمل ضرر و زيان) اساساً از قلمرو شمول تعريف «شاكي» به مفهوم مذكور در ماده موصوف و احكام و آثار ناظر بر آن از جمله حكم موضوع بند «الف» ماده 64 اين قانون (شكايت شاكي به عنوان يكي از جهات قانوني شروع به تعقيب) و ماده 68 قانون مذكور (مبني بر اختيار شاكي در طرح شكايت) خارج است.
3- عليالاصول كسي ميتواند مالي را به امانت بسپارد كه حسب مورد نسبت به عين يا منافع آن مال حقي قانوني داشته باشد و يا از طرف مالك آن چنين اختياري را داشته باشد. در فرض سؤال، اخذ مال توسط مالك از امين و عدم استرداد آن به وي (به شخصي كه قبلاً مال به طور اماني در تصرف وي بود) حتي اگر مالك متعهد شده باشد كه آن را به امين مسترد كند، موجب تحقق بزه خيانت در امانت نيست.
نظریه مشورتی شماره 7/1402/391 مورخ 1403/02/18
موضوع استعلام شامل پرسشهایی درباره شمول شاکی در جرم خیانت در امانت و شرایط آن است. در پاسخ به پرسشهای اول و دوم، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که بر اساس ماده 674 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) و ماده 10 قانون آیین دادرسی کیفری، هم مالک و هم متصرف قانونی میتوانند به عنوان شاکی خصوصی در جرم خیانت در امانت مطرح شوند. در خصوص پرسش سوم، ذکر شده است که تنها کسی میتواند مالی را به امانت بسپارد که دارای حق قانونی نسبت به آن مال باشد. بنابراین، اگر مالک مالی را به متصرف برنگرداند، حتی اگر مالک متعهد به بازگرداندن آن باشد، این عمل موجب تحقق جرم خیانت در امانت نخواهد شد.
تاریخ نظریه: 1403/02/18
شماره نظریه: 7/1402/391
شماره پرونده: 1402-186/1-391ک
3- علیالاصول کسی میتواند مالی را به امانت بسپارد که حسب مورد نسبت به عین یا منافع آن مال حقی قانونی داشته باشد و یا از طرف مالک آن چنین اختیاری را داشته باشد. در فرض سوال، اخذ مال توسط مالک از امین و عدم استرداد آن به وی (به شخصی که قبلاً مال به طور امانی در تصرف وی بود) حتی اگر مالک متعهد شده باشد که آن را به امین مسترد کند، موجب تحقق بزه خیانت در امانت نیست.