Ailexa — هوش مصنوعی + قانون home
حوزهٔ جستجوی شما حدوداً در چه زمینه‌ای است:
در جست‌جوی چه هستید؟ بعد از انتخابِ آنچه می‌خواهید، در کادرِ جستجوی بالا موضوع را بنویسید و «بگرد» را بزنید.
نظریهٔ مشورتی

نظر مشورتی 7/1402/759 مورخ 1403/02/03 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

سبدِ من

#اداره_کل #رد_مال #رفع_ابهام #جرم #قانون_آیین_دادرسی_کیفری #رسیدگی #دادگاه_تجدید_نظر #تجدیدنظرخواهی #دادگاه_تجدیدنظر_استان #تشخیص #تجدیدنظر #ضرر_و_زیان #رای_صادره #سرقت #دستمزد #دیه #شاکی #خسارت #شرکت_در_جرم #محکومیت #دادستان #هویت #اشتباه #اجاره #خودرو #اجیر #راننده #رجوع #مجازات #جبران_خسارت #زیان‌دیده #مدعی_خصوصی #مجنی‌علیه #ودیعه #حکم_برائت #قضاییه #دادگاه_نخستین #محکوم #احراز #دادگاه_بدوی #فرد #صورت #نظریه‌مشورتی #اتهام #بی‌گناه #بالسویه #اطلاع #پایان #اموال #نظریه

پرسش و پاسخِ کوتاه

پرسش: آیا دادگاه تجدیدنظر پس از برائت یکی از شرکای جرم، باید درباره سهم او و دیگر محکومان تعیین تکلیف کند؟

پاسخ: دادگاه تجدیدنظر صرفاً نسبت به تقاضای تجدیدنظرخواه رسیدگی می‌کند و مجوزی برای تغییر میزان محکومیت سایر محکومان که تجدیدنظرخواهی نکرده‌اند، ندارد.

به زبانِ ساده

پرسش دربارهٔ پرونده‌ای است که چند نفر به پرداخت خسارت، رد مال یا دیه محکوم شده‌اند و فقط یکی از آنان تجدیدنظرخواهی کرده است. متن می‌گوید دادگاه تجدیدنظر فقط در محدودهٔ تجدیدنظرخواهی رسیدگی می‌کند و تبرئهٔ یک نفر، به‌خودی‌خود مجوز افزایش محکومیت دیگران نیست. متن ارسالی در میانهٔ پاسخ قطع شده و دربارهٔ راهکار استیفای حق شاکی نتیجهٔ کامل در دست نیست.

چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ استعلام‌کننده در متن مشخص نشده است. موضوع فرضیِ استعلام، چند شریک جرم، یکی از محکومان تجدیدنظرخواه، دادگاه تجدیدنظر استان و زیان‌دیده یا شاکی خصوصی است.

چگونه: استعلام دربارهٔ اثر تبرئهٔ یکی از محکومان در مرحلهٔ تجدیدنظر بر سهم و مسئولیت دیگر محکومان مطرح شده است. اداره کل حقوقی با استناد به ماده ۴۳۵، محدودهٔ رسیدگی دادگاه تجدیدنظر را بیان کرده؛ ادامهٔ متن موجود نیست.

چرا مهم است: این نظر برای وکلا و زیان‌دیدگان در فهم حدود رسیدگی دادگاه تجدیدنظر و اثر تبرئهٔ یکی از محکومان اهمیت دارد.

قوانینِ مرتبط: ماده ۴۳۵ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲.

مفاهیمِ حقوقی: تجدیدنظرخواهی، برائت، شرکت در جرم، ضرر و زیان، رد مال، دیه، مسئولیت محکومان

پرسش‌هایی که این متن پاسخ می‌دهد

اگر یکی از محکومان تجدیدنظرخواهی کند و تبرئه شود، آیا دادگاه تجدیدنظر می‌تواند میزان محکومیت دیگر محکومان را افزایش دهد؟

متن می‌گوید موجب قانونی برای تغییر میزان محکومیت دیگر محکومان و در نتیجه افزایش مسئولیت آنان وجود ندارد.

دادگاه تجدیدنظر به چه چیزی رسیدگی می‌کند؟

فقط به آنچه مورد تجدیدنظرخواهی واقع شده و نسبت به آن رأی صادر شده است.

کلیدواژه‌ها: شرکت در جرم، دادگاه تجدیدنظر، برائت، رد مال، ضرر و زیان

متنِ زیر هنوز به‌وسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.

استعلام : چنانچه شركاي جرم علاوه بر مجازات قانوني جرم به جبران خسارت زيان ديده و يا رد مال و يا پرداخت ديه د. ح. مدعي خصوصي يا مجني‌عليه به صورت مساوي و يا به ميزان وجوهي كه تحصيل كرده‌اند توسط دادگاه بدوي محكوم شوند و يكي از محكوم‌عليهم تجديدنظرخواهي كرده و دادگاه تجديدنظر استان با وارد دانستن تجديدنظرخواهي وي را تبرئه نمايد، آيا تعيين تكليف سهم فرد تبرئه شده از خسارت و رد مال وديعه و تعميم و تسري آن به ديگر محكومان برعهده دادگاه تجديدنظر است؟ يا آنكه مي‌بايست دادگاه تجديدنظر استان بدون اظهار نظر درباره سهم ساير محكومان كه تجديدنظرخواهي نكرده‌اند، پرونده را به دادگاه بدوي اعاده نمايد؟ راهكار و سازوكار قانوني جهت استيفاي حق شاكي خصوصي در وضعيت ياد شده كه دادگاه تجديدنظر استان درباره مابقي خسارت و ديه يا رد مال سكوت اختيار كرده، چيست؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً، مطابق ماده 435 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 دادگاه تجديدنظر استان فقط به آن‌چه مورد تجديد نظرخواهي واقع و نسبت به آن رأي صادر شده است، رسيدگي مي‌كند؛ بنابراين در فرض سؤال كه هر يك از متهمان به اتهام شركت در جرم به پرداخت ضرر و زيان به نحو مساوي محكوم شده‌اند و تنها يكي از آن‌ها تجديد نظرخواهي كرده است و دادگاه تجديد نظر، تجديد نظرخواه يادشده را بي‌گناه تشخيص داده و حكم بر برائت وي صادر مي‌كند، موجب قانوني جهت تغيير ميزان محكوميت ديگر محكوم‌عليهم و در نتيجه ازدياد مسؤوليت آنان در رد مال و ضرر و زيان ناشي از جرم، كه از سوي ايشان يا شاكي خصوصي يا دادستان نسبت به حكم صادره تجديدنظر خواهي نشده است، در دادگاه تجديد نظر وجود ندارد. ثانياً، موضوع مي‌تواند داراي فروض متعددي باشد كه برخي از اين فروض با رفع ابهام از رأي صادره از سوي دادگاه نخستين در اجراي ماده 497 قانون آيين دادرسي كيفري و امكان تعيين مسؤوليت ديگر محكومان متصور است. به عنوان مثال، 1- چنانچه دادگاه نخستين احراز كرده باشد كه غير از اشخاص تحت تعقيب، فرد ديگري در ارتكاب جرم مداخله نداشته است و همگي ايشان را بالسويه به رد مال محكوم كرده باشد، با تبرئه يكي از ايشان در دادگاه نخستين و خروج وي از دامنه مرتكبين جرم، تعيين ميزان مسؤوليت ديگر محكومان دادنامه نخستين در قالب رفع ابهام با منعي مواجه نيست. 2- اگر دادگاه نخستين احراز كرده باشد كه جرم توسط سه نفر انجام شده و در رأي صادره نيز سه نفر را محكوم كرده باشد و يكي از ايشان در دادگاه تجديد نظر تبرئه شود، مفروض آن است هويت نفر سوم اشتباه اعلام شده و پرونده كيفري نسبت به وي هم‌چنان مفتوح است. 3- چنانچه تبرئه تجديد نظرخواه صرفاً به دليل فقدان سؤنيت باشد؛ به عنوان مثال، سارقين با اجاره كردن يك خودرو و اجير كردن راننده و بدون اطلاع وي، در ركن مادي سرقت وي را دخالت داده و در پايان سرقت نيز بخشي از اموال مسروقه را به عنوان دستمزد به وي پرداخت كرده باشند و دادگاه تجديد نظر نيز با احراز همين امور برائت وي را صادر كرده باشد، مسؤوليت وي در بازگرداندن مال مسروقه‌اي كه به عنوان دستمزد به وي پرداخت شده، هم‌چنان باقي است و اين امر تأثيري در مسؤوليت ديگران ندارد. در هر حال تشخيص مصداق از حيث اين‌كه موضوع در قالب رفع ابهام قابل رفع و رجوع مي‌باشد يا خير، بر عهده مرجع رسيدگي كننده است. نظریه مشورتی شماره 7/1402/759 مورخ 1403/02/03 موضوع استعلام درباره تعیین وضعیت سهم فردی است که پس از تبرئه از خسارت، رد مال و دیه در صورت تجدیدنظرخواهی یکی از همدستان جرم و صدور حکم برائت از سوی دادگاه تجدیدنظر، مطرح می‌شود. اداره کل حقوقی قوه قضائیه در پاسخ اعلام می‌کند که بر اساس ماده 435 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، دادگاه تجدیدنظر تنها به موضوعاتی که تجدیدنظرخواهی شده‌اند، رسیدگی می‌کند. بنابراین، تبرئه یکی از محکومین تاثیری بر مسئولیت سایر محکومان ندارد. همچنین، در مواردی که ممکن است ابهاماتی در حکم دادگاه بدوی وجود داشته باشد، می‌توان از ماده 497 قانون آیین دادرسی کیفری برای رفع ابهام استفاده کرد. لذا، تشخیص اینکه آیا موضوع می‌تواند در قالب رفع ابهام بررسی شود یا نه، به عهده مرجع رسیدگی کننده است. تاریخ نظریه: 1403/02/03 شماره نظریه: 7/1402/759 شماره پرونده: 1402-168-759ک اولاً، مطابق ماده 435 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 دادگاه تجدیدنظر استان فقط به آن‌چه مورد تجدید نظرخواهی واقع و نسبت به آن رای صادر شده است، رسیدگی می‌کند؛ بنابراین در فرض سوال که هر یک از متهمان به اتهام شرکت در جرم به پرداخت ضرر و زیان به نحو مساوی محکوم شده‌اند و تنها یکی از آن‌ها تجدید نظرخواهی کرده است و دادگاه تجدید نظر، ت. ن. خ. یادشده را بی‌گناه تشخیص داده و حکم بر برائت وی صادر می‌کند، موجب قانونی جهت تغییر میزان محکومیت دیگر محکوم‌علیهم و در نتیجه ازدیاد مسئولیت آنان در رد مال و ضرر و زیان ناشی از جرم، که از سوی ایشان یا شاکی خصوصی یا دادستان نسبت به حکم صادره تجدیدنظر خواهی نشده است، در دادگاه تجدید نظر وجود ندارد. ثانیاً، موضوع می‌تواند دارای فروض متعددی باشد که برخی از این فروض با رفع ابهام از رای صادره از سوی دادگاه نخستین در اجرای ماده 497 قانون آیین دادرسی کیفری و امکان تعیین مسئولیت دیگر محکومان متصور است. به عنوان مثال، 1- چنانچه دادگاه نخستین احراز کرده باشد که غیر از اشخاص تحت تعقیب، فرد دیگری در ارتکاب جرم مداخله نداشته است و همگی ایشان را بالسویه به رد مال محکوم کرده باشد، با تبرئه یکی از ایشان در دادگاه نخستین و خروج وی از دامنه مرتکبین جرم، تعیین میزان مسئولیت دیگر محکومان دادنامه نخستین در قالب رفع ابهام با منعی مواجه نیست. 2- اگر دادگاه نخستین احراز کرده باشد که جرم توسط سه نفر انجام شده و در رای صادره نیز سه نفر را محکوم کرده باشد و یکی از ایشان در دادگاه تجدید نظر تبرئه شود، مفروض آن است هویت نفر سوم اشتباه اعلام شده و پرونده کیفری نسبت به وی هم‌چنان مفتوح است. 3- چنانچه تبرئه ت. ن. خ. صرفاً به دلیل فقدان سونیت باشد؛ به عنوان مثال، سارقین با اجاره کردن یک خودرو و اجیر کردن راننده و بدون اطلاع وی، در رکن مادی سرقت وی را دخالت داده و در پایان سرقت نیز بخشی از اموال مسروقه را به عنوان دستمزد به وی پرداخت کرده باشند و دادگاه تجدید نظر نیز با احراز همین امور برائت وی را صادر کرده باشد، مسئولیت وی در بازگرداندن مال مسروقه‌ای که به عنوان دستمزد به وی پرداخت شده، هم‌چنان باقی است و این امر تاثیری در مسئولیت دیگران ندارد. در هر حال تشخیص مصداق از حیث این‌که موضوع در قالب رفع ابهام قابل رفع و رجوع م. ب. یا خیر، بر عهده مرجع رسیدگی کننده است.

موارد مرتبط 71

آرای مرتبط 25

نظریات مشورتی 27

نشست‌های قضایی 7

مواد مرتبط 2

دکترین 10

فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمی‌شود.

نظرها و یادداشت‌ها

نظرها پس از بررسی نمایش داده می‌شوند.

Designed & Developed by Hamed Rostami, Eng. & Attorney — © All Rights Reserved حامد رستمی، مهندس و وکیل دادگستری حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم اینستاگرام تلگرام لینکدین