Ailexa — هوش مصنوعی + قانون home
حوزهٔ جستجوی شما حدوداً در چه زمینه‌ای است:
در جست‌جوی چه هستید؟ بعد از انتخابِ آنچه می‌خواهید، در کادرِ جستجوی بالا موضوع را بنویسید و «بگرد» را بزنید.
نظریهٔ مشورتی

نظر مشورتی 7/1403/346 مورخ 1403/07/11 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

سبدِ من

#اداره_کل #مطالبه #مشتکی‌عنه #بطلان #خسارت_دادرسی #شاکی #دادرسی #خسارت #اثبات #دادخواست #قرار_منع_تعقیب #رسیدگی #حکم_قطعی #پرداخت_خسارت #محکوم‌به #رأی_قطعی #قانون_مدنی #دعوای_اصلی #هزینه_دادرسی #حکم_برائت #دادگاه_صالح #مسئولیت_مدنی #قضاییه #علم_و #آیین_دادرسی #انقلاب #محکوم #محق #دادگاه_حقوقی #احراز #نظریه‌مشورتی #تعقیب #صورت #نفع #وظیفه #صدور‌رای #نظریه

پرسش و پاسخِ کوتاه

پرسش: آیا با صدور حکم قطعی بر بطلان یا بی‌حقی دعوا، علم و عمد خواهان در ورود خسارت به خوانده مفروض است و آیا این حکم شامل دعاوی کیفری منتهی به منع تعقیب یا برائت نیز می‌شود؟

پاسخ: احراز علم و عمد مستلزم اثبات در دادگاه حقوقی است و صرف صدور حکم به بطلان دعوا یا برائت و منع تعقیب کیفری برای مطالبه خسارت دادرسی موضوع ماده ۵۱۵ قانون آیین دادرسی مدنی کفایت نمی‌کند.

به زبانِ ساده

پرسش درباره این است که چه زمانی خوانده یا مشتکی‌عنه می‌تواند خسارت ناشی از دعوا یا شکایت را از طرف مقابل مطالبه کند. متن موجود، استعلام را نقل می‌کند، اما پاسخ اداره حقوقی ناقص است و نتیجه را نمی‌توان با اطمینان بیان کرد.

چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ استعلام‌کننده در متن مشخص نشده است. پرسش درباره خواهان و خوانده، و نیز شاکی و مشتکی‌عنه است.

چگونه: موضوع در قالب استعلام مطرح شده است. پاسخ نظریه مشورتی در متن ارائه‌شده ناقص است.

چرا مهم است: این متن برای کسی که قصد مطالبه خسارت ناشی از دعوا یا شکایت را دارد مهم است، اما برای تعیین نتیجه این پرونده باید متن کامل نظریه در دسترس باشد.

قوانینِ مرتبط: بخش دوم ماده ۵۱۵ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹.

مفاهیمِ حقوقی: مطالبه خسارت، علم به غیرمحق بودن، عمد، بطلان دعوا، بی‌حقی، قرار منع تعقیب، برائت

پرسش‌هایی که این متن پاسخ می‌دهد

آیا محکومیت قطعی خواهان به بطلان یا بی‌حقی، به‌تنهایی علم و عمد او را ثابت می‌کند؟

نامطمئن؛ متن نظریه در میانه جمله قطع شده است.

آیا پس از رد شکایت کیفری، مشتکی‌عنه می‌تواند بدون اثبات علم و عمد شاکی خسارت بگیرد؟

نامطمئن؛ متن نظریه در دسترس کامل نیست.

کلیدواژه‌ها: خسارت دادرسی، علم و عمد، بطلان دعوا، منع تعقیب، برائت، دعوای حقوقی

متنِ زیر هنوز به‌وسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.

استعلام : با عنايت به بخش دوم ماده 515 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 كه مقرر داشته است: «خوانده نيز مي‌تواند خسارتي را كه عمداً از طرف خواهان با علم به غير محق بودن در دادرسي به او وارد شده از خواهان مطالبه نمايد.»: الف- آيا شرط علم و عمد با صدور حكم قطعي عليه خواهان مفروض است؟ به عبارت ديگر، چنانچه دعواي خواهان محكوم به بطلان يا بي‌حقي شود، آيا خوانده مي‌تواند پس از صدور حكم مذكور به موجب دادخواست و با استناد به اينكه با صدور حكم بر بطلان يا بي‌حقي دعواي خواهان، علم و عمد موضوع ماده مفروض است، خسارت دادرسي پرونده گذشته را مطالبه كند؟ ب- آيا نص يادشده با قيود مندرج در آن، مواردي كه شكايت شاكي به صدور قرار منع تعقيب يا برائت مشتكي‌عنه منجر و رأي قطعي شده باشد را نيز شامل مي‌شود؟ به عبارت ديگر، در فرضي كه پس از رد شكايت شاكي، مشتكي‌عنه با مراجعه به دادگاه حقوقي خسارات مربوط به مرجع كيفري را مطالبه مي‌كند، آيا قيد «علم» و «عمد» مندرج در ماده بايد لحاظ شود و يا آنكه به صورت مطلق و بدون قيود مذكور در ماده، مشتكي‌عنه پس از رد شكايت شاكي، مي‌تواند به موجب دادخواست، خسارت دادرسي خود را از شاكي مطالبه كند و دادگاه حقوقي نيز بدون لحاظ قيود يادشده، مكلف به صدور حكم به نفع خواهان است؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : الف- احراز شرايط مقرر در بند مياني ماده 515 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 كه عمد و علم خواهان به غير محق بودن خود در دادرسي است، شرط استحقاق خوانده براي مطالبه خسارت ناشي از دادرسي است؛ بنابراين ادعاي يادشده هم به مانند هر ادعاي ديگري نيازمند اثبات است و وظيفه اثبات وفق عمومات دادرسي؛ از جمله قاعده البينه علي المدعي و ماده 1257 قانون مدني و مواد 194، 196 و 197 قانون آيين دادرسي دادگاه‌ها‌ي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 بر عهده مدعي آن (خوانده دعواي اصلي) است؛ بنابراين در فرض سؤال، علم و عمد خواهان مفروض تلقي نمي‌شود. توضيح آنكه، رسيدگي به اين ادعاي خوانده نيازي به تقديم دادخواست و پرداخت هزينه دادرسي ندارد و دادگاه مي‌تواند در ذيل همان رأي بر بطلان دعواي خواهان، وي را به پرداخت خسارات مذكور د. ح. خوانده محكوم كند. ب- حكم مقرر در ماده 515 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 از اين حيث كه دادگاه مي‌تواند به درخواست خوانده با احراز شرايط مقرر ضمن رأي بر بطلان يا بي‌حقي خواهان، خواهان را به پرداخت خسارت مذكور د. ح. خوانده محكوم كند، منصرف از اقدام مرجع كيفري در فرض صدور رأي منع تعقيب يا برائت مشتكي‌عنه است. با اين وجود، رسيدگي به دعواي مطالبه خسارت ناشي از شكايت منتهي به صدور قرار منع تعقيب يا حكم برائت متهم به طرفيت شاكي در دادگاه صالح حقوقي، تابع عمومات دعاوي مسؤوليت مدني است. نظریه مشورتی شماره 7/1403/346 مورخ 1403/07/11 استعلامی درباره شرایط مطالبه خسارت دادرسی بر اساس ماده 515 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 مطرح شده است. پرسش‌ها شامل موارد زیر است: الف) آیا پس از صدور حکم قطعی علیه خواهان، علم و عمد او به ناحق بودن خود فرض می‌شود و آیا خوانده می‌تواند خسارت دادرسی را مطالبه کند؟ ب) آیا ماده 515 شامل مواردی می‌شود که شکایت شاکی منجر به صدور قرار منع تعقیب یا برائت مشتکی‌عنه شده باشد و آیا مشتکی‌عنه می‌تواند بدون توجه به شرایط علم و عمد، خسارت دادرسی را مطالبه کند؟ در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان می‌کند که: الف) اثبات علم و عمد خواهان برای استحقاق خوانده به مطالبه خسارت ضروری است و این ادعا نیاز به اثبات دارد؛ بنابراین، علم و عمد خواهان فرض نمی‌شود و دادگاه می‌تواند بدون نیاز به دادخواست جداگانه، در رای بطلان دعوای خواهان، او را به پرداخت خسارت محکوم کند. ب) ماده 515 به مواردی که مرجع کیفری رای به منع تعقیب یا برائت مشتکی‌عنه صادر کرده باشد، اشاره نمی‌کند و رسیدگی به دعوای مطالبه خسارت ناشی از چنین شکایاتی تابع قواعد عمومی دعاوی مسئولیت مدنی است. تاریخ نظریه: 1403/07/11 شماره نظریه: 7/1403/346 شماره پرونده: 1403-127-346ح با عنایت به بخش دوم ماده 515 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 که مقرر داشته است: «خوانده نیز می‌تواند خسارتی را که عمداً از طرف خواهان با علم ب. غ. محق بودن در دادرسی به او وارد شده از خواهان مطالبه نماید.»: الف- آیا شرط علم و عمد با صدور حکم قطعی علیه خواهان مفروض است؟ به عبارت دیگر، چنانچه دعوای خواهان محکوم به بطلان یا بی‌حقی شود، آیا خوانده می‌تواند پس از صدور حکم مذکور به موجب دادخواست و با استناد به اینکه با صدور حکم بر بطلان یا بی‌حقی دعوای خواهان، علم و عمد موضوع ماده مفروض است، خسارت دادرسی پرونده گذشته را مطالبه کند؟ ب- آیا نص یادشده با قیود مندرج در آن، مواردی که شکایت شاکی به صدور قرار منع تعقیب یا برائت مشتکی‌عنه منجر و رای قطعی شده باشد را نیز شامل می‌شود؟ به عبارت دیگر، در فرضی که پس از رد شکایت شاکی، مشتکی‌عنه با مراجعه به دادگاه حقوقی خسارات مربوط به مرجع کیفری را مطالبه می‌کند، آیا قید «علم» و «عمد» مندرج در ماده باید لحاظ شود و یا آنکه به صورت مطلق و بدون قیود مذکور در ماده، مشتکی‌عنه پس از رد شکایت شاکی، می‌تواند به موجب دادخواست، خسارت دادرسی خود را از شاکی مطالبه کند و دادگاه حقوقی نیز بدون لحاظ قیود یادشده، مکلف به صدور حکم به نفع خواهان است؟ الف- احراز شرایط مقرر در بند میانی ماده 515 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 که عمد و علم خواهان ب. غ. محق بودن خود در دادرسی است، شرط استحقاق خوانده برای مطالبه خسارت ناشی از دادرسی است؛ بنابراین ادعای یادشده هم به مانند هر ادعای دیگری نیازمند اثبات است و وظیفه اثبات وفق عمومات دادرسی؛ از جمله قاعده البینه علی المدعی و ماده 1257 قانون مدنی و مواد 194، 196 و 197 قانون آیین دادرسی دادگاه‌ها‌ی عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 بر عهده مدعی آن (خوانده دعوای اصلی) است؛ بنابراین در فرض سوال، علم و عمد خواهان مفروض تلقی نمی‌شود. توضیح آنکه، رسیدگی به این ادعای خوانده نیازی به تقدیم دادخواست و پرداخت هزینه دادرسی ندارد و دادگاه می‌تواند در ذیل همان رای بر بطلان دعوای خواهان، وی را به پرداخت خسارات مذکور د. ح. خوانده محکوم کند. ب- حکم مقرر در ماده 515 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 از این حیث که دادگاه می‌تواند به درخواست خوانده با احراز شرایط مقرر ضمن رای بر بطلان یا بی‌حقی خواهان، خواهان را به پرداخت خسارت مذکور د. ح. خوانده محکوم کند، منصرف از اقدام مرجع کیفری در فرض صدور رای منع تعقیب یا برائت مشتکی‌عنه است. با این وجود، رسیدگی به دعوای مطالبه خسارت ناشی از شکایت منتهی به صدور قرار منع تعقیب یا حکم برائت متهم به طرفیت شاکی در دادگاه صالح حقوقی، تابع عمومات دعاوی مسئولیت مدنی است.

موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1

موارد مرتبط 57

آرای مرتبط 40

نظریات مشورتی 7

مواد مرتبط 3

دکترین 7

فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمی‌شود.

نظرها و یادداشت‌ها

نظرها پس از بررسی نمایش داده می‌شوند.

Designed & Developed by Hamed Rostami, Eng. & Attorney — © All Rights Reserved حامد رستمی، مهندس و وکیل دادگستری حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم اینستاگرام تلگرام لینکدین