نظر مشورتی 7/1403/770 مورخ 1403/11/14 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

استعلام : به موجب شكايت شاكي عليه دو نفر متهم، در دادگاه بدوي رأي بر محكوميت غيابي متهم رديف اول و محكوميت حضوري متهم رديف دوم صادر شده است. متهم رديف دوم به رأي محكوميت صادره معترض و تقاضاي تجديد نظرخواهي نموده و شعبه تجديد نظر با نقض رأي محكوميت صادره، رأي بر برائت نامبرده صادر نموده است. ب. ت. ب. محكوميت غيابي متهم رديف اول، آيا دادگاه تجديد نظر با اختيار حاصل از ذيل بند «ب» ماده 455 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 مي‌تواند نسبت به وي نيز رسيدگي و با وجود شرايط قانوني رأي بر برائت ايشان صادر كند؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : با عنايت به صراحت حكم مقرر در بند «ب» ماده 455 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 و لحاظ وحدت ملاك و الغاء خصوصيت از آن (از حيث عدم ضرورت درخواست تجديد نظرخواهي محكوم‌عليه)، حكم مذكور در بند «ب» ماده 455 قانون موصوف از جهت عدم ضرورت تجديدنظرخواهي محكوم‌عليه، اصولا استثنائي بر حكم مقرر در ماده 435 اين قانون است؛ بنابراين در فرض سؤال كه رأي نسبت به يكي از متهمان حضوري و نسبت به متهم ديگر غيابي بوده و پرونده با تجديدنظرخواهي متهم كه رأي نسبت به وي حضوري است در دادگاه تجديدنظر مطرح گرديده و اين دادگاه، رأي دادگاه نخستين را نقض و متهم را تبرئه كرده است، چنانچه دادگاه تجديد نظر متهم غايب را نيز بي‌گناه تشخيص دهد، قابليت واخواهي حكم غيابي توسط او، مانع اعمال اطلاق بند «ب» ماده 455 نيست. نظریه مشورتی شماره 7/1403/770 مورخ 1403/11/14 موضوع این استعلام بررسی امکان رسیدگی دادگاه تجدید نظر به وضعیت متهمی است که به صورت غیابی در پرونده‌ای محکوم شده است، در حالی که یکی از متهمان به صورت حضوری محکوم شده است. سوال این است که آیا دادگاه تجدید نظر می‌تواند با استناد به بند «ب» ماده 455 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، برای متهم غیابی نیز حکم برائت صادر کند. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان می‌کند که ب. ت. ب. صراحت بند «ب» ماده 455 و عدم نیاز به درخواست تجدید نظرخواهی از سوی محکوم‌علیه، دادگاه تجدید نظر در صورت تشخیص بی‌گناهی متهم غیابی، می‌تواند حکم برائت صادر کند و قابلیت واخواهی حکم غیابی مانع این امر نخواهد بود. تاریخ نظریه: 1403/11/14 شماره نظریه: 7/1403/770 شماره پرونده: 1403-168-770ک به موجب شکایت شاکی علیه دو نفر متهم، در دادگاه بدوی رای بر محکومیت غیابی م. ر. ا. و محکومیت حضوری متهم ردیف دوم صادر شده است. متهم ردیف دوم به رای محکومیت صادره معترض و تقاضای تجدید نظرخواهی نموده و شعبه تجدید نظر با نقض رای محکومیت صادره، رای بر برائت نامبرده صادر نموده است. ب. ت. ب. محکومیت غیابی متهم ردیف اول، آیا دادگاه تجدید نظر با اختیار حاصل از ذیل بند «ب» ماده 455 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 می‌تواند نسبت به وی نیز رسیدگی و با وجود شرایط قانونی رای بر برائت ایشان صادر کند؟ با عنایت به صراحت حکم مقرر در بند «ب» ماده 455 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و لحاظ وحدت ملاک و الغاء خصوصیت از آن (از حیث عدم ضرورت درخواست تجدید نظرخواهی م. ع.)، حکم مذکور در بند «ب» ماده 455 قانون موصوف از جهت عدم ضرورت تجدیدنظرخواهی محکوم‌علیه، اصولا استثنائی بر حکم مقرر در ماده 435 این قانون است؛ بنابراین در فرض سوال که رای نسبت به یکی از متهمان حضوری و نسبت به متهم دیگر غیابی بوده و پرونده با تجدیدنظرخواهی متهم که رای نسبت به وی حضوری است در دادگاه تجدیدنظر مطرح گردیده و این دادگاه، رای دادگاه نخستین را نقض و متهم را تبرئه کرده است، چنانچه دادگاه تجدید نظر متهم غایب را نیز بی‌گناه تشخیص دهد، قابلیت واخواهی حکم غیابی توسط او، مانع اعمال اطلاق بند «ب» ماده 455 نیست.